૨. તિસ્સમેત્તેય્યસુત્તવણ્ણના

૧૦૪૭. કોધ સન્તુસ્સિતોતિ તિસ્સમેત્તેય્યસુત્તં. કા ઉપ્પત્તિ? સબ્બસુત્તાનં પુચ્છાવસિકા એવ ઉપ્પત્તિ. તે હિ બ્રાહ્મણા ‘‘કતાવકાસા પુચ્છવ્હો’’તિ ભગવતા પવારિતત્તા અત્તનો અત્તનો સંસયં પુચ્છિંસુ. પુટ્ઠો પુટ્ઠો ચ તેસં ભગવા બ્યાકાસિ. એવં પુચ્છાવસિકાનેવેતાનિ સુત્તાનીતિ વેદિતબ્બાનિ.

નિટ્ઠિતે પન અજિતપઞ્હે ‘‘કથં લોકં અવેક્ખન્તં, મચ્ચુરાજા ન પસ્સતી’’તિ (સુ. નિ. ૧૧૨૪; ચૂળનિ. પિઙ્ગિયમાણવપુચ્છા ૧૪૪) એવં મોઘરાજા પુચ્છિતું આરભિ. તં ‘‘ન તાવસ્સ ઇન્દ્રિયાનિ પરિપાકં ગતાની’’તિ ઞત્વા ભગવા ‘‘તિટ્ઠ ત્વં, મોઘરાજ, અઞ્ઞો પુચ્છતૂ’’તિ પટિક્ખિપિ. તતો તિસ્સમેત્તેય્યો અત્તનો સંસયં પુચ્છન્તો ‘‘કોધા’’તિ ગાથમાહ. તત્થ કોધ સન્તુસ્સિતોતિ કો ઇધ તુટ્ઠો. ઇઞ્જિતાતિ તણ્હાદિટ્ઠિવિપ્ફન્દિતાનિ. ઉભન્તમભિઞ્ઞાયાતિ ઉભો અન્તે અભિજાનિત્વા. મન્તા ન લિપ્પતીતિ પઞ્ઞાય ન લિપ્પતિ.

૧૦૪૮-૯. તસ્સેતમત્થં બ્યાકરોન્તો ભગવા ‘‘કામેસૂ’’તિ ગાથાદ્વયમાહ. તત્થ કામેસુ બ્રહ્મચરિયવાતિ કામનિમિત્તં બ્રહ્મચરિયવા, કામેસુ આદીનવં દિસ્વા મગ્ગબ્રહ્મચરિયેન સમન્નાગતોતિ વુત્તં હોતિ. એત્તાવતા સન્તુસિતં દસ્સેતિ, ‘‘વીતતણ્હો’’તિઆદીહિ અનિઞ્જિતં. તત્થ સઙ્ખાય નિબ્બુતોતિ અનિચ્ચાદિવસેન ધમ્મે વીમંસિત્વા રાગાદિનિબ્બાનેન નિબ્બુતો. સેસં તત્થ તત્થ વુત્તનયત્તા પાકટમેવ.

એવં ભગવા ઇમમ્પિ સુત્તં અરહત્તનિકૂટેનેવ દેસેસિ. દેસનાપરિયોસાને અયમ્પિ બ્રાહ્મણો અરહત્તે પતિટ્ઠાસિ સદ્ધિં અન્તેવાસિસહસ્સેન, અઞ્ઞેસઞ્ચ અનેકસહસ્સાનં ધમ્મચક્ખું ઉદપાદિ. સેસં પુબ્બસદિસમેવાતિ.

પરમત્થજોતિકાય ખુદ્દક-અટ્ઠકથાય

સુત્તનિપાત-અટ્ઠકથાય તિસ્સમેત્તેય્યસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.