૯. ધમ્મિકત્થેરવત્થુ

ન અત્તહેતૂતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો ધમ્મિકત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સાવત્થિયં કિરેકો ઉપાસકો ધમ્મેન સમેન અગારં અજ્ઝાવસતિ. સો પબ્બજિતુકામો હુત્વા એકદિવસં ભરિયાય સદ્ધિં નિસીદિત્વા સુખકથં કથેન્તો આહ – ‘‘ભદ્દે, ઇચ્છામહં પબ્બજિતુ’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ, સામિ, આગમેહિ તાવ, યાવાહં કુચ્છિગતં દારકં વિજાયામી’’તિ. સો આગમેત્વા દારકસ્સ પદસા ગમનકાલે પુન તં આપુચ્છિત્વા ‘‘આગમેહિ તાવ, સામિ, યાવાયં વયપ્પત્તો હોતી’’તિ વુત્તે ‘‘કિં મે ઇમાય અપલોકિતાય વા અનપલોકિતાય વા, અત્તનો દુક્ખનિસ્સરણં કરિસ્સામી’’તિ નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ. સો કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા ઘટેન્તો વાયમન્તો અત્તનો પબ્બજિતકિચ્ચં નિટ્ઠપેત્વા તેસં દસ્સનત્થાય પુન સાવત્થિં ગન્ત્વા પુત્તસ્સ ધમ્મકથં કથેસિ. સોપિ નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ, પબ્બજિત્વા ચ પન ન ચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. પુરાણદુતિયિકાપિસ્સ ‘‘યેસં અત્થાય અહં ઘરાવાસે વસેય્યં, તે ઉભોપિ પબ્બજિતા, ઇદાનિ મે કિં ઘરાવાસેન, પબ્બજિસ્સામી’’તિ નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ, પબ્બજિત્વા ચ પન ન ચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. અથેકદિવસં ધમ્મસભાયં કથં સમુટ્ઠાપેસું – ‘‘આવુસો, ધમ્મિકઉપાસકો અત્તનો ધમ્મે પતિટ્ઠિતત્તા નિક્ખમિત્વા પબ્બજિત્વા અરહત્તં પત્તો પુત્તદારસ્સાપિ પતિટ્ઠા જાતો’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘ઇમાય નામા’’’તિ વુત્તે, ‘‘ભિક્ખવે, પણ્ડિતેન નામ નેવ અત્તહેતુ, ન પરહેતુ સમિદ્ધિ ઇચ્છિતબ્બા, ધમ્મિકેનેવ પન ધમ્મપટિસરણેન ભવિતબ્બ’’ન્તિ અનુસન્ધિં ઘટેત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૮૪. ‘‘ન અત્તહેતુ ન પરસ્સ હેતુ,

ન પુત્તમિચ્છે ન ધનં ન રટ્ઠં;

ન ઇચ્છેય્ય અધમ્મેન સમિદ્ધિમત્તનો,

સ સીલવા પઞ્ઞવા ધમ્મિકો સિયા’’તિ.

તત્થ ન અત્તહેતૂતિ પણ્ડિતો નામ અત્તહેતુ વા પરહેતુ વા પાપં ન કરોતિ. ન પુત્તમિચ્છેતિ પુત્તં વા ધનં વા રટ્ઠં વા પાપકમ્મેન ન ઇચ્છેય્ય, એતાનિપિ ઇચ્છતો પાપકમ્મં ન કરોતિયેવાતિ અત્થો. સમિદ્ધિમત્તનોતિ યા અત્તનો સમિદ્ધિ, તમ્પિ અધમ્મેન ન ઇચ્છેય્ય,સમિદ્ધિકારણાપિ પાપં ન કરોતીતિ અત્થો. સ સીલવાતિ યો એવરૂપો પુગ્ગલો, સો એવ સીલવા ચ પઞ્ઞવા ચ ધમ્મિકોચ સિયા, ન અઞ્ઞોતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

ધમ્મિકત્થેરવત્થુ નવમં.