૧૧. જતુકણ્ણિમાણવસુત્તનિદ્દેસવણ્ણના

૬૫. એકાદસમે જતુકણ્ણિસુત્તે – સુત્વાનહં વીર અકામકામિન્તિ અહં ‘‘ઇતિપિ સો ભગવા’’તિઆદિના (પારા. ૧; દી. નિ. ૧.૧૫૭, ૨૫૫, ૩૦૧; અ. નિ. ૬.૧૦; સં. નિ. ૫.૯૯૭) નયેન વીર કામાનં અકામનતો અકામકામિં બુદ્ધં સુત્વા. અકામમાગમન્તિ નિક્કામં ભગવન્તં પુચ્છિતું આગતોમ્હિ. સહજનેત્તાતિ સહજાતસબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણચક્ખુ. યથાતચ્છન્તિ યથાતથં. બ્રૂહિ મેતિ પુન યાચન્તો ભણતિ. યાચન્તો હિ સહસ્સક્ખત્તુમ્પિ ભણેય્ય, કો પન વાદો દ્વિક્ખત્તું.

ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધોતિ ઇમેસં પદાનં અત્થો હેટ્ઠા વુત્તોવ. વિજ્જાહિ પન ચરણેન ચ સમ્પન્નત્તા વિજ્જાચરણસમ્પન્નો. તત્થ વિજ્જાતિ તિસ્સોપિ વિજ્જા અટ્ઠપિ વિજ્જા. તિસ્સો વિજ્જા ભયભેરવસુત્તે (મ. નિ. ૧.૩૪ આદયો) વુત્તનયેન વેદિતબ્બા, અટ્ઠ અમ્બટ્ઠસુત્તે (દી. નિ. ૧.૨૫૪ આદયો). તત્થ હિ વિપસ્સનાઞાણેન મનોમયિદ્ધિયા ચ સહ છ અભિઞ્ઞા પરિગ્ગહેત્વા અટ્ઠ વિજ્જા વુત્તા. ચરણન્તિ સીલસંવરો ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારતા ભોજને મત્તઞ્ઞુતા જાગરિયાનુયોગો સત્ત સદ્ધમ્મા ચત્તારિ રૂપાવચરજ્ઝાનાનીતિ ઇમે પન્નરસ ધમ્મા વેદિતબ્બા. ઇમેયેવ હિ પન્નરસ ધમ્મા યસ્મા એતેહિ ચરતિ અરિયસાવકો ગચ્છતિ અમતં દિસં, તસ્મા ‘‘ચરણ’’ન્તિ વુત્તા. યથાહ – ‘‘ઇધ, મહાનામ, અરિયસાવકો સીલવા હોતી’’તિ (મ. નિ. ૨.૨૪) સબ્બં મજ્ઝિમપણ્ણાસકે વુત્તનયેન વેદિતબ્બં. ભગવા ઇમાહિ વિજ્જાહિ ઇમિના ચ ચરણેન સમન્નાગતો, તેન વુચ્ચતિ વિજ્જાચરણસમ્પન્નોતિ. તત્થ વિજ્જાસમ્પદા ભગવતો સબ્બઞ્ઞુતં પૂરેત્વા ઠિતા, ચરણસમ્પદા મહાકારુણિકતં. સો સબ્બઞ્ઞુતાય સબ્બસત્તાનં અત્થાનત્થં ઞત્વા મહાકારુણિકતાય અનત્થં પરિવજ્જેત્વા અત્થે નિયોજેતિ, યથા તં વિજ્જાચરણસમ્પન્નો. તેનસ્સ સાવકા સુપ્પટિપન્ના હોન્તિ, નો દુપ્પટિપન્ના, વિજ્જાચરણવિપન્નાનઞ્હિ સાવકા અત્તન્તપાદયો વિય (પારા. અટ્ઠ. ૧.૧).

સોભનગમનત્તા સુન્દરં ઠાનં ગતત્તા સમ્મા ગતત્તા સમ્મા ચ ગદત્તા સુગતો. ગમનમ્પિ હિ ગતન્તિ વુચ્ચતિ. તઞ્ચ ભગવતો સોભનં પરિસુદ્ધમનવજ્જં. કિં પન તન્તિ? અરિયમગ્ગો. તેન હેસ ગમનેન ખેમં દિસં અસજ્જમાનો ગતોતિ સોભનગમનત્તા સુગતો. સુન્દરઞ્ચેસ ઠાનં ગતો અમતં નિબ્બાનન્તિ સુન્દરં ઠાનં ગતત્તાપિ સુગતો. સમ્મા ચ ગતો તેન તેન મગ્ગેન પહીને કિલેસે પુન અપચ્ચાગચ્છન્તો. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘સોતાપત્તિમગ્ગેન યે કિલેસા પહીના, તે કિલેસે ન પુનેતિ ન પચ્ચેતિ ન પચ્ચાગચ્છતીતિ સુગતો…પે… અરહત્તમગ્ગેન યે કિલેસા પહીના, તે કિલેસે ન પુનેતિ ન પચ્ચેતિ ન પચ્ચાગચ્છતીતિ સુગતો’’તિ (મહાનિ. ૩૮; ચૂળનિ. મેત્તગૂમાણવપુચ્છાનિદ્દેસ ૨૭).

સમ્મા વા ગતો દીપઙ્કરપાદમૂલતો પભુતિ યાવ બોધિમણ્ડા તાવ સમતિંસપારમીપૂરિકાય સમ્મા પટિપત્તિયા સબ્બલોકસ્સ હિતસુખમેવ કરોન્તો સસ્સતં ઉચ્છેદં કામસુખં અત્તકિલમથન્તિ ઇમે ચ અન્તે અનુપગચ્છન્તો ગતોતિ સમ્મા ગતત્તાપિ સુગતો. સમ્મા ચેસ ગદતિ યુત્તટ્ઠાનેસુ યુત્તમેવ વાચં ભાસતીતિ સમ્મા ગદત્તાપિ સુગતો.

તત્રિદં સાધકસુત્તં –

‘‘યં તથાગતો વાચં જાનાતિ અભૂતં અતચ્છં અનત્થસંહિતં, સા ચ પરેસં અપ્પિયા અમનાપા, ન તં તથાગતો વાચં ભાસતિ. યમ્પિ તથાગતો વાચં જાનાતિ ભૂતં તચ્છં અનત્થસંહિતં, સા ચ પરેસં અપ્પિયા અમનાપા, તમ્પિ તથાગતો વાચં ન ભાસતિ. યઞ્ચ ખો તથાગતો વાચં જાનાતિ ભૂતં તચ્છં અત્થસંહિતં, સા ચ પરેસં અપ્પિયા અમનાપા, તત્ર કાલઞ્ઞૂ તથાગતો હોતિ તસ્સા વાચાય વેય્યાકરણાય. યં તથાગતો વાચં જાનાતિ અભૂતં અતચ્છં અનત્થસંહિતં. સા ચ પરેસં પિયા મનાપા, ન તં તથાગતો વાચં ભાસતિ. યમ્પિ તથાગતો વાચં જાનાતિ ભૂતં તચ્છં અનત્થસંહિતં, સા ચ પરેસં પિયા મનાપા, તમ્પિ તથાગતો વાચં ન ભાસતિ. યઞ્ચ ખો તથાગતો વાચં જાનાતિ ભૂતં તચ્છં અત્થસંહિતં, સા ચ પરેસં પિયા મનાપા, તત્ર કાલઞ્ઞૂ તથાગતો હોતિ તસ્સા વાચાય વેય્યાકરણાયા’’તિ (મ. નિ. ૨.૮૬).

એવં સમ્મા ગદત્તાપિ સુગતોતિ વેદિતબ્બો.

સબ્બથા વિદિતલોકત્તા પન લોકવિદૂ. સો હિ ભગવા સભાવતો સમુદયતો નિરોધતો નિરોધૂપાયતોતિ સબ્બથા લોકં અવેદિ અઞ્ઞાસિ પટિવિજ્ઝિ. યથાહ –

‘‘યત્થ ખો, આવુસો, ન જાયતિ ન જીયતિ ન મીયતિ ન ચવતિ ન ઉપપજ્જતિ, નાહં તં ગમનેન લોકસ્સ અન્તં ઞાતેય્યં દટ્ઠેય્યં પત્તેય્યન્તિ વદામિ. ન ચાહં, આવુસો, અપ્પત્વાવ લોકસ્સ અન્તં દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયં વદામિ. અપિ ચાહં, આવુસો, ઇમસ્મિંયેવ બ્યામમત્તે કળેવરે સસઞ્ઞિમ્હિ સમનકે લોકઞ્ચ પઞ્ઞપેમિ લોકસમુદયઞ્ચ લોકનિરોધઞ્ચ લોકનિરોધગામિનિઞ્ચ પટિપદં (સં. નિ. ૧.૧૦૭; અ. નિ. ૪.૪૫).

‘‘ગમનેન ન પત્તબ્બો, લોકસ્સન્તો કુદાચનં;

ન ચ અપ્પત્વા લોકન્તં, દુક્ખા અત્થિ પમોચનં.

‘‘તસ્મા હવે લોકવિદૂ સુમેધો, લોકન્તગૂ વુસિતબ્રહ્મચરિયો;

લોકસ્સ અન્તં સમિતાવિ ઞત્વા, નાસીસતી લોકમિમં પરઞ્ચા’’તિ. (સં. નિ. ૧.૧૦૭; અ. નિ. ૪.૪૫);

અપિ ચ – તયો લોકા સઙ્ખારલોકો સત્તલોકો ઓકાસલોકોતિ. તત્થ ‘‘એકો લોકો સબ્બે સત્તા આહારટ્ઠિતિકા’’તિ (પટિ. મ. ૧.૧૧૨) આગતટ્ઠાને સઙ્ખારલોકો વેદિતબ્બો. ‘‘સસ્સતો લોકોતિ વા અસસ્સતો લોકોતિ વા’’તિ (દી. નિ. ૧.૪૨૧; મ. નિ. ૧.૨૬૯; સં. નિ. ૪.૪૧૬; વિભ. ૯૩૭) આગતટ્ઠાને સત્તલોકો.

‘‘યાવતા ચન્દિમસૂરિયા પરિહરન્તિ, દિસા ભન્તિ વિરોચમાના;

તાવ સહસ્સધા લોકો, એત્થ તે વત્તતી વસો’’તિ. (મ. નિ. ૧.૫૦૩) –

આગતટ્ઠાને ઓકાસલોકો. તમ્પિ ભગવા સબ્બથા અવેદિ. તથા હિસ્સ ‘‘એકો લોકો સબ્બે સત્તા આહારટ્ઠિતિકા. દ્વે લોકા નામઞ્ચ રૂપઞ્ચ. તયો લોકા તિસ્સો વેદના. ચત્તારો લોકા ચત્તારો આહારા. પઞ્ચ લોકા પઞ્ચુપાદાનક્ખન્ધા. છ લોકા છ અજ્ઝત્તિકાનિ આયતનાનિ. સત્ત લોકા સત્ત વિઞ્ઞાણટ્ઠિતિયો. અટ્ઠ લોકા અટ્ઠ લોકધમ્મા. નવ લોકા નવ સત્તાવાસા. દસ લોકા દસાયતનાનિ. દ્વાદસ લોકા દ્વાદસાયતનાનિ. અટ્ઠારસલોકા અટ્ઠારસ ધાતુયો’’તિ (પટિ. મ. ૧.૧૧૨) અયં સઙ્ખારલોકોપિ સબ્બથા વિદિતો.

યસ્મા પનેસ સબ્બેસમ્પિ સત્તાનં આસયં જાનાતિ, અનુસયં જાનાતિ, ચરિતં જાનાતિ, અધિમુત્તિં જાનાતિ, અપ્પરજક્ખે મહારજક્ખે તિક્ખિન્દ્રિયે મુદિન્દ્રિયે, સ્વાકારે દ્વાકારે, સુવિઞ્ઞાપયે દુવિઞ્ઞાપયે, ભબ્બે અભબ્બે સત્તે જાનાતિ. તસ્માસ્સ સત્તલોકોપિ સબ્બથા વિદિતો. યથા ચ સત્તલોકો, એવં ઓકાસલોકોપિ. તથા હેસ એકં ચક્કવાળં આયામતો ચ વિત્થારતો ચ યોજનાનં દ્વાદસ સતસહસ્સાનિ ચતુતિંસ સતાનિ ચ પઞ્ઞાસઞ્ચ યોજનાનિ. પરિક્ખેપતો –

સબ્બં સતસહસ્સાનિ, છત્તિંસ પરિમણ્ડલં;

દસ ચેવ સહસ્સાનિ, અડ્ઢુડ્ઢાનિ સતાનિ ચ.

તત્થ –

દુવે સતસહસ્સાનિ, ચત્તારિ નહુતાનિ ચ;

એત્તકં બહલત્તેન, સઙ્ખાતાયં વસુન્ધરા.

તસ્સાયેવ સન્ધારકં –

ચત્તારિ સતસહસ્સાનિ, અટ્ઠેવ નહુતાનિ ચ;

એત્તકં બહલત્તેન, જલં વાતે પતિટ્ઠિતં.

તસ્સાપિ સન્ધારકો –

નવ સતસહસ્સાનિ, માલુતો નભમુગ્ગતો;

સટ્ઠિ ચેવ સહસ્સાનિ, એસા લોકસ્સ સણ્ઠિતિ.

એવં સણ્ઠિતે ચેત્થ યોજનાનં –

ચતુરાસીતિ સહસ્સાનિ, અજ્ઝોગાળ્હો મહણ્ણવે;

અચ્ચુગ્ગતો તાવદેવ, સિનેરુ પબ્બતુત્તમો.

તતો ઉપડ્ઢુપડ્ઢેન, પમાણેન યથાક્કમં;

અજ્ઝોગાળ્હુગ્ગતા દિબ્બા, નાનારતનચિત્તિતા.

યુગન્ધરો ઈસધરો, કરવીકો સુદસ્સનો;

નેમિન્ધરો વિનતકો, અસ્સકણ્ણો ગિરિ બ્રહા.

એતે સત્ત મહાસેલા, સિનેરુસ્સ સમન્તતો;

મહારાજાનમાવાસા, દેવયક્ખનિસેવિતા.

યોજનાનં સતાનુચ્ચો, હિમવા પઞ્ચ પબ્બતો;

યોજનાનં સહસ્સાનિ, તીણિ આયતવિત્થતો.

ચતુરાસીતિસહસ્સેહિ, કૂટેહિ પટિમણ્ડિતો;

તિપઞ્ચયોજનક્ખન્ધ-પરિક્ખેપા નગવ્હયા.

પઞ્ઞાસયોજનક્ખન્ધ-સાખાયામા સમન્તતો;

સતયોજનવિત્થિણ્ણા, તાવદેવ ચ ઉગ્ગતા;

જમ્બૂ યસ્સાનુભાવેન, જમ્બુદીપો પકાસિતો. (વિસુદ્ધિ. ૧.૧૩૭; ધ. સ. અટ્ઠ. ૫૮૪);

યઞ્ચેતં જમ્બુયા પમાણં, એતદેવ અસુરાનં ચિત્તપાટલિયા, ગરુળાનં સિમ્બલિરુક્ખસ્સ, અપરગોયાને કદમ્બસ્સ, ઉત્તરકુરૂસુ કપ્પરુક્ખસ્સ, પુબ્બવિદેહે સિરીસસ્સ, તાવતિંસેસુ પારિચ્છત્તકસ્સાતિ. તેનાહુ પોરાણા –

‘‘પાટલી સિમ્બલી જમ્બૂ, દેવાનં પારિચ્છત્તકો;

કદમ્બો કપ્પરુક્ખો ચ, સિરીસેન ભવતિ સત્તમં.

‘‘દ્વે અસીતિ સહસ્સાનિ, અજ્ઝોગાળ્હો મહણ્ણવે;

અચ્ચુગ્ગતો તાવદેવ, ચક્કવાળસિલુચ્ચયો;

પરિક્ખિપિત્વા તં સબ્બં, લોકધાતુમયં ઠિતો’’તિ. (વિસુદ્ધિ. ૧.૧૩૭; ધ. સ. અટ્ઠ. ૫૮૪);

તત્થ ચન્દમણ્ડલં એકૂનપઞ્ઞાસયોજનં, સૂરિયમણ્ડલં પઞ્ઞાસયોજનં, તાવતિંસભવનં દસસહસ્સયોજનં, તથા અસુરભવનં અવીચિમહાનિરયો જમ્બુદીપો ચ. અપરગોયાનં સત્તસહસ્સયોજનં. તથા પુબ્બવિદેહો. ઉત્તરકુરુ અટ્ઠસહસ્સયોજનો. એકમેકો ચેત્થ મહાદીપો પઞ્ચસતપઞ્ચસતપરિત્તદીપપરિવારો. તં સબ્બમ્પિ એકં ચક્કવાળં એકા લોકધાતુ. તદન્તરેસુ લોકન્તરિકનિરયા. એવં અનન્તાનિ ચક્કવાળાનિ અનન્તા લોકધાતુયો ભગવા અનન્તેન બુદ્ધઞાણેન અવેદિ અઞ્ઞાસિ પટિવિજ્ઝિ. એવમસ્સ ઓકાસલોકોપિ સબ્બથા વિદિતો. એવમ્પિ સબ્બથા વિદિતલોકત્તા લોકવિદૂ.

અત્તનો પન ગુણેહિ વિસિટ્ઠતરસ્સ કસ્સચિ અભાવતો નત્થિ એતસ્સ ઉત્તરોતિ અનુત્તરો. તથા હેસ સીલગુણેનપિ સબ્બં લોકં અભિભવતિ સમાધિ…પે… પઞ્ઞા… વિમુત્તિ… વિમુત્તિઞાણદસ્સનગુણેનપિ. સીલગુણેનપિ અસમો અસમસમો અપ્પટિમો અપ્પટિભાગો અપ્પટિપુગ્ગલો…પે… વિમુત્તિઞાણદસ્સનગુણેનપિ. યથાહ – ‘‘ન ખો પનાહં પસ્સામિ સદેવકે લોકે…પે… સદેવમનુસ્સાય અત્તના સીલસમ્પન્નતર’’ન્તિ (સં. નિ. ૧.૧૭૩; અ. નિ. ૪.૨૧) વિત્થારો.

એવં અગ્ગપસાદસુત્તાદીનિ (અ. નિ. ૪.૩૪; ઇતિવુ. ૯૦) ‘‘ન મે આચરિયો અત્થી’’તિઆદિકા (મ. નિ. ૧.૨૮૫; મહાવ. ૧૧; કથા. ૪૦૫; મિ. પ. ૪.૫.૧૧) ગાથાયો ચ વિત્થારેતબ્બા.

પુરિસદમ્મે સારેતીતિ પુરિસદમ્મસારથિ, દમેતિ વિનેતીતિ વુત્તં હોતિ. તત્થ પુરિસદમ્માતિ અદન્તા દમેતું યુત્તા તિરચ્છાનપુરિસાપિ મનુસ્સપુરિસાપિ અમનુસ્સપુરિસાપિ. તથા હિ ભગવતા તિરચ્છાનપુરિસાપિ અપલાલો નાગરાજા ચૂળોદરો મહોદરો અગ્ગિસિખો ધૂમસિખો અરવાળો નાગરાજા ધનપાલકો હત્થીતિ એવમાદયો દમિતા નિબ્બિસા કતા, સરણેસુ ચ સીલેસુ ચ પતિટ્ઠાપિતા. મનુસ્સપુરિસાપિ સચ્ચકનિગણ્ઠપુત્તઅમ્બટ્ઠમાણવપોક્ખરસાતિસોણદન્તકૂટદન્તાદયો. અમનુસ્સપુરિસાપિ આળવકસૂચિલોમખરલોમયક્ખસક્કદેવરાજાદયો દમિતા વિનીતા વિચિત્રેહિ વિનયનૂપાયેહિ. ‘‘અહં ખો કેસિ પુરિસદમ્મે સણ્હેનપિ વિનેમિ, ફરુસેનપિ વિનેમિ, સણ્હફરુસેનપિ વિનેમી’’તિ (અ. નિ. ૪.૧૧૧) ઇદઞ્ચેત્થ સુત્તં વિત્થારેતબ્બં. અપિ ચ ભગવા વિસુદ્ધસીલાદીનં પઠમજ્ઝાનાદીનિ સોતાપન્નાદીનઞ્ચ ઉત્તરિમગ્ગપટિપદં આચિક્ખન્તો દન્તેપિ દમેતિયેવ.

અથ વા અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથીતિ એકમેવિદં અત્થપદં. ભગવા હિ તથા પુરિસદમ્મે સારેતિ, યથા એકપલ્લઙ્કેનેવ નિસિન્ના અટ્ઠ દિસા અસજ્જમાના ધાવન્તિ. તસ્મા ‘‘અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથી’’તિ વુચ્ચતિ. ‘‘હત્થિદમકેન, ભિક્ખવે, હત્થિ દમ્મો સારિતો એકંયેવ દિસં ધાવતી’’તિ ઇદઞ્ચેત્થ સુત્તં (મ. નિ. ૩.૩૧૨) વિત્થારેતબ્બં.

વીરિયવાતિ અરિયમગ્ગેન સબ્બપાપકેહિ વિરતો. પહૂતિ પભૂ. વિસવીતિ પરસન્તાને વીરિયુપ્પાદકો. અલમત્તોતિ સમત્થચિત્તો.

વિરતોતિ અરિયમગ્ગેન વિરતત્તા આયતિં અપ્પટિસન્ધિકો. સબ્બપાપકેહિ નિરયદુક્ખં અતિચ્ચાતિ આયતિં અપ્પટિસન્ધિતાય નિરયદુક્ખં અતિચ્ચ ઠિતો. વીરિયવાસોતિ વીરિયનિકેતો. સો વીરિયવાતિ સો ખીણાસવો ‘‘વીરિયવા’’તિ વત્તબ્બતં અરહતિ. પધાનવા વીરો તાદીતિ ઇમાનિ પનસ્સ થુતિવચનાનિ. સો હિ પધાનવા મગ્ગજ્ઝાનપધાનેન, વીરો કિલેસારિવિદ્ધંસનસમત્થતાય, તાદિ નિબ્બિકારતાય પવુચ્ચતે તથત્તાતિ તથારૂપો ‘‘વીરિયવા’’તિ પવુચ્ચતિ.

તે કામકામિનોતિ એતે રૂપાદિવત્થુકામે ઇચ્છન્તા. રાગરાગિનોતિ રાગેન રઞ્જિતા. સઞ્ઞાસઞ્ઞિનોતિ રાગસઞ્ઞાય સઞ્ઞિનો. ન કામે કામેતીતિ રૂપાદિવત્થુકામે ન પત્થેતિ. અકામોતિ કામેહિ વિરહિતો. નિક્કામોતિ નિક્કન્તકામો.

સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણન્તિ તિયદ્ધગતં સબ્બનેય્યપથં જાનાતીતિ સબ્બઞ્ઞૂ, તસ્સ ભાવો સબ્બઞ્ઞુતા, સબ્બઞ્ઞુતા એવ ઞાણં સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં, સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણસઙ્ખાતં નેત્તઞ્ચ વાસનાય સહ કિલેસે પરાજેત્વા જિતત્તા જિનભાવો ચ અપુબ્બં અચરિમં અપુરે અપચ્છા એકસ્મિં ખણે એકસ્મિં કાલે ઉપ્પન્નો પુબ્બન્તતો ઉદ્ધં પન્નોતિ ઉપ્પન્નો.

૬૬. તેજી તેજસાતિ તેજેન સમન્નાગતો તેજસા અભિભુય્ય. યમહં વિજઞ્ઞં જાતિજરાય ઇધ વિપ્પહાનન્તિ યં અહં જાતિજરાય પહાનભૂતં ધમ્મં ઇધેવ જાનેય્યં.

જગતીતિ પથવી. સબ્બં આકાસગતન્તિ સકલં આકાસે પવત્તં પત્થટં. તમગતન્તિ તમમેવ તમગતં અન્ધકારં યથા ગૂથગતં મુત્તગતન્તિ. અભિવિહચ્ચાતિ નાસેત્વા. અન્ધકારં વિધમિત્વાતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણુપ્પત્તિનિવારકં અન્ધકારં પલાપેત્વા. આલોકં દસ્સયિત્વાતિ સૂરિયાલોકં દસ્સયિત્વા. આકાસેતિ અજટાકાસે. અન્તલિક્ખેતિ અન્તરધાતુસમત્થતુચ્છોકાસે. ગગનપથેતિ દેવતાનં ગમનમગ્ગે ગચ્છતિ. સબ્બં અભિસઙ્ખારસમુદયન્તિ સકલં કમ્મં સમુદયં ઉપ્પાદં, તણ્હન્તિ અત્થો. કિલેસતમં અવિજ્જન્ધકારં વિધમિત્વાતિ કિલેસતમસઙ્ખાતં અઞ્ઞાણં અવિજ્જન્ધકારં નીહરિત્વા નાસેત્વા. ઞાણાલોકં પઞ્ઞાલોકં દસ્સયિત્વા. વત્થુકામે પરિજાનિત્વાતિ રૂપાદિવત્થુકામે ઞાતતીરણપરિઞ્ઞાય જાનિત્વા. કિલેસકામે પહાયાતિ ઉપતાપનસઙ્ખાતે કિલેસકામે પહાનપરિઞ્ઞાય પજહિત્વા.

૬૭. અથસ્સ ભગવા તં ધમ્મં આચિક્ખન્તો ઉપરૂપરિગાથાયો અભાસિ. તત્થ નેક્ખમ્મં દટ્ઠુ ખેમતોતિ નિબ્બાનઞ્ચ નિબ્બાનગામિનિઞ્ચ પટિપદં ‘‘ખેમ’’ન્તિ દિસ્વા. ઉગ્ગહિતન્તિ તણ્હાવસેન દિટ્ઠિવસેન ગહિતં. નિરત્તં વાતિ નિરસ્સિતબ્બં વા, મુઞ્ચિતબ્બન્તિ વુત્તં હોતિ. મા તે વિજ્જિત્થાતિ મા તે અહોસિ. કિઞ્ચનન્તિ રાગાદિકિઞ્ચનં, તમ્પિ તે મા વિજ્જિત્થ.

મુઞ્ચિતબ્બન્તિ મુઞ્ચિત્વા ન પુન ગહેતબ્બં. વિજહિતબ્બન્તિ ચજિતબ્બં. વિનોદેતબ્બન્તિ ખિપિતબ્બં. બ્યન્તીકાતબ્બન્તિ વિગતન્તં કાતબ્બં. અનભાવં ગમેતબ્બન્તિ અનુ અનુ અભાવં ગમેતબ્બં.

૬૮-૯. પુબ્બેતિ અતીતે સઙ્ખારે આરબ્ભ ઉપ્પન્નકિલેસા. બ્રાહ્મણાતિ ભગવા જતુકણ્ણિં આલપતિ. સેસં સબ્બત્થ પાકટમેવ.

એવં ભગવા ઇદમ્પિ સુત્તં અરહત્તનિકૂટેનેવ દેસેસિ, દેસનાપરિયોસાને ચ પુબ્બસદિસો એવ ધમ્માભિસમયો અહોસીતિ.

સદ્ધમ્મપ્પજ્જોતિકાય ચૂળનિદ્દેસ-અટ્ઠકથાય

જતુકણ્ણિમાણવસુત્તનિદ્દેસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.