૪. બાલનક્ખત્તસઙ્ઘુટ્ઠવત્થુ

પમાદમનુયુઞ્જન્તીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો બાલનક્ખત્તં આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સમયે સાવત્થિયં બાલનક્ખત્તં નામ સઙ્ઘુટ્ઠં. તસ્મિં નક્ખત્તે બાલા દુમ્મેધિનો જના છારિકાય ચેવ ગોમયેન ચ સરીરં મક્ખેત્વા સત્તાહં અસબ્ભં ભણન્તા વિચરન્તિ. કિઞ્ચિ ઞાતિ સુહજ્જં વા પબ્બજિતં વા દિસ્વા લજ્જન્તા નામ નત્થિ. દ્વારે દ્વારે ઠત્વા અસબ્ભં ભણન્તિ. મનુસ્સા તેસં અસબ્ભં સોતું અસક્કોન્તા યથાબલં અડ્ઢં વા પાદં વા કહાપણં વા પેસેન્તિ. તે તેસં દ્વારે લદ્ધં લદ્ધં ગહેત્વા પક્કમન્તિ. તદા પન સાવત્થિયં પઞ્ચ કોટિમત્તા અરિયસાવકા વસન્તિ, તે સત્થુ સન્તિકં સાસનં પેસયિંસુ – ‘‘ભગવા, ભન્તે, સત્તાહં ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં નગરં અપ્પવિસિત્વા વિહારેયેવ હોતૂ’’તિ. તઞ્ચ પન સત્તાહં ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ વિહારેયેવ યાગુભત્તાદીનિ સમ્પાદેત્વા પહિણિંસુ, સયમ્પિ ગેહા ન નિક્ખમિંસુ. તે નક્ખત્તે પન પરિયોસિતે અટ્ઠમે દિવસે બુદ્ધપ્પમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં નિમન્તેત્વા નગરં પવેસેત્વા મહાદાનં દત્વા એકમન્તં નિસિન્ના, ‘‘ભન્તે, અતિદુક્ખેન નો સત્ત દિવસાનિ અતિક્કન્તાનિ, બાલાનં અસબ્ભાનિ સુણન્તાનં કણ્ણા ભિજ્જનાકારપ્પત્તા હોન્તિ, કોચિ કસ્સચિ ન લજ્જતિ, તેન મયં તુમ્હાકં અન્તોનગરં પવિસિતું નાદમ્હ, મયમ્પિ ગેહતો ન નિક્ખમિમ્હા’’તિ આહંસુ. સત્થા તેસં કથં સુત્વા, ‘‘બાલાનં દુમ્મેધાનં કિરિયા નામ એવરૂપા હોતિ, મેધાવિનો પન ધનસારં વિય અપ્પમાદં રક્ખિત્વા અમતમહાનિબ્બાનસમ્પત્તિં પાપુણન્તી’’તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૬. ‘‘પમાદમનુયુઞ્જન્તિ, બાલા દુમ્મેધિનો જના;

અપ્પમાદઞ્ચ મેધાવી, ધનં સેટ્ઠંવ રક્ખતિ.

૨૭. ‘‘મા પમાદમનુયુઞ્જેથ, મા કામરતિસન્થવં;

અપ્પમત્તો હિ ઝાયન્તો, પપ્પોતિ વિપુલં સુખ’’ન્તિ.

તત્થ બાલાતિ બાલ્યેન સમન્નાગતા ઇધલોકપરલોકત્થં અજાનન્તા. દુમ્મેધિનોતિ નિપ્પઞ્ઞા. તે પમાદે આદીનવં અપસ્સન્તા પમાદં અનુયુઞ્જન્તિ પવત્તેન્તિ, પમાદેન કાલં વીતિનામેન્તિ. મેધાવીતિ ધમ્મોજપઞ્ઞાય સમન્નાગતો પન પણ્ડિતો કુલવંસાગતં સેટ્ઠં ઉત્તમં સત્તરતનધનં વિય અપ્પમાદં રક્ખતિ. યથા હિ ઉત્તમં ધનં નિસ્સાય ‘‘કામગુણસમ્પત્તિં પાપુણિસ્સામ, પુત્તદારં પોસેસ્સામ, પરલોકગમનમગ્ગં સોધેસ્સામા’’તિ ધને આનિસંસં પસ્સન્તા તં રક્ખન્તિ, એવં પણ્ડિતોપિ અપ્પમત્તો ‘‘પઠમજ્ઝાનાદીનિ પટિલભિસ્સામિ, મગ્ગફલાદીનિ પાપુણિસ્સામિ, તિસ્સો વિજ્જા, છ અભિઞ્ઞા સમ્પાદેસ્સામી’’તિ અપ્પમાદે આનિસંસં પસ્સન્તો ધનં સેટ્ઠંવ અપ્પમાદં રક્ખતીતિ અત્થો. મા પમાદન્તિ તસ્મા તુમ્હે મા પમાદમનુયુઞ્જેથ મા પમાદેન કાલં વીતિનામયિત્થ. મા કામરતિસન્થવન્તિ વત્થુકામકિલેસકામેસુ રતિસઙ્ખાતં તણ્હાસન્થવમ્પિ મા અનુયુઞ્જેથ મા ચિન્તયિત્થ મા પટિલભિત્થ. અપ્પમત્તો હીતિ ઉપટ્ઠિતસ્સતિતાય હિ અપ્પમત્તો ઝાયન્તો પુગ્ગલો વિપુલં ઉળારં નિબ્બાનસુખં પાપુણાતીતિ.

ગાથાપરિયોસાને બહૂ સોતાપન્નાદયો અહેસું. મહાજનસ્સ સાત્થિકા ધમ્મદેસના જાતાતિ.

બાલનક્ખત્તસઙ્ઘુટ્ઠવત્થુ ચતુત્થં.