૯. નિગમવાસિતિસ્સત્થેરવત્થુ

અપ્પમાદરતોતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો નિગમવાસિતિસ્સત્થેરં નામ આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સાવત્થિતો અવિદૂરે નિગમગામે જાતસંવડ્ઢો એકો કુલપુત્તો સત્થુ સાસને પબ્બજિત્વા લદ્ધૂપસમ્પદો ‘‘નિગમવાસિતિસ્સત્થેરો નામ અપ્પિચ્છો સન્તુટ્ઠો પવિવિત્તો આરદ્ધવીરિયો’’તિ પઞ્ઞાયિ. સો નિબદ્ધં ઞાતિગામેયેવ પિણ્ડાય વિચરતિ. અનાથપિણ્ડિકાદીસુ મહાદાનાનિ કરોન્તેસુ, પસેનદિકોસલે અસદિસદાનં કરોન્તેપિ સાવત્થિં નાગચ્છતિ. ભિક્ખૂ ‘‘અયં નિગમવાસિતિસ્સત્થેરો ઉટ્ઠાય સમુટ્ઠાય ઞાતિસંસટ્ઠો વિહરતિ, અનાથપિણ્ડિકાદીસુ મહાદાનાદીનિ કરોન્તેસુ, પસેનદિકોસલે અસદિસદાનં કરોન્તેપિ નેવ આગચ્છતી’’તિ કથં સમુટ્ઠાપેત્વા સત્થુ આરોચયિંસુ. સત્થા તં પક્કોસાપેત્વા, ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં, ભિક્ખુ, એવં કરોસી’’તિ પુચ્છિત્વા, ‘‘નત્થિ, ભન્તે, મય્હં ઞાતિસંસગ્ગો, અહં એતે મનુસ્સે નિસ્સાય અજ્ઝોહરણીયમત્તં આહારં લભામિ લૂખે વા પણીતે વા. યાપનમત્તે લદ્ધે પુન કિં આહારપરિયેસનેનાતિ ન ગચ્છામિ, ઞાતીહિ પન મે સંસગ્ગો નામ નત્થિ, ભન્તે’’તિ વુત્તે સત્થા પકતિયાપિ તસ્સ અજ્ઝાસયં વિજાનન્તો – ‘‘સાધુ સાધુ, ભિક્ખૂ’’તિ તસ્સ સાધુકારં દત્વા, ‘‘અનચ્છરિયં ખો પનેતં ભિક્ખુ, યં ત્વં માદિસં આચરિયં લભિત્વા અપ્પિચ્છો અહોસિ. અયઞ્હિ અપ્પિચ્છતા નામ મમ તન્તિ, મમ પવેણી’’તિ વત્વા ભિક્ખૂહિ યાચિતો અતીતં આહરિ –

અતીતે હિમવન્તે ગઙ્ગાતીરે એકસ્મિં ઉદુમ્બરવને અનેકસહસ્સા સુવા વસિંસુ. તત્રેકો સુવરાજા અત્તનો નિવાસરુક્ખસ્સ ફલેસુ ખીણેસુ યં યદેવ અવસિટ્ઠં હોતિ અઙ્કુરો વા પત્તં વા તચો વા, તં તં ખાદિત્વા ગઙ્ગાયં પાનીયં પિવિત્વા પરમપ્પિચ્છો સન્તુટ્ઠો હુત્વા અઞ્ઞત્થ ન ગચ્છતિ. તસ્સ અપ્પિચ્છસન્તુટ્ઠભાવગુણેન સક્કસ્સ ભવનં કમ્પિ. સક્કો આવજ્જમાનો તં દિસ્વા તસ્સ વીમંસનત્થં અત્તનો આનુભાવેન તં રુક્ખં સુક્ખાપેસિ. રુક્ખો ઓભગ્ગો ખાણુમત્તો છિદ્દાવછિદ્દોવ હુત્વા વાતે પહરન્તે આકોટિતો વિય સદ્દં નિચ્છારેન્તો અટ્ઠાસિ. તસ્સ છિદ્દેહિ ચુણ્ણાનિ નિક્ખમન્તિ. સુવરાજા તાનિ ખાદિત્વા ગઙ્ગાયં પાનીયં પિવિત્વા અઞ્ઞત્થ અગન્ત્વા વાતાતપં અગણેત્વા ઉદુમ્બરખાણુમત્થકે નિસીદતિ. સક્કો તસ્સ પરમપ્પિચ્છભાવં ઞત્વા, ‘‘મિત્તધમ્મગુણં કથાપેત્વા વરમસ્સ દત્વા ઉદુમ્બરં અમતફલં કત્વા આગમિસ્સામી’’તિ એકો હંસરાજા હુત્વા સુજં અસુરકઞ્ઞં પુરતો કત્વા ઉદુમ્બરવનં ગન્ત્વા અવિદૂરે એકસ્સ રુક્ખસ્સ સાખાય નિસીદિત્વા તેન સદ્ધિં કથેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

‘‘સન્તિ રુક્ખા હરિપત્તા, દુમાનેકફલા બહૂ;

કસ્મા નુ સુક્ખે કોળાપે, સુવસ્સ નિરતો મનો’’તિ. (જા. ૧.૯.૩૦);

સબ્બં સુવજાતકં નવકનિપાતે આગતનયેનેવ વિત્થારેતબ્બં. અટ્ઠુપ્પત્તિયેવ હિ તત્થ ચ ઇધ ચ નાના, સેસં તાદિસમેવ. સત્થા ઇમં ધમ્મદેસનં આહરિત્વા, ‘‘તદા સક્કો આનન્દો અહોસિ, સુવરાજા અહમેવા’’તિ વત્વા, ‘‘એવં, ભિક્ખવે, અપ્પિચ્છતા નામેસા મમ તન્તિ, મમ પવેણી, અનચ્છરિયા મમ પુત્તસ્સ નિગમવાસિતિસ્સસ્સ માદિસં આચરિયં લભિત્વા અપ્પિચ્છતા, ભિક્ખુના નામ નિગમવાસિતિસ્સેન વિય અપ્પિચ્છેનેવ ભવિતબ્બં. એવરૂપો હિ ભિક્ખુ અભબ્બો સમથવિપસ્સનાધમ્મેહિ વા મગ્ગફલેહિ વા પરિહાનાય, અઞ્ઞદત્થુ નિબ્બાનસ્સેવ સન્તિકે હોતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૩૨. ‘‘અપ્પમાદરતો ભિક્ખુ, પમાદે ભયદસ્સિ વા;

અભબ્બો પરિહાનાય, નિબ્બાનસ્સેવ સન્તિકે’’તિ.

તત્થ અભબ્બો પરિહાનાયાતિ સો એવરૂપો ભિક્ખુ સમથવિપસ્સનાધમ્મેહિ વા મગ્ગફલેહિ વા પરિહાનાય અભબ્બો, નાપિ પત્તેહિ પરિહાયતિ, ન અપ્પત્તાનિ ન પાપુણાતિ. નિબ્બાનસ્સેવ સન્તિકેતિ કિલેસપરિનિબ્બાનસ્સપિ અનુપાદાપરિનિબ્બાનસ્સાપિ સન્તિકેયેવાતિ.

ગાથાપરિયોસાને નિગમવાસિતિસ્સત્થેરો સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પાપુણિ. અઞ્ઞેપિ બહૂ સોતાપન્નાદયો અહેસું. મહાજનસ્સ સાત્થિકા ધમ્મદેસના જાતાતિ.

નિગમવાસિતિસ્સત્થેરવત્થુ નવમં.

અપ્પમાદવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા. દુતિયો વગ્ગો.