૧૦. ચુન્દસૂકરિકવત્થુ

ઇધ સોચેતીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો ચુન્દસૂકરિકં નામ પુરિસં આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિર પઞ્ચપણ્ણાસ વસ્સાનિ સૂકરે વધિત્વા ખાદન્તો ચ વિક્કિણન્તો ચ જીવિકં કપ્પેસિ. છાતકાલે સકટેન વીહિં આદાય જનપદં ગન્ત્વા એકનાળિદ્વેનાળિમત્તેન ગામસૂકરપોતકે કિણિત્વા સકટં પૂરેત્વા આગન્ત્વા પચ્છાનિવેસને વજં વિય એકં ઠાનં પરિક્ખિપિત્વા તત્થેવ તેસં નિવાપં રોપેત્વા, તેસુ નાનાગચ્છે ચ સરીરમલઞ્ચ ખાદિત્વા વડ્ઢિતેસુ યં યં મારેતુકામો હોતિ, તં તં આળાને નિચ્ચલં બન્ધિત્વા સરીરમંસસ્સ ઉદ્ધુમાયિત્વા બહલભાવત્થં ચતુરસ્સમુગ્ગરેન પોથેત્વા, ‘‘બહલમંસો જાતો’’તિ ઞત્વા મુખં વિવરિત્વા અન્તરે દણ્ડકં દત્વા લોહથાલિયા પક્કુથિતં ઉણ્હોદકં મુખે આસિઞ્ચતિ. તં કુચ્છિં પવિસિત્વા પક્કુથિતં કરીસં આદાય અધોભાગેન નિક્ખમતિ, યાવ થોકમ્પિ કરીસં અત્થિ, તાવ આવિલં હુત્વા નિક્ખમતિ, સુદ્ધે ઉદરે અચ્છં અનાવિલં હુત્વા નિક્ખમતિ. અથસ્સ અવસેસં ઉદકં પિટ્ઠિયં આસિઞ્ચતિ. તં કાળચમ્મં ઉપ્પાટેત્વા ગચ્છતિ. તતો તિણુક્કાય લોમાનિ ઝાપેત્વા તિખિણેન અસિના સીસં છિન્દતિ. પગ્ઘરણતં લોહિતં ભાજનેન પટિગ્ગહેત્વા મંસં લોહિતેન મદ્દિત્વા પચિત્વા પુત્તદારમજ્ઝે નિસિન્નો ખાદિત્વા સેસં વિક્કિણાતિ. તસ્સ ઇમિનાવ નિયામેન જીવિકં કપ્પેન્તસ્સ પઞ્ચપણ્ણાસ વસ્સાનિ અતિક્કન્તાનિ. તથાગતે ધુરવિહારે વસન્તે એકદિવસમ્પિ પુપ્ફમુટ્ઠિમત્તેન પૂજા વા કટચ્છુમત્તં ભિક્ખદાનં વા અઞ્ઞં વા કિઞ્ચિ પુઞ્ઞં નામ નાહોસિ. અથસ્સ સરીરે રોગો ઉપ્પજ્જિ, જીવન્તસ્સેવ અવીચિમહાનિરયસન્તાપો ઉપટ્ઠહિ. અવીચિસન્તાપો નામ યોજનસતે ઠત્વા ઓલોકેન્તસ્સ અક્ખીનં ભિજ્જનસમત્થો પરિળાહો હોતિ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘તસ્સ અયોમયા ભૂમિ, જલિતા તેજસાયુતા;

સમન્તા યોજનસતં, ફરિત્વા તિટ્ઠતિ સબ્બદા’’તિ. (મ. નિ. ૩.૨૬૭; અ. નિ. ૩.૩૬);

નાગસેનત્થેરેન પનસ્સ પાકતિકગ્ગિસન્તાપતો અધિમત્તતાય અયં ઉપમા વુત્તા – ‘‘યથા, મહારાજ, કૂટાગારમત્તો પાસાણોપિ નેરયિકગ્ગિમ્હિ પક્ખિત્તો ખણેન વિલયં ગચ્છતિ, નિબ્બત્તસત્તા પનેત્થ કમ્મબલેન માતુકુચ્છિગતા વિય ન વિલીયન્તી’’તિ (મિ. પ. ૨.૪.૬). તસ્સ તસ્મિં સન્તાપે ઉપટ્ઠિતે કમ્મસરિક્ખકો આકારો ઉપ્પજ્જિ. ગેહમજ્ઝેયેવ સૂકરરવં રવિત્વા જણ્ણુકેહિ વિચરન્તો પુરત્થિમવત્થુમ્પિ પચ્છિમવત્થુમ્પિ ગચ્છતિ. અથસ્સ ગેહમાનુસકા તં દળ્હં ગહેત્વા મુખં પિદહન્તિ. કમ્મવિપાકો નામ ન સક્કા કેનચિ પટિબાહિતું. સો વિરવન્તોવ ઇતો ચિતો ચ વિચરતિ. સમન્તા સત્તસુ ઘરેસુ મનુસ્સા નિદ્દં ન લભન્તિ. મરણભયેન તજ્જિતસ્સ પન બહિનિક્ખમનં નિવારેતું અસક્કોન્તો સબ્બો ગેહજનો યથા અન્તોઠિતો બહિ વિચરિતું ન સક્કોતિ, તથા ગેહદ્વારાનિ થકેત્વા બહિગેહં પરિવારેત્વા રક્ખન્તો અચ્છતિ. ઇતરો અન્તોગેહેયેવ નિરયસન્તાપેન વિરવન્તો ઇતો ચિતો ચ વિચરતિ. એવં સત્તદિવસાનિ વિચરિત્વા અટ્ઠમે દિવસે કાલં કત્વા અવીચિમહાનિરયે નિબ્બત્તિ. અવીચિમહાનિરયો દેવદૂતસુત્તેન (મ. નિ. ૩.૨૬૧ આદયો; અ. નિ. ૩.૩૬) વણ્ણેતબ્બોતિ.

ભિક્ખૂ તસ્સ ઘરદ્વારેન ગચ્છન્તા તં સદ્દં સુત્વા, ‘‘સૂકરસદ્દો’’તિ સઞ્ઞિનો હુત્વા વિહારં ગન્ત્વા સત્થુ સન્તિકે નિસિન્ના એવમાહંસુ – ‘‘ભન્તે, ચુન્દસૂકરિતસ્સ ગેહદ્વારં પિદહિત્વા સૂકરાનં મારિયમાનાનં અજ્જ સત્તમો દિવસો, ગેહે કાચિ મઙ્ગલકિરિયા ભવિસ્સતિ મઞ્ઞે. એત્તકે નામ, ભન્તે, સૂકરે મારેન્તસ્સ એકમ્પિ મેત્તચિત્તં વા કારુઞ્ઞં વા નત્થિ, ન વત નો એવરૂપો કક્ખળો ફરુસો સત્તો દિટ્ઠપુબ્બો’’તિ. સત્થા – ‘‘ન, ભિક્ખવે, સો ઇમે સત્તદિવસે સૂકરે મારેતિ, કમ્મસરિક્ખકં પનસ્સ વિપાકં ઉદપાદિ, જીવન્તસ્સેવ અવીચિમહાનિરયસન્તાપો ઉપટ્ઠાસિ. સો તેન સન્તાપેન સત્ત દિવસાનિ સૂકરરવં રવન્તો અન્તોનિવેસને વિચરિત્વા અજ્જ કાલં કત્વા અવીચિમ્હિ નિબ્બત્તો’’તિ વત્વા, ‘‘ભન્તે, ઇધ લોકે એવં સોચિત્વા પુન ગન્ત્વા સોચનટ્ઠાનેયેવ નિબ્બત્તો’’તિ વુત્તે, ‘‘આમ, ભિક્ખવે, પમત્તા નામ ગહટ્ઠા વા હોન્તુ પબ્બજિતા વા, ઉભયત્થ સોચન્તિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૫. ‘‘ઇધ સોચતિ પેચ્ચ સોચતિ,

પાપકારી ઉભયત્થ સોચતિ;

સો સોચતિ સો વિહઞ્ઞતિ;

દિસ્વા કમ્મકિલિટ્ઠમત્તનો’’તિ.

તત્થ પાપકારીતિ નાનપ્પકારસ્સ પાપકમ્મસ્સ કારકો પુગ્ગલો ‘‘અકતં વત મે કલ્યાણં, કતં પાપ’’ન્તિ એકંસેનેવ મરણસમયે ઇધ સોચતિ, ઇદમસ્સ કમ્મસોચનં. વિપાકં અનુભવન્તો પન પેચ્ચ સોચતિ. ઇદમસ્સ પરલોકે વિપાકસોચનં. એવં સો ઉભયત્થ સોચતિયેવ. તેનેવ કારણેન જીવમાનોયેવ સો ચુન્દસૂકરિકોપિ સોચતિ. દિસ્વા કમ્મકિલિટ્ઠન્તિ અત્તનો કિલિટ્ઠકમ્મં પસ્સિત્વા નાનપ્પકારકં વિલપન્તો વિહઞ્ઞતીતિ.

ગાથાપરિયોસાને બહૂ સોતાપન્નાદયો અહેસું. મહાજનસ્સ સાત્થિકા ધમ્મદેસના જાતાતિ.

ચુન્દસૂકરિકવત્થુ દસમં.