૧૩. ઉદયસુત્તવણ્ણના

૧૧૧૨-૩. ઝાયિન્તિ ઉદયસુત્તં. તત્થ અઞ્ઞાવિમોક્ખન્તિ પઞ્ઞાનુભાવનિજ્ઝાતં વિમોક્ખં પુચ્છતિ. અથ ભગવા યસ્મા ઉદયો ચતુત્થજ્ઝાનલાભી, તસ્માસ્સ પટિલદ્ધજ્ઝાનવસેન નાનપ્પકારતો અઞ્ઞાવિમોક્ખં દસ્સેન્તો ગાથાદ્વયમાહ. તત્થ પહાનં કામચ્છન્દાનન્તિ યમિદં પઠમજ્ઝાનં નિબ્બત્તેન્તસ્સ કામચ્છન્દપ્પહાનં, તમ્પિ અઞ્ઞાવિમોક્ખં પબ્રૂમિ. એવં સબ્બપદાનિ યોજેતબ્બાનિ.

૧૧૧૪. ઉપેક્ખાસતિસંસુદ્ધન્તિ ચતુત્થજ્ઝાનઉપેક્ખાસતીહિ સંસુદ્ધં. ધમ્મતક્કપુરેજવન્તિ ઇમિના તસ્મિં ચતુત્થજ્ઝાનવિમોક્ખે ઠત્વા ઝાનઙ્ગાનિ વિપસ્સિત્વા અધિગતં અરહત્તવિમોક્ખં વદતિ. અરહત્તવિમોક્ખસ્સ હિ મગ્ગસમ્પયુત્તસમ્માસઙ્કપ્પાદિભેદો ધમ્મતક્કો પુરેજવો હોતિ. તેનાહ – ‘‘ધમ્મતક્કપુરેજવ’’ન્તિ. અવિજ્જાય પભેદનન્તિ એતમેવ ચ અઞ્ઞાવિમોક્ખં અવિજ્જાપભેદનસઙ્ખાતં નિબ્બાનં નિસ્સાય જાતત્તા કારણોપચારેન ‘‘અવિજ્જાય પભેદન’’ન્તિ પબ્રૂમીતિ.

૧૧૧૫-૬. એવં અવિજ્જાપભેદનવચનેન વુત્તં નિબ્બાનં સુત્વા ‘‘તં કિસ્સ વિપ્પહાનેન વુચ્ચતી’’તિ પુચ્છન્તો ‘‘કિંસુ સંયોજનો’’તિ ગાથમાહ. તત્થ કિંસુ સંયોજનોતિ કિં સંયોજનો. વિચારણન્તિ વિચરણકારણં. કિસ્સસ્સ વિપ્પહાનેનાતિ કિં નામકસ્સ અસ્સ ધમ્મસ્સ વિપ્પહાનેન. અથસ્સ ભગવા તમત્થં બ્યાકરોન્તો ‘‘નન્દિસંયોજનો’’તિ ગાથમાહ. તત્થ વિતક્કસ્સાતિ કામવિતક્કાદિકો વિતક્કો અસ્સ.

૧૧૧૭-૮. ઇદાનિ તસ્સ નિબ્બાનસ્સ મગ્ગં પુચ્છન્તો ‘‘કથં સતસ્સા’’તિ ગાથમાહ. તત્થ વિઞ્ઞાણન્તિ અભિસઙ્ખારવિઞ્ઞાણં. અથસ્સ મગ્ગં કથેન્તો ભગવા ‘‘અજ્ઝત્તઞ્ચા’’તિ ગાથમાહ. તત્થ એવં સતસ્સાતિ એવં સતસ્સ સમ્પજાનસ્સ. સેસં સબ્બત્થ પાકટમેવ.

એવં ભગવા ઇમમ્પિ સુત્તં અરહત્તનિકૂટેનેવ દેસેસિ. દેસનાપરિયોસાને ચ પુબ્બસદિસો એવ ધમ્માભિસમયો અહોસીતિ.

પરમત્થજોતિકાય ખુદ્દક-અટ્ઠકથાય

સુત્તનિપાત-અટ્ઠકથાય ઉદયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.