૭. આતાપીસુત્તવણ્ણના

૩૪. સત્તમે અનાતાપીતિ કિલેસાનં આતાપનટ્ઠેન આતાપો, વીરિયં, સો એતસ્સ અત્થીતિ આતાપી, ન આતાપી અનાતાપી, સમ્મપ્પધાનવિરહિતો કુસીતોતિ વુત્તં હોતિ. ઓત્તાપો વુચ્ચતિ પાપુત્રાસો, સો એતસ્સ અત્થીતિ ઓત્તાપી, ન ઓત્તાપી અનોત્તાપી, ઓત્તાપરહિતો. અથ વા આતાપપ્પટિપક્ખો અનાતાપો, કોસજ્જં સો અસ્સ અત્થીતિ અનાતાપી. યં ‘‘ન ઓત્તપતિ ઓત્તપ્પિતબ્બેન, ન ઓત્તપતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા’’તિ એવં વુત્તં, તં અનોત્તપ્પં અનોત્તાપો. સો અસ્સ અત્થીતિ અનોત્તાપીતિ એવમેત્થ અત્થો વેદિતબ્બો.

અભબ્બોતિ અનરહો. સમ્બોધાયાતિ અરિયમગ્ગત્થાય. નિબ્બાનાયાતિ કિલેસાનં અચ્ચન્તવૂપસમાય અમતમહાનિબ્બાનાય. અનુત્તરસ્સ યોગક્ખેમસ્સાતિ અરહત્તફલસ્સ. તઞ્હિ ઉત્તરિતરસ્સ અભાવતો અનુત્તરં, ચતૂહિ યોગેહિ અનુપદ્દુતત્તા ખેમં નિબ્ભયન્તિ યોગક્ખેમન્તિ ચ વુચ્ચતિ. અધિગમાયાતિ પત્તિયા. આતાપીતિ વીરિયવા. સો હિ ‘‘આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસૂ’’તિ (દી. નિ. ૩.૩૪૫) એવં વુત્તેન વીરિયારમ્ભેન સમન્નાગતો કિલેસાનં અચ્ચન્તમેવ આતાપનસીલોતિ આતાપી. ઓત્તાપીતિ ‘‘યં ઓત્તપતિ ઓત્તપ્પિતબ્બેન, ઓત્તપતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા’’તિ (ધ. સ. ૩૧) એવં વુત્તેન ઓત્તપ્પેન સમન્નાગતત્તા ઓત્તપનસીલોતિ ઓત્તપ્પી. અયઞ્હિ ઓત્તાપીતિ વુત્તો. તદવિનાભાવતો હિરિયા ચ સમન્નાગતો એવ હોતીતિ હિરોત્તપ્પસમ્પન્નો અણુમત્તેપિ વજ્જે ભયદસ્સાવી સીલેસુ પરિપૂરકારી હોતિ. ઇચ્ચસ્સ સીલસમ્પદા દસ્સિતા. આતાપીતિ ઇમિના નયેનસ્સ કિલેસપરિતાપિતાદીપનેન સમથવિપસ્સનાભાવનાનુયુત્તતા દસ્સિતા. યથાવુત્તઞ્ચ વીરિયં સદ્ધાસતિસમાધિપઞ્ઞાહિ વિના ન હોતીતિ વિમુત્તિપરિપાચકાનિ સદ્ધાપઞ્ચમાનિ ઇન્દ્રિયાનિ અત્થતો વુત્તાનેવ હોન્તિ. તેસુ ચ સિદ્ધેસુ અનિચ્ચે અનિચ્ચસઞ્ઞા, અનિચ્ચે દુક્ખસઞ્ઞા, દુક્ખે અનત્તસઞ્ઞા, પહાનસઞ્ઞા, વિરાગસઞ્ઞા, નિરોધસઞ્ઞાતિ છ નિબ્બેધભાગિયા સઞ્ઞા સિદ્ધા એવાતિ. એવં ઇમેહિ દ્વીહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ લોકિયાનં સીલસમાધિપઞ્ઞાનં સિજ્ઝનતો મગ્ગફલનિબ્બાનાધિગમસ્સ ભબ્બતં દસ્સેન્તો ‘‘આતાપી ચ ખો…પે… અધિગમાયા’’તિ આહ.

ગાથાસુ કુસીતોતિ મિચ્છાવિતક્કબહુલતાય કામબ્યાપાદવિહિંસાવિતક્કસઙ્ખાતેહિ કુચ્છિતેહિ પાપધમ્મેહિ સિતો સમ્બન્ધો યુત્તોતિ કુસીતો. કુચ્છિતં વા સીદતિ સમ્માપટિપત્તિતો અવસીદતીતિ કુસીતો, દ-કારસ્સ ત-કારં કત્વા. હીનવીરિયોતિ નિબ્બીરિયો, ચતૂસુપિ ઇરિયાપથેસુ વીરિયકરણરહિતો. અનુસ્સાહસંહનનસભાવસ્સ ચિત્તાલસિયસ્સ થિનસ્સ, અસત્તિવિઘાતસભાવસ્સ કાયાલસિયસ્સ મિદ્ધસ્સ ચ અભિણ્હપ્પવત્તિયા થિનમિદ્ધબહુલો. પાપજિગુચ્છનલક્ખણાય હિરિયા અભાવેન તપ્પટિપક્ખેન અહિરિકેન સમન્નાગતત્તા ચ અહિરિકો. હિરોત્તપ્પવીરિયાનં અભાવેનેવ સમ્માપટિપત્તિયં નત્થિ એતસ્સ આદરોતિ અનાદરો. ઉભયથાપિ તથા ધમ્મપુગ્ગલેન દુવિધકિરિયાકરણેન અનાદરો. ફુટ્ઠુન્તિ ફુસિતું. સમ્બોધિમુત્તમન્તિ સમ્બોધિસઙ્ખાતં ઉત્તમં અરહત્તં અધિગન્તું અભબ્બોતિ અત્થો.

સતિમાતિ ચિરકતચિરભાસિતાનં અનુસ્સરણે સમત્થસ્સ સતિનેપક્કસ્સ ભાવેન ચતુસતિપટ્ઠાનયોગેન સતિમા. નિપકોતિ સત્તટ્ઠાનિયસમ્પજઞ્ઞસઙ્ખાતેન ચેવ કમ્મટ્ઠાનપરિહરણપઞ્ઞાસઙ્ખાતેન ચ નેપક્કેન સમન્નાગતત્તા નિપકો. ઝાયીતિ આરમ્મણૂપનિજ્ઝાનેન લક્ખણૂપનિજ્ઝાનેન ચાતિ દ્વીહિપિ ઝાનેહિ ઝાયી. અપ્પમત્તોતિ ‘‘દિવસં ચઙ્કમેન નિસજ્જાય આવરણિયેહિ ધમ્મેહિ ચિત્તં પરિસોધેતી’’તિઆદિના નયેન કમ્મટ્ઠાનભાવનાય અપ્પમત્તો. સંયોજનં જાતિજરાય છેત્વાતિ જાતિયા ચેવ જરાય ચ સત્તે સંયોજેતીતિ સંયોજનન્તિ લદ્ધનામં કામરાગાદિકં દસવિધમ્પિ કિલેસજાતં અનુસયસમુગ્ઘાતવસેન મૂલતો છિન્દિત્વા. અથ વા સંયોજનં જાતિજરાય છેત્વાતિ જાતિજરાય સંયોજનં છિન્દિત્વા. યસ્સ હિ સંયોજનાનિ અચ્છિન્નાનિ, તસ્સ જાતિજરાય અચ્છેદો અસમુગ્ઘાતોવ. યસ્સ પન તાનિ છિન્નાનિ, તસ્સ જાતિજરાપિ છિન્નાવ કારણસ્સ સમુગ્ઘાતિતત્તા. તસ્મા સંયોજનં છિન્દન્તો એવ જાતિજરાપિ છિન્દતિ. તેન વુત્તં ‘‘સંયોજનં જાતિજરાય છેત્વા’’તિ. ઇધેવ સમ્બોધિમનુત્તરં ફુસેતિ ઇમસ્મિંયેવ અત્તભાવે અગ્ગમગ્ગં અરહત્તં વા ફુસે પાપુણેય્ય.

સત્તમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.