૯. કુહસુત્તવણ્ણના

૧૦૮. નવમે કુહાતિ સામન્તજપ્પનાદિના કુહનવત્થુના કુહકા, અસન્તગુણસમ્ભાવનિચ્છાય કોહઞ્ઞં કત્વા પરેસં વિમ્હાપકાતિ અત્થો. થદ્ધાતિ કોધેન ચ માનેન ચ થદ્ધમાનસા. ‘‘કોધનો હોતિ ઉપાયાસબહુલો, અપ્પમ્પિ વુત્તો સમાનો અભિસજ્જતિ કુપ્પતિ બ્યાપજ્જતિ પતિત્થીયતી’’તિ (અ. નિ. ૩.૨૫; પુ. પ. ૧૦૧) એવં વુત્તેન કોધેન ચ, ‘‘દુબ્બચો હોતિ દોવચસ્સકરણેહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અક્ખમો અપ્પદક્ખિણગ્ગાહી અનુસાસનિ’’ન્તિ (મ. નિ. ૧.૧૮૧) એવં વુત્તેન દોવચસ્સેન ચ, ‘‘જાતિમદો, ગોત્તમદો, સિપ્પમદો, આરોગ્યમદો, યોબ્બનમદો, જીવિતમદો’’તિ (વિભ. ૮૩૨) એવં વુત્તેન જાતિમદાદિભેદેન મદેન ચ ગરુકાતબ્બેસુ ગરૂસુ પરમનિપચ્ચકારં અકત્વા અયોસલાકં ગિલિત્વા ઠિતા વિય અનોનતા હુત્વા વિચરણકા. લપાતિ ઉપલાપકા મિચ્છાજીવવસેન કુલસઙ્ગાહકા પચ્ચયત્થં પયુત્તવાચાવસેન નિપ્પેસિકતાવસેન ચ લપકાતિ વા અત્થો.

સિઙ્ગીતિ ‘‘તત્થ કતમં સિઙ્ગં? યં સિઙ્ગં સિઙ્ગારતા ચાતુરતા ચાતુરિયં પરિક્ખત્તતા પારિક્ખત્તિય’’ન્તિ (વિભ. ૮૫૨) એવં વુત્તેહિ સિઙ્ગસદિસેહિ પાકટકિલેસેહિ સમન્નાગતા. ઉન્નળાતિ ઉગ્ગતનળા, નળસદિસં તુચ્છમાનં ઉક્ખિપિત્વા વિચરણકા. અસમાહિતાતિ ચિત્તેકગ્ગતામત્તસ્સાપિ અલાભિનો. ન મે તે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ મામકાતિ તે મય્હં ભિક્ખૂ મમ સન્તકા ન હોન્તિ. મેતિ ઇદં પદં અત્તાનં ઉદ્દિસ્સ પબ્બજિતત્તા ભગવતા વુત્તં. યસ્મા પન તે કુહનાદિયોગતો ન સમ્મા પટિપન્ના, તસ્મા ‘‘ન મામકા’’તિ વુત્તા. અપગતાતિ યદિપિ તે મમ સાસને પબ્બજિતા, યથાનુસિટ્ઠં પન અપ્પટિપજ્જનતો અપગતા એવ ઇમસ્મા ધમ્મવિનયા, ઇતો તે સુવિદૂરવિદૂરે ઠિતાતિ દસ્સેતિ. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘નભઞ્ચ દૂરે પથવી ચ દૂરે,

પારં સમુદ્દસ્સ તદાહુ દૂરે;

તતો હવે દૂરતરં વદન્તિ,

સતઞ્ચ ધમ્મં અસતઞ્ચ રાજા’’તિ. (અ. નિ. ૪.૪૭; જા. ૨.૨૧.૪૧૪);

વુદ્ધિં વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપજ્જન્તીતિ સીલાદિગુણેહિ વડ્ઢનવસેન વુદ્ધિં, તત્થ નિચ્ચલભાવેન વિરૂળ્હિં, સબ્બત્થ પત્થટભાવેન સીલાદિધમ્મક્ખન્ધપારિપૂરિયા વેપુલ્લં. ન ચ તે કુહાદિસભાવા ભિક્ખૂ આપજ્જન્તિ, ન ચ પાપુણન્તીતિ અત્થો. તે ખો મે, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ મામકાતિ ઇધાપિ મેતિ અત્તાનં ઉદ્દિસ્સ પબ્બજિતત્તા વદતિ, સમ્મા પટિપન્નત્તા પન ‘‘મામકા’’તિ આહ. વુત્તવિપરિયાયેન સુક્કપક્ખો વેદિતબ્બો. તત્થ યાવ અરહત્તમગ્ગા વિરૂહન્તિ નામ, અરહત્તફલે પન સમ્પત્તે વિરૂળ્હિં વેપુલ્લં આપન્ના નામ. ગાથા સુવિઞ્ઞેય્યા એવ.

નવમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.