૧૧. પરોસતવગ્ગો

[૧૦૧] ૧. પરોસતજાતકવણ્ણના

૧૦૧. ‘‘પરોસતઞ્ચેપિ સમાગતાનં, ઝાયેય્યું તે વસ્સસતં અપઞ્ઞા;

એકોવ સેય્યો પુરિસો સપઞ્ઞો, યો ભાસિતસ્સ વિજાનાતિ અત્થ’’ન્તિ. –

ઇદં જાતકં વત્થુતો ચ વેય્યાકરણતો ચ સમોધાનતો ચ પરોસહસ્સજાતકસદિસમેવ. કેવલઞ્હેત્થ ‘‘ઝાયેય્યુ’’ન્તિ પદમત્તમેવ વિસેસો. તસ્સત્થો – વસ્સસતમ્પિ અપઞ્ઞા ઝાયેય્યું ઓલોકેય્યું ઉપધારેય્યું, એવં ઓલોકેન્તાપિ પન અત્થં વા કારણં વા ન પસ્સન્તિ, તસ્મા યો ભાસિતસ્સ અત્થં જાનાતિ, સો એકોવ સપઞ્ઞો સેય્યોતિ.

પરોસતજાતકવણ્ણના પઠમા.

[૧૦૨] ૨. પણ્ણિકજાતકવણ્ણના

યો દુક્ખફુટ્ઠાય ભવેય્ય તાણન્તિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો એકં પણ્ણિકં ઉપાસકં આરબ્ભ કથેસિ. સો કિર સાવત્થિવાસી ઉપાસકો નાનપ્પકારાનિ મૂલપણ્ણાદીનિ ચેવ લાબુકુમ્ભણ્ડાદીનિ ચ વિક્કિણિત્વા જીવિકં કપ્પેતિ. તસ્સેકા ધીતા અભિરૂપા પાસાદિકા આચારસીલસમ્પન્ના હિરોત્તપ્પસમન્નાગતા કેવલં નિચ્ચપ્પહસિતમુખા. તસ્સા સમાનકુલેસુ વારેય્યત્થાય આગતેસુ સો ચિન્તેસિ ‘‘ઇમિસ્સા વારેય્યં વત્તતિ, અયઞ્ચ નિચ્ચપ્પહસિતમુખા. કુમારિકાધમ્મે પન અસતિ કુમારિકાય પરકુલં ગતાય માતાપિતૂનં ગરહા હોતિ, ‘અત્થિ નુ ખો ઇમિસ્સા કુમારિકાધમ્મો, નત્થી’તિ વીમંસિસ્સામિ ન’’ન્તિ. સો એકદિવસં ધીતરં પચ્છિં ગાહાપેત્વા પણ્ણત્થાય અરઞ્ઞં ગન્ત્વા વીમંસનવસેન કિલેસસન્નિસ્સિતો વિય હુત્વા રહસ્સકથં કથેત્વા તં હત્થે ગણ્હિ. સા ગહિતમત્તાવ રોદન્તી કન્દન્તી ‘‘અયુત્તમેતં, તાત, ઉદકતો અગ્ગિપાતુભાવસદિસં, મા એવરૂપં કરોથા’’તિ આહ. ‘‘અમ્મ, મયા વીમંસનત્થાય ત્વં હત્થે ગહિતા, ન ચ કિલેસવસેન. વદેહિ, અત્થિ દાનિ તે કુમારિકાધમ્મો’’તિ. ‘‘આમ, તાત, અત્થિ. મયા હિ લોભવસેન ન કોચિ પુરિસો ઓલોકિતપુબ્બો’’તિ. સો ધીતરં અસ્સાસેત્વા ઘરં નેત્વા મઙ્ગલં કત્વા પરકુલં પેસેત્વા ‘‘સત્થારં વન્દિસ્સામી’’તિ ગન્ધમાલાદિહત્થો જેતવનં ગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા પૂજેત્વા એકમન્તં નિસીદિ, ‘‘ચિરસ્સમાગતોસી’’તિ ચ વુત્તે તમત્થં ભગવતો આરોચેસિ. સત્થા ‘‘ઉપાસક, કુમારિકા ચિરં પટ્ઠાય આચારસીલસમ્પન્નાવ, ત્વં પન ન ઇદાનેવ એવં વીમંસસિ, પુબ્બેપિ વીમંસિયેવા’’તિ વત્વા તેન યાચિતો અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો અરઞ્ઞે રુક્ખદેવતા હુત્વા નિબ્બત્તિ. અથેકો બારાણસિયં પણ્ણિકઉપાસકોતિ અતીતવત્થુ પચ્ચુપ્પન્નસદિસમેવ. તેન પન સા વીમંસનત્થાય હત્થે ગહિતમત્તા પરિદેવમાના ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૨. ‘‘યો દુક્ખફુટ્ઠાય ભવેય્ય તાણં, સો મે પિતા દુબ્ભિ વને કરોતિ;

સા કસ્સ કન્દામિ વનસ્સ મજ્ઝે, યો તાયિતા સો સહસં કરોતી’’તિ.

તત્થ યો દુક્ખફુટ્ઠાય ભવેય્ય તાણન્તિ કાયિકચેતસિકેહિ દુક્ખેહિ ફુટ્ઠાય તાયિતા પરિતાયિતા પતિટ્ઠા ભવેય્ય. સો મે પિતા દુબ્ભિ વને કરોતીતિ સો મય્હં દુક્ખપરિતાયકો પિતાવ ઇમસ્મિં વને એવરૂપં મિત્તદુબ્ભિ કમ્મં કરોતિ, અત્તનો જાતાય ધીતરિ વીતિક્કમં કાતું મઞ્ઞતીતિ અત્થો. સા કસ્સ કન્દામીતિ કસ્સ રોદામિ, કો મે પતિટ્ઠા ભવિસ્સતીતિ દીપેતિ. યો તાયિતા સો સહસં કરોતીતિ યો મય્હં તાયિતા રક્ખિતા અવસ્સયો ભવિતું અરહતિ, સો પિતાયેવ સાહસિકકમ્મં કરોતીતિ અત્થો.

અથ નં પિતા અસ્સાસેત્વા ‘‘અમ્મ, રક્ખિતત્તાસી’’તિ પુચ્છિ. ‘‘આમ, તાત રક્ખિતો મે અત્તા’’તિ. સો તં ઘરં નેત્વા મણ્ડેત્વા મઙ્ગલં કત્વા પરકુલં પેસેસિ.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા સચ્ચાનિ પકાસેત્વા જાતકં સમોધાનેસિ, સચ્ચપરિયોસાને ઉપાસકો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ.

તદા પિતા એતરહિ પિતાવ, ધીતા ચ એતરહિ ધીતાવ, તં કારણં પચ્ચક્ખતો દિટ્ઠરુક્ખદેવતા પન અહમેવ અહોસિન્તિ.

પણ્ણિકજાતકવણ્ણના દુતિયા.

[૧૦૩] ૩. વેરિજાતકવણ્ણના

યત્થ વેરી નિવિસતીતિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અનાથપિણ્ડિકં આરબ્ભ કથેસિ. અનાથપિણ્ડિકો કિર ભોગગામં ગન્ત્વા આગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે ચોરે દિસ્વા ‘‘અન્તરામગ્ગે વસિતું ન યુત્તં, સાવત્થિમેવ ગમિસ્સામી’’તિ વેગેન ગોણે પાજેત્વા સાવત્થિમેવ આગન્ત્વા પુનદિવસે વિહારં ગતો સત્થુ એતમત્થં આરોચેસિ. સત્થા ‘‘પુબ્બેપિ ગહપતિ પણ્ડિતા અન્તરામગ્ગે ચોરે દિસ્વા અન્તરા અવિલમ્બમાના અત્તનો વસનટ્ઠાનમેવ ગમિંસૂ’’તિ વત્વા તેન યાચિતો અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો મહાવિભવો સેટ્ઠિ હુત્વા એકં ગામકં નિમન્તનં ભુઞ્જનત્થાય ગન્ત્વા પચ્ચાગચ્છન્તો અન્તરામગ્ગે ચોરે દિસ્વા અન્તરામગ્ગે અવસિત્વાવ વેગેન ગોણે પાજેન્તો અત્તનો ગેહમેવ આગન્ત્વા નાનગ્ગરસેહિ ભુઞ્જિત્વા મહાસયને નિસિન્નો ‘‘ચોરાનં હત્થતો મુચ્ચિત્વા નિબ્ભયટ્ઠાનં અત્તનો ગેહં આગતોમ્હી’’તિ ઉદાનવસેન ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૩. ‘‘યત્થ વેરી નિવિસતિ, ન વસે તત્થ પણ્ડિતો;

એકરત્તં દિરત્તં વા, દુક્ખં વસતિ વેરિસૂ’’તિ.

તત્થ વેરીતિ વેરચેતનાસમઙ્ગિપુગ્ગલો. નિવિસતીતિ પતિટ્ઠાતિ. ન વસે તત્થ પણ્ડિતોતિ સો વેરીપુગ્ગલો યસ્મિં ઠાને પતિટ્ઠિતો હુત્વા વસતિ, તત્થ પણ્ડિતો પણ્ડિચ્ચેન સમન્નાગતો ન વસેય્ય. કિંકારણા? એકરત્તં દિરત્તં વા, દુક્ખં વસતિ વેરિસૂતિ, વેરીનઞ્હિ અન્તરે વસન્તો એકાહમ્પિ દ્વીહમ્પિ દુક્ખમેવ વસતીતિ અત્થો.

એવં મહાસત્તો ઉદાનં ઉદાનેત્વા દાનાદીનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા યથાકમ્મં ગતો.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા અહમેવ બારાણસિસેટ્ઠિ અહોસિ’’ન્તિ.

વેરિજાતકવણ્ણના તતિયા.

[૧૦૪] ૪. મિત્તવિન્દકજાતકવણ્ણના

ચતુબ્ભિ અટ્ઠજ્ઝગમાતિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો એકં દુબ્બચભિક્ખું આરબ્ભ કથેસિ. વત્થુ હેટ્ઠા મિત્તવિન્દકજાતકે વુત્તનયેન વિત્થારેતબ્બં. ઇદં પન જાતકં કસ્સપબુદ્ધકાલિકં. તસ્મિઞ્હિ કાલે ઉરચક્કં ઉક્ખિપિત્વા નિરયે પચ્ચમાનો એકો નેરયિકસત્તો ‘‘ભન્તે, કિં નુ ખો પાપકમ્મં અકાસિ’’ન્તિ બોધિસત્તં પુચ્છિ. બોધિસત્તો ‘‘તયા ઇદઞ્ચિદઞ્ચ પાપકમ્મં કત’’ન્તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૪. ‘‘ચતુબ્ભિ અટ્ઠજ્ઝગમા, અટ્ઠાહિપિ ચ સોળસ;

સોળસાહિ ચ બાત્તિંસ, અત્રિચ્છં ચક્કમાસદો;

ઇચ્છાહતસ્સ પોસસ્સ, ચક્કં ભમતિ મત્થકે’’તિ.

તત્થ ચતુબ્ભિ અટ્ઠજ્ઝગમાતિ સમુદ્દન્તરે ચતસ્સો વિમાનપેતિયો લભિત્વા તાહિ અસન્તુટ્ઠો અત્રિચ્છતાય પરતો ગન્ત્વા અપરા અટ્ઠ અધિગતોસીતિ અત્થો. સેસપદદ્વયેપિ એસેવ નયો. અત્રિચ્છં ચક્કમાસદોતિ એવં સકલાભેન અસન્તુટ્ઠો અત્ર અત્ર ઇચ્છન્તો પરતો પરતો લાભં પત્થેન્તો ઇદાનિ ચક્કમાસદો ઇદં ઉરચક્કં પત્તોસિ. તસ્સ તે એવં ઇચ્છાહતસ્સ પોસસ્સ તણ્હાય હતસ્સ ઉપહતસ્સ તવ ચક્કં ભમતિ મત્થકે. પાસાણચક્કં, અયચક્કન્તિ ઇમેસુ દ્વીસુ ખુરધારં અયચક્કં તસ્સ મત્થકે પુનપ્પુનં પતનવસેન ભમન્તં દિસ્વા એવમાહ. વત્વા ચ પન અત્તનો દેવલોકમેવ ગતો. સોપિ નેરયિકસત્તો અત્તનો પાપે ખીણે યથાકમ્મં ગતો.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા મિત્તવિન્દકો દુબ્બચભિક્ખુ અહોસિ, દેવપુત્તો પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

મિત્તવિન્દકજાતકવણ્ણના ચતુત્થા.

[૧૦૫] ૫. દુબ્બલકટ્ઠજાતકવણ્ણના

બહુમ્પેતં વને કટ્ઠન્તિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો એકં ઉત્તસિતભિક્ખું આરબ્ભ કથેસિ. સો કિર સાવત્થિવાસી એકો કુલપુત્તો સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા પબ્બજિત્વા મરણભીરુકો અહોસિ, રત્તિટ્ઠાનદિવાટ્ઠાનેસુ વાતસ્સ વા વીજન્તસ્સ સુક્ખદણ્ડકસ્સ વા પતન્તસ્સ પક્ખિચતુપ્પદાનં વા સદ્દં સુત્વા મરણભયતજ્જિતો મહારવં રવન્તો પલાયતિ. તસ્સ હિ ‘‘મરિતબ્બં મયા’’તિ સતિમત્તમ્પિ નત્થિ. સચે હિ સો ‘‘અહં મરિસ્સામી’’તિ જાનેય્ય, ન મરણં ભાયેય્ય. મરણસ્સતિકમ્મટ્ઠાનસ્સ પન તસ્સ અભાવિતત્તાવ ભાયતિ. તસ્સ સો મરણભીરુકભાવો ભિક્ખુસઙ્ઘે પાકટો જાતો.

અથેકદિવસં ધમ્મસભાયં ભિક્ખૂ કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘આવુસો, અસુકો નામ ભિક્ખુ મરણભીરુકો મરણં ભાયતિ, ભિક્ખુના નામ ‘અવસ્સં મયા મરિતબ્બ’ન્તિ મરણસ્સતિકમ્મટ્ઠાનં ભાવેતું વટ્ટતી’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે તં ભિક્ખું પક્કોસાપેત્વા ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં મરણભીરુકો’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘સચ્ચં, ભન્તે’’તિ વુત્તે ‘‘ભિક્ખવે, મા એતસ્સ ભિક્ખુનો અનત્તમના હોથ, નાયં ઇદાનેવ મરણભીરુકો, પુબ્બેપિ મરણભીરુકોયેવા’’તિ વત્વા અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો હિમવન્તે રુક્ખદેવતા હુત્વા નિબ્બત્તિ. તસ્મિં કાલે બારાણસિરાજા અત્તનો મઙ્ગલહત્થિં આનેઞ્જકારણં સિક્ખાપેતું હત્થાચરિયાનં અદાસિ. તં આળાને નિચ્ચલં બન્ધિત્વા તોમરહત્થા મનુસ્સા પરિવારેત્વા આનેઞ્જકારણં કારેન્તિ. સો તં કારણં કારિયમાનો વેદનં અધિવાસેતું અસક્કોન્તો આળાનં ભિન્દિત્વા મનુસ્સે પલાપેત્વા હિમવન્તં પાવિસિ. મનુસ્સા તં ગહેતું અસક્કોન્તા નિવત્તિંસુ. સો તત્થ મરણભીરુકો અહોસિ, વાતસદ્દાનિ સુત્વા કમ્પમાનો મરણભયતજ્જિતો સોણ્ડં વિધુનિત્વા વેગેન પલાયતિ, આળાને બન્ધિત્વા આનેઞ્જકારણં કરણકાલો વિયસ્સ હોતિ, કાયસ્સાદં વા ચિત્તસ્સાદં વા અલભન્તો કમ્પમાનો વિચરતિ.

રુક્ખદેવતા તં દિસ્વા ખન્ધવિટપે ઠત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૫. ‘‘બહુમ્પેતં વને કટ્ઠં, વાતો ભઞ્જતિ દુબ્બલં;

તસ્સ ચે ભાયસિ નાગ, કિસો નૂન ભવિસ્સસી’’તિ.

તત્થાયં પિણ્ડત્થો – યં એતં દુબ્બલં કટ્ઠં પુરત્થિમાદિભેદો વાતો ભઞ્જતિ, તં ઇમસ્મિં વને બહું સુલભં, તત્થ તત્થ સંવિજ્જતિ. સચે ત્વં તસ્સ ભાયસિ, એવં સન્તે નિચ્ચં ભીતો મંસલોહિતક્ખયં પત્વા કિસો નૂન ભવિસ્સસિ, ઇમસ્મિં પન વને તવ ભયં નામ નત્થિ, તસ્મા ઇતો પટ્ઠાય મા ભાયીતિ.

એવં દેવતા તસ્સ ઓવાદં અદાસિ, સોપિ તતો પટ્ઠાય નિબ્ભયો અહોસિ.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા સચ્ચાનિ પકાસેત્વા જાતકં સમોધાનેસિ, સચ્ચપરિયોસાને સો ભિક્ખુ સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ. ‘‘તદા નાગો અયં ભિક્ખુ અહોસિ, રુક્ખદેવતા પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

દુબ્બલકટ્ઠજાતકવણ્ણના પઞ્ચમા.

[૧૦૬] ૬. ઉદઞ્ચનીજાતકવણ્ણના

સુખં વત મં જીવન્તન્તિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો થુલ્લકુમારિકાપલોભનં આરબ્ભ કથેસિ. વત્થુ તેરસકનિપાતે ચૂળનારદકસ્સપજાતકે (જા. ૧.૧૩.૪૦ આદયો) આવિ ભવિસ્સતિ. તં પન ભિક્ખું સત્થા ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં ભિક્ખુ ઉક્કણ્ઠિતોસી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘સચ્ચં, ભગવા’’તિ વુત્તે ‘‘કત્થ તે ચિત્તં પટિબદ્ધ’’ન્તિ પુચ્છિ. સો ‘‘એકિસ્સા થુલ્લકુમારિકાયા’’તિ આહ. અથ નં સત્થા ‘‘અયં તે ભિક્ખુ અનત્થકારિકા, પુબ્બેપિ ત્વં એતં નિસ્સાય સીલબ્યસનં પત્વા કમ્પન્તો વિચરમાનો પણ્ડિતે નિસ્સાય સુખં લભી’’તિ વત્વા અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તેતિ અતીતવત્થુપિ ચૂળનારદકસ્સપજાતકેયેવ આવિ ભવિસ્સતિ. તદા પન બોધિસત્તો સાયં ફલાફલે આદાય આગન્ત્વા પણ્ણસાલાદ્વારં વિવરિત્વા પવિસિત્વા પુત્તં ચૂળતાપસં એતદવોચ ‘‘તાત, ત્વં અઞ્ઞેસુ દિવસેસુ દારૂનિ આહરસિ, પાનીયં પરિભોજનીયં આહરસિ, અગ્ગિં કરોસિ, અજ્જ પન એકમ્પિ અકત્વા કસ્મા દુમ્મુખો પજ્ઝાયન્તો નિપન્નોસી’’તિ? ‘‘તાત, તુમ્હેસુ ફલાફલત્થાય ગતેસુ એકા ઇત્થી આગન્ત્વા મં પલોભેત્વા આદાય ગન્તું આરભિ, અહં પન ‘તુમ્હેહિ વિસ્સજ્જિતો ગમિસ્સામી’તિ ન ગચ્છિં, અસુકટ્ઠાને પન નં નિસીદાપેત્વા આગતોમ્હિ, ઇદાનિ ગચ્છામહં તાતા’’તિ. બોધિસત્તો ‘‘ન સક્કા એતં નિવત્તેતુ’’ન્તિ ઞત્વા ‘‘તેન હિ, તાત, ગચ્છ, એસા પન તં નેત્વા યદા મચ્છમંસાદીનિ વા ખાદિતુકામા ભવિસ્સતિ, સપ્પિલોણતણ્ડુલાદીહિ વા પનસ્સા અત્થો ભવિસ્સતિ, તદા ‘ઇદઞ્ચિદઞ્ચાહરા’તિ તં કિલમેસ્સતિ. તદા મય્હં ગુણં સરિત્વા પલાયિત્વા ઇધેવ આગચ્છેય્યાસી’’તિ વિસ્સજ્જેસિ. સો તાય સદ્ધિં મનુસ્સપથં અગમાસિ. અથ નં સા અત્તનો વસં ગમેત્વા ‘‘મંસં આહર, મચ્છં આહરા’’તિ યેન યેન અત્થિકા હોતિ, તં તં આહરાપેતિ. તદા સો ‘‘અયં મં અત્તનો દાસં વિય કમ્મકારં વિય ચ કત્વા પીળેતી’’તિ પલાયિત્વા પિતુ સન્તિકં આગન્ત્વા પિતરં વન્દિત્વા ઠિતકોવ ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૬. ‘‘સુખં વત મં જીવન્તં, પચમાના ઉદઞ્ચની;

ચોરી જાયપ્પવાદેન, તેલં લોણઞ્ચ યાચતી’’તિ.

તત્થ સુખં વત મં જીવન્તન્તિ તાત, તુમ્હાકં સન્તિકે મં સુખં જીવન્તં. પચમાનાતિ તાપયમાના પીળયમાના, યં યં વા ખાદિતુકામા હોતિ, તં તં પચમાના. ઉદકં અઞ્ચન્તિ એતાયાતિ ઉદઞ્ચની, ચાટિતો વા કૂપતો વા ઉદકઉસ્સિઞ્ચનઘટિકાયેતં નામં. સા પન ઉદઞ્ચની વિય, ઉદકં વિય ઘટિકા, યેન યેનત્થિકા હોતિ, તં તં આકડ્ઢતિયેવાતિ અત્થો. ચોરી જાયપ્પવાદેનાતિ ‘‘ભરિયા’’તિ નામેન એકા ચોરી મં મધુરવચનેન ઉપલાપેત્વા તત્થ નેત્વા તેલં લોણઞ્ચ યઞ્ચ અઞ્ઞં ઇચ્છતિ, તં સબ્બં યાચતિ, દાસં વિય કમ્મકારં વિય ચ કત્વા આહરાપેતીતિ તસ્સા અગુણં કથેસિ.

અથ નં બોધિસત્તો અસ્સાસેત્વા ‘‘હોતુ, તાત, એહિ ત્વં મેત્તં ભાવેહિ, કરુણં ભાવેહી’’તિ ચત્તારો બ્રહ્મવિહારે આચિક્ખિ, આચિક્ખિત્વા કસિણપરિકમ્મં આચિક્ખિ. સો ન ચિરસ્સેવ અભિઞ્ઞા ચ સમાપત્તિયો ચ ઉપ્પાદેત્વા બ્રહ્મવિહારે ભાવેત્વા સદ્ધિં પિતરા બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તિ.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા સચ્ચાનિ પકાસેત્વા જાતકં સમોધાનેસિ, સચ્ચપરિયોસાને સો ભિક્ખુ સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ.

‘‘તદા થુલ્લકુમારિકાવ એતરહિ થુલ્લકુમારિકા. ચૂળતાપસો ઉક્કણ્ઠિતભિક્ખુ અહોસિ, પિતા પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

ઉદઞ્ચનીજાતકવણ્ણના છટ્ઠા.

[૧૦૭] ૭. સાલિત્તકજાતકવણ્ણના

સાધૂ ખો સિપ્પકં નામાતિ ઇદં સત્થા જેતવને વિહરન્તો એકં હંસપહરનકં ભિક્ખું આરબ્ભ કથેસિ. સો કિરેકો સાવત્થિવાસી કુલપુત્તો સાલિત્તકસિપ્પે નિપ્ફત્તિં પત્તો. ‘‘સાલિત્તકસિપ્પ’’ન્તિ સક્ખરાખિપનસિપ્પં વુચ્ચતિ. સો એકદિવસં ધમ્મં સુત્વા સાસને ઉરં દત્વા પબ્બજિત્વા ઉપસમ્પદં લભિ, ન પન સિક્ખાકામો, ન પટિપત્તિસાધકો અહોસિ. સો એકદિવસં એકં દહરભિક્ખું આદાય અચિરવતિં ગન્ત્વા ન્હાયિત્વા નદીતીરે અટ્ઠાસિ. તસ્મિં સમયે દ્વે સેતહંસા આકાસેન ગચ્છન્તિ. સો તં દહરં આહ ‘‘ઇમં પચ્છિમહંસં સક્ખરાય અક્ખિમ્હિ પહરિત્વા પાદમૂલે પાતેમી’’તિ. ઇતરો ‘‘કથં પાતેસ્સસિ, ન સક્ખિસ્સસિ પહરિતુ’’ન્તિ આહ. ઇતરો ‘‘તિટ્ઠતુ તાવસ્સ ઓરતો અક્ખિ, પરતો અક્ખિમ્હિ તં પહરામી’’તિ. ઇદાનિ પન ત્વં અસન્તં કથેસીતિ. ‘‘તેન હિ ઉપધારેહી’’તિ એકં તિખિણસક્ખરં ગહેત્વા અઙ્ગુલિયા પરિયન્તે કત્વા તસ્સ હંસસ્સ પચ્છતો ખિપિ. સા ‘‘રુ’’ન્તિ સદ્દં અકાસિ, હંસો ‘‘પરિસ્સયેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ નિવત્તિત્વા સદ્દં સોતું આરભિ. ઇતરો તસ્મિં ખણે એકં વટ્ટસક્ખરં ગહેત્વા તસ્સ નિવત્તિત્વા ઓલોકેન્તસ્સ પરભાગે અક્ખિં પહરિ. સક્ખરા ઇતરમ્પિ અક્ખિં વિનિવિજ્ઝિત્વા ગતા. હંસો મહારવં રવન્તો પાદમૂલેયેવ પતિ. તતો તતો ભિક્ખૂ આગન્ત્વા ગરહિત્વા ‘‘અનનુચ્છવિકં તે કત’’ન્તિ સત્થુ સન્તિકં નેત્વા ‘‘ભન્તે, ઇમિના ઇદં નામ કત’’ન્તિ તમત્થં આરોચેસું. સત્થા તં ભિક્ખું ગરહિત્વા ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઇદાનેવેસ એતસ્મિં સિપ્પે કુસલો, પુબ્બેપિ કુસલોયેવ અહોસી’’તિ વત્વા અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો તસ્સ અમચ્ચો અહોસિ. તસ્મિં કાલે રઞ્ઞો પુરોહિતો અતિમુખરો હોતિ બહુભાણી, તસ્મિં કથેતું આરદ્ધે અઞ્ઞે ઓકાસમેવ ન લભન્તિ. રાજા ચિન્તેસિ ‘‘કદા નુ ખો એતસ્સ વચનુપચ્છેદકં કઞ્ચિ લભિસ્સામી’’તિ. સો તતો પટ્ઠાય તથારૂપં એકં ઉપધારેન્તો વિચરતિ. તસ્મિં કાલે બારાણસિયં એકો પીઠસપ્પી સક્ખરાખિપનસિપ્પે નિપ્ફત્તિં પત્તો હોતિ. ગામદારકા તં રથકં આરોપેત્વા આકડ્ઢમાના બારાણસિનગરદ્વારમૂલે એકો વિટપસમ્પન્નો મહાનિગ્રોધો અત્થિ, તત્થ આનેત્વા સમ્પરિવારેત્વા કાકણિકાદીનિ દત્વા ‘‘હત્થિરૂપકં કર, અસ્સરૂપકં કરા’’તિ વદન્તિ. સો સક્ખરા ખિપિત્વા ખિપિત્વા નિગ્રોધપણ્ણેસુ નાનારૂપાનિ દસ્સેતિ, સબ્બાનિ પણ્ણાનિ છિદ્દાવછિદ્દાનેવ અહેસું.

અથ બારાણસિરાજા ઉય્યાનં ગચ્છન્તો તં ઠાનં પાપુણિ. ઉસ્સારણાભયેન સબ્બે દારકા પલાયિંસુ, પીઠસપ્પી તત્થેવ નિપજ્જિ. રાજા નિગ્રોધમૂલં પત્વા રથે નિસિન્નો પત્તાનં છિદ્દતાય છાયં કબરકબરં દિસ્વા ઓલોકેન્તો સબ્બેસં પત્તાનં છિદ્દભાવં દિસ્વા ‘‘કેનેતાનિ એવં કતાની’’તિ પુચ્છિ. ‘‘પીઠસપ્પિના, દેવા’’તિ. રાજા ‘‘ઇમં નિસ્સાય બ્રાહ્મણસ્સ વચનુપચ્છેદં કાતું સક્કા ભવિસ્સતી’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘કહં, ભણે, પીઠસપ્પી’’તિ પુચ્છિ. વિચિનન્તા મૂલન્તરે નિપન્નં દિસ્વા ‘‘અયં, દેવા’’તિ આહંસુ. રાજા નં પક્કોસાપેત્વા પરિસં ઉસ્સારેત્વા પુચ્છિ ‘‘અમ્હાકં સન્તિકે એકો મુખરબ્રાહ્મણો અત્થિ, સક્ખિસ્સસિ તં નિસ્સદ્દં કાતુ’’ન્તિ. નાળિમત્તા અજલણ્ડિકા લભન્તો સક્ખિસ્સામિ, દેવાતિ. રાજા પીઠસપ્પિં ઘરં નેત્વા અન્તોસાણિયં નિસીદાપેત્વા સાણિયં છિદ્દં કારેત્વા બ્રાહ્મણસ્સ છિદ્દાભિમુખં આસનં પઞ્ઞપેત્વા નાળિમત્તા સુક્ખા અજલણ્ડિકા પીઠસપ્પિસ્સ સન્તિકે ઠપાપેત્વા બ્રાહ્મણં ઉપટ્ઠાનકાલે આગતં તસ્મિં આસને નિસીદાપેત્વા કથં સમુટ્ઠાપેસિ. બ્રાહ્મણો અઞ્ઞેસં ઓકાસં અદત્વા રઞ્ઞા સદ્ધિં કથેતું આરભિ. અથસ્સ સો પીઠસપ્પી સાણિચ્છિદ્દેન એકેકં અજલણ્ડિકં પચ્છિયં પવેસેન્તો વિય તાલુતલમ્હિયેવ પાતેતિ, બ્રાહ્મણો આગતાગતં નાળિયં તેલં પવેસેન્તો વિય ગિલતિ, સબ્બા પરિક્ખયં ગમિંસુ. તસ્સેતા નાળિમત્તા અજલણ્ડિકા કુચ્છિં પવિટ્ઠા અડ્ઢાળ્હકમત્તા અહેસું.

રાજા તાસં પરિક્ખીણભાવં ઞત્વા આહ – ‘‘આચરિય, તુમ્હે અતિમુખરતાય નાળિમત્તા અજલણ્ડિકા ગિલન્તા કિઞ્ચિ ન જાનિત્થ, ઇતો દાનિ ઉત્તરિ જીરાપેતું ન સક્ખિસ્સથ. ગચ્છથ, પિયઙ્ગુદકં પિવિત્વા છડ્ડેત્વા અત્તાનં અરોગં કરોથા’’તિ બ્રાહ્મણો તતો પટ્ઠાય પિહિતમુખો વિય હુત્વા કથેન્તેનાપિ સદ્ધિં અકથનસીલો અહોસિ. રાજા ‘‘ઇમિના મે કણ્ણસુખં કત’’ન્તિ પીઠસપ્પિસ્સ સતસહસ્સુટ્ઠાનકે ચતૂસુ દિસાસુ ચત્તારો ગામે અદાસિ. બોધિસત્તો રાજાનં ઉપસઙ્કમિત્વા ‘‘દેવ, સિપ્પં નામ લોકે પણ્ડિતેહિ ઉગ્ગહિતબ્બં, પીઠસપ્પિના સાલિત્તકમત્તેનાપિ અયં સમ્પત્તિ લદ્ધા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૭. ‘‘સાધું ખો સિપ્પકં નામ, અપિ યાદિસ કીદિસં;

પસ્સ ખઞ્જપ્પહારેન, લદ્ધા ગામા ચતુદ્દિસા’’તિ.

તત્થ પસ્સ ખઞ્જપ્પહારેનાતિ પસ્સ, મહારાજ, ઇમિના ખઞ્જપીઠસપ્પિના અજલણ્ડિકાપહારેન ચતુદ્દિસા ચત્તારો ગામા લદ્ધા, અઞ્ઞેસં સિપ્પાનં કો આનિસંસપરિચ્છેદોતિ સિપ્પગુણં કથેસિ.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા પીઠસપ્પી અયં ભિક્ખુ અહોસિ, રાજા આનન્દો, પણ્ડિતામચ્ચો પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

સાલિત્તકજાતકવણ્ણના સત્તમા.

[૧૦૮] ૮. બાહિયજાતકવણ્ણના

સિક્ખેય્ય સિક્ખિતબ્બાનીતિ ઇદં સત્થા વેસાલિં ઉપનિસ્સાય મહાવને કૂટાગારસાલાયં વિહરન્તો એકં લિચ્છવિં આરબ્ભ કથેસિ. સો કિર લિચ્છવિરાજા સદ્ધો પસન્નો બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં નિમન્તેત્વા અત્તનો નિવેસને મહાદાનં પવત્તેસિ. ભરિયા પનસ્સ થૂલઙ્ગપચ્ચઙ્ગા ઉદ્ધુમાતકનિમિત્તસદિસા અનાકપ્પસમ્પન્ના અહોસિ. સત્થા ભત્તકિચ્ચાવસાને અનુમોદનં કત્વા વિહારં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં ઓવાદં દત્વા ગન્ધકુટિં પાવિસિ. ભિક્ખૂ ધમ્મસભાયં કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘આવુસો, તસ્સ નામ લિચ્છવિરઞ્ઞો તાવ અભિરૂપસ્સ તાદિસા ભરિયા થૂલઙ્ગપચ્ચઙ્ગા અનાકપ્પસમ્પન્ના, કથં સો તાય સદ્ધિં અભિરમતી’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે ‘‘ન, ભિક્ખવે, એસ ઇદાનેવ, પુબ્બેપિ થૂલસરીરાય એવ ઇત્થિયા સદ્ધિં અભિરમી’’તિ વત્વા તેહિ યાચિતો અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો તસ્સ અમચ્ચો અહોસિ. અથેકા જનપદિત્થી થૂલસરીરા અનાકપ્પસમ્પન્ના ભતિં કુરુમાના રાજઙ્ગણસ્સ અવિદૂરેન ગચ્છમાના સરીરવળઞ્જપીળિતા હુત્વા નિવત્થસાટકેન સરીરં પટિચ્છાદેત્વા નિસીદિત્વા સરીરવળઞ્જં મુઞ્ચિત્વા ખિપ્પમેવ ઉટ્ઠાસિ. તસ્મિં ખણે બારાણસિરાજા વાતપાનેન રાજઙ્ગણં ઓલોકેન્તો તં દિસ્વા ચિન્તેસિ ‘‘અયં એવરૂપે અઙ્ગણટ્ઠાને સરીરવળઞ્જં મુઞ્ચમાના હિરોત્તપ્પં અપ્પહાય નિવાસનેનેવ પટિચ્છન્ના હુત્વા સરીરવળઞ્જં મોચેત્વા ખિપ્પં ઉટ્ઠિતા, ઇમાય નિરોગાય ભવિતબ્બં, એતિસ્સા વત્થુ વિસદં ભવિસ્સતિ, વિસદે પન વત્થુસ્મિં એકો પુત્તો લબ્ભમાનો વિસદો પુઞ્ઞવા ભવિસ્સતિ, ઇમં મયા અગ્ગમહેસિં કાતું વટ્ટતી’’તિ. સો તસ્સા અપરિગ્ગહિતભાવં ઞત્વા આહરાપેત્વા અગ્ગમહેસિટ્ઠાનં અદાસિ. સા તસ્સ પિયા અહોસિ મનાપા, ન ચિરસ્સેવ એકં પુત્તં વિજાયિ. સો પનસ્સા પુત્તો ચક્કવત્તી રાજા અહોસિ.

બોધિસત્તો તસ્સા સમ્પત્તિં દિસ્વા તથારૂપં વચનોકાસં લભિત્વા ‘‘દેવ, સિક્ખિતબ્બયુત્તકં નામ સિપ્પં કસ્મા ન સિક્ખિતબ્બં, યત્ર હિ નામાયં મહાપુઞ્ઞા હિરોત્તપ્પં અપ્પહાય પટિચ્છન્નાકારેન સરીરવળઞ્જં કુરુમાના તુમ્હે આરાધેત્વા એવરૂપં સમ્પત્તિં પત્તા’’તિ વત્વા સિક્ખિતબ્બયુત્તકાનં સિપ્પાનં વણ્ણં કથેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૮. ‘‘સિક્ખેય્ય સિક્ખિતબ્બાનિ, સન્તિ સચ્છન્દિનો જના;

બાહિયા હિ સુહન્નેન, રાજાનમભિરાધયી’’તિ.

તત્થ સન્તિ સચ્છન્દિનો જનાતિ તેસુ તેસુ સિપ્પેસુ સચ્છન્દા જના અત્થિયેવ. બાહિયાતિ બહિજનપદે જાતા સંવડ્ઢા ઇત્થી. સુહન્નેનાતિ હિરોત્તપ્પં અપ્પહાય પટિચ્છન્નેનાકારેન હન્નં સુહન્નં નામ, તેન સુહન્નેન. રાજાનમભિરાધયીતિ દેવં અભિરાધયિત્વા ઇમં સમ્પત્તિં પત્તાતિ. એવં મહાસત્તો સિક્ખિતબ્બયુત્તકાનં સિપ્પાનં ગુણં કથેસિ.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા જયમ્પતિકા એતરહિપિ જયમ્પતિકાવ, પણ્ડિતામચ્ચો પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

બાહિયજાતકવણ્ણના અટ્ઠમા.

[૧૦૯] ૯. કુણ્ડકપૂવજાતકવણ્ણના

યથન્નો પુરિસો હોતીતિ ઇદં સત્થા સાવત્થિયં વિહરન્તો મહાદુગ્ગતં આરબ્ભ કથેસિ. સાવત્થિયઞ્હિ કદાચિ એકમેવ કુલં બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં દેતિ, કદાચિ તીણિ ચત્તારિ એકતો હુત્વા, કદાચિ ગણબન્ધનેન, કદાચિ વીથિસભાગેન, કદાચિ સકલનગરં છન્દકં સંહરિત્વા. તદા પન વીથિભત્તં નામ અહોસિ. અથ મનુસ્સા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ યાગું દત્વા ‘‘ખજ્જકં આહરથા’’તિ આહંસુ. તદા પનેકો પરેસં ભતિકારકો દુગ્ગતમનુસ્સો તસ્સં વીથિયં વસમાનો ચિન્તેસિ ‘‘અહં યાગું દાતું ન સક્ખિસ્સામિ, ખજ્જકં પન દસ્સામી’’તિ સણ્હસણ્હં કુણ્ડકં વડ્ઢાપેત્વા ઉદકેન તેમેત્વા અક્કપણ્ણેન વેઠેત્વા કુક્કુળે પચિત્વા ‘‘ઇદં બુદ્ધસ્સ દસ્સામી’’તિ તં આદાય ગન્ત્વા સત્થુ સન્તિકે ઠિતો ‘‘ખજ્જકં આહરથા’’તિ એકસ્મિં વચને વુત્તમત્તે સબ્બપઠમં ગન્ત્વા તં પૂવં સત્થુ પત્તે પતિટ્ઠાપેસિ, સત્થા અઞ્ઞેહિ દીયમાનં ખજ્જકં અગ્ગહેત્વા તમેવ પૂવખજ્જકં પરિભુઞ્જિ.

તસ્મિંયેવ પન ખણે ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધેન કિર મહાદુગ્ગતસ્સ કુણ્ડકખજ્જકં અજિગુચ્છિત્વા અમતં વિય પરિભુત્ત’’ન્તિ સકલનગરં એકકોલાહલં અહોસિ. રાજરાજમહામત્તાદયો અન્તમસો દોવારિકે ઉપાદાય સબ્બેવ સન્નિપતિત્વા સત્થારં વન્દિત્વા મહાદુગ્ગતં ઉપસઙ્કમિત્વા ‘‘હન્દ ભો, સતં ગહેત્વા, દ્વે સતાનિ ગહેત્વા, પઞ્ચ સતાનિ ગહેત્વા અમ્હાકં પત્તિં દેહી’’તિ વદિંસુ. સો ‘‘સત્થારં પટિપુચ્છિત્વા જાનિસ્સામી’’તિ સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા તમત્થં આરોચેસિ. સત્થા ‘‘ધનં ગહેત્વા વા અગ્ગહેત્વા વા સબ્બસત્તાનં પત્તિં દેહી’’તિ આહ. સો ધનં ગહેતું આરભિ. મનુસ્સા દિગુણચતુગ્ગુણઅટ્ઠગુણાદિવસેન દદન્તા નવ હિરઞ્ઞકોટિયો અદંસુ. સત્થા અનુમોદનં કત્વા વિહારં ગન્ત્વા ભિક્ખૂહિ વત્તે દસ્સિતે સુગતોવાદં દત્વા ગન્ધકુટિં પાવિસિ. રાજા સાયન્હસમયે મહાદુગ્ગતં પક્કોસાપેત્વા સેટ્ઠિટ્ઠાનેન પૂજેસિ.

ભિક્ખૂ ધમ્મસભાયં કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘આવુસો, સત્થા મહાદુગ્ગતેન દિન્નં કુણ્ડકપૂવં અજિગુચ્છન્તો અમતં વિય પરિભુઞ્જિ, મહાદુગ્ગતોપિ બહુધનઞ્ચ સેટ્ઠિટ્ઠાનઞ્ચ લભિત્વા મહાસમ્પત્તિં પત્તો’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઇદાનેવ મયા અજિગુચ્છન્તેન તસ્સ કુણ્ડકપૂવો પરિભુત્તો, પુબ્બેપિ રુક્ખદેવતાય હુત્વા પરિભુત્તોયેવ, તદાપિ ચેસ મં નિસ્સાય સેટ્ઠિટ્ઠાનં અલત્થેવા’’તિ વત્વા અતીતં આહરિ.

અતીતે બારાણસિયં બ્રહ્મદત્તે રજ્જં કારેન્તે બોધિસત્તો એકસ્મિં ઠાને એરણ્ડરુક્ખે રુક્ખદેવતા હુત્વા નિબ્બત્તિ. તદા તસ્મિં ગામકે મનુસ્સા દેવતામઙ્ગલિકા હોન્તિ. અથેકસ્મિં છણે સમ્પત્તે મનુસ્સા અત્તનો અત્તનો રુક્ખદેવતાનં બલિકમ્મં અકંસુ. અથેકો દુગ્ગતમનુસ્સો તે મનુસ્સે રુક્ખદેવતા પટિજગ્ગન્તે દિસ્વા એકં એરણ્ડરુક્ખં પટિજગ્ગિ. તે મનુસ્સા અત્તનો અત્તનો દેવતાનં નાનપ્પકારાનિ માલાગન્ધવિલેપનાદીનિ ચેવ ખજ્જભોજ્જાનિ ચ આદાય ગચ્છિંસુ. સો પન કુણ્ડકપૂવઞ્ચેવ ઉળુઙ્કેન ચ ઉદકં આદાય ગન્ત્વા એરણ્ડરુક્ખસ્સ અવિદૂરે ઠત્વા ચિન્તેસિ ‘‘દેવતા નામ દિબ્બખજ્જકાનિ ખાદન્તિ, મય્હં દેવતા ઇમં કુણ્ડકપૂવં ન ખાદિસ્સતિ, કિં ઇમં અકારણેન નાસેમિ, અહમેવ નં ખાદિસ્સામી’’તિ તતોવ નિવત્તિ. બોધિસત્તો ખન્ધવિટપે ઠત્વા ‘‘ભો પુરિસ, સચે ત્વં ઇસ્સરો ભવેય્યાસિ, મય્હં મધુરખજ્જકં દદેય્યાસિ. ત્વં પન દુગ્ગતો, અહં તવ પૂવં ન ખાદિત્વા અઞ્ઞં કિં ખાદિસ્સામિ, મા મે કોટ્ઠાસં નાસેહી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૦૯. ‘‘યથન્નો પુરિસો હોતિ, તથન્ના તસ્સ દેવતા;

આહરેતં કુણ્ડપૂવં, મા મે ભાગં વિનાસયા’’તિ.

તત્થ યથન્નોતિ યથારૂપભોજનો હોતિ. તથન્નાતિ તસ્સ પુરિસસ્સ દેવતાપિ તથારૂપભોજનાવ હોતિ. આહરેતં કુણ્ડપૂવન્તિ એતં કુણ્ડકેન પક્કપૂવં આનેહિ, મય્હં ભાગં મા વિનાસેહીતિ.

સો નિવત્તિત્વા બોધિસત્તં ઓલોકેત્વા બલિકમ્મમકાસિ. બોધિસત્તો તતો ઓજં પરિભુઞ્જિત્વા ‘‘પુરિસ, ત્વં કિમત્થં મં પટિજગ્ગસી’’તિ આહ. ‘‘દુગ્ગતોમ્હિ, સામિ, તં નિસ્સાય દુગ્ગતભાવતો મુચ્ચિતુકામતાય પટિજગ્ગામી’’તિ. ‘‘ભો પુરિસ, મા ચિન્તયિ, તયા કતઞ્ઞુસ્સ કતવેદિનો પૂજા કતા, ઇમં એરણ્ડં પરિક્ખિપિત્વા નિધિકુમ્ભિયો ગીવાય ગીવં આહચ્ચઠિતા. ત્વં રઞ્ઞો આચિક્ખિત્વા સકટેહિ ધનં આહરાપેત્વા રાજઙ્ગણે રાસિં કારેહિ, રાજા તે તુસ્સિત્વા સેટ્ઠિટ્ઠાનં દસ્સતી’’તિ વત્વા બોધિસત્તો અન્તરધાયિ. સો તથા અકાસિ. રાજાપિ તસ્સ સેટ્ઠિટ્ઠાનં અદાસિ. ઇતિ સો બોધિસત્તં નિસ્સાય મહાસમ્પત્તિં પત્વા યથાકમ્મં ગતો.

સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા જાતકં સમોધાનેસિ – ‘‘તદા દુગ્ગતો એતરહિ દુગ્ગતોવ, એરણ્ડરુક્ખદેવતા પન અહમેવ અહોસિ’’ન્તિ.

કુણ્ડકપૂવજાતકવણ્ણના નવમા.

[૧૧૦] ૧૦. સબ્બસંહારકપઞ્હજાતકવણ્ણના

સબ્બસંહારકો નત્થીતિ અયં સબ્બસંહારકપઞ્હો સબ્બાકારેન ઉમઙ્ગજાતકે આવિ ભવિસ્સતીતિ.

સબ્બસંહારકપઞ્હજાતકવણ્ણના દસમા.

પરોસતવગ્ગો એકાદસમો.

તસ્સુદ્દાનં –

પરોસતમ્પિ પણ્ણિકં, વેરી ચ મિત્તવિન્દકં;

દુબ્બલઞ્ચ ઉદઞ્ચની, સાલિત્તમ્પિ ચ બાહિયં;

કુણ્ડકપૂવસબ્બસંહારકન્તિ.