૪૦. પિલિન્દવચ્છવગ્ગો

૧. પિલિન્દવચ્છત્થેરઅપદાનવણ્ણના

ચત્તાલીસમવગ્ગે અપદાને નગરે હંસવતિયાતિઆદિકં આયસ્મતો પિલિન્દવચ્છત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે હંસવતીનગરે દોવારિકકુલે નિબ્બત્તો મહદ્ધનો મહાભોગો અહોસિ. સો કોટિસન્નિચિતધનરાસિં ઓલોકેત્વા રહો નિસિન્નો ‘‘ઇમં સબ્બધનં મયા સમ્મા ગહેત્વા ગન્તું વટ્ટતી’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સબ્બપરિક્ખારદાનં દાતું વટ્ટતી’’તિ સન્નિટ્ઠાનં કત્વા છત્તસતસહસ્સં આદિં કત્વા સબ્બપરિભોગપરિક્ખારાનિપિ સતસહસ્સવસેન કારેત્વા પદુમુત્તરં ભગવન્તં નિમન્તેત્વા બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ મહાદાનં અદાસિ. એવં સત્તાહં દાનં દત્વા પરિયોસાનદિવસે નિબ્બાનાધિગમં પત્થેત્વા યાવજીવં પુઞ્ઞાનિ કત્વા જીવિતપરિયોસાને દેવલોકે નિબ્બત્તો છ કામાવચરે દિબ્બસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા મનુસ્સેસુ ચ ચક્કવત્તિઆદિસમ્પત્તિયો અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તો સબ્બસિપ્પેસુ નિપ્ફત્તિં પત્તો ગોત્તવસેન પિલિન્દવચ્છોતિ પાકટો અહોસિ.

૧. સો એકદિવસં સત્થુ સન્તિકે ધમ્મદેસનં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા નચિરસ્સેવ અરહા હુત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો ઉદાનવસેન તં પકાસેન્તો નગરે હંસવતિયાતિઆદિમાહ. તસ્સત્થો હેટ્ઠા વુત્તોવ. આસિં દોવારિકો અહન્તિ અહં હંસવતીનગરે રઞ્ઞો ગેહદ્વારે દ્વારપાલકો આસિં અહોસિન્તિ અત્થો. અક્ખોભં અમિતં ભોગન્તિ રઞ્ઞો વલ્લભત્તા અઞ્ઞેહિ ખોભેતું ચાલેતું અસક્કુણેય્યં અમિતં અપરિમાણભોગં ધનં મમ ઘરે સન્નિચિતં રાસીકતં અહોસીતિ અત્થો.

૩. બહૂ મેધિગતા ભોગાતિ અનેકા ભોગા મે મયા અધિગતા પત્તા પટિલદ્ધાતિ અત્થો. સત્થવાસિઆદીનં પરિક્ખારાનં નામાનિ નયાનુયોગેન સુવિઞ્ઞેય્યાનિ. પરિક્ખારદાનાનિસંસાનિ ચ સુવિઞ્ઞેય્યાનેવાતિ.

પિલિન્દવચ્છત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

દુતિયતતિયચતુત્થપઞ્ચમાપદાનાનિ ઉત્તાનાનેવાતિ.

૬. બાકુલત્થેરઅપદાનવણ્ણના

છટ્ઠાપદાને હિમવન્તસ્સાવિદૂરેતિઆદિકં બાકુલત્થેરસ્સ અપદાનં. અયં કિર થેરો અતીતે ઇતો કપ્પસતસહસ્સાધિકસ્સ અસઙ્ખ્યેય્યસ્સ મત્થકે અનોમદસ્સિસ્સ ભગવતો ઉપ્પત્તિતો પુરેતરમેવ બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તો તયો વેદે ઉગ્ગણ્હિત્વા તત્થ સારં અપસ્સન્તો ‘‘સમ્પરાયિકત્થં ગવેસિસ્સામી’’તિ ઇસિપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા પબ્બતપાદે વિહરન્તો પઞ્ચાભિઞ્ઞાઅટ્ઠસમાપત્તીનં લાભી હુત્વા વિહરન્તો બુદ્ધુપ્પાદં સુત્વા સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા ધમ્મં સુત્વા સરણેસુ પતિટ્ઠિતો સત્થુ વાતાબાધે ઉપ્પન્ને અરઞ્ઞતો ભેસજ્જાનિ આનેત્વા તં વૂપસમેત્વા તં પુઞ્ઞં આરોગ્યત્થાય પરિણામેત્વા તતો ચુતો બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તો એકં અસઙ્ખ્યેય્યં દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો પદુમુત્તરબુદ્ધકાલે હંસવતીનગરે એકસ્મિં કુલે નિબ્બત્તો વિઞ્ઞુતં પત્વા સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા સત્થારં એકં ભિક્ખું અપ્પાબાધાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપેન્તં દિસ્વા સયં તં ઠાનન્તરં આકઙ્ખન્તો પણિધાનં કત્વા યાવજીવં કુસલકમ્મં ઉપચિનિત્વા સુગતીસુયેવ સંસરન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો ઉપ્પત્તિતો પુરેતરમેવ બન્ધુમતીનગરે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તો સબ્બસિપ્પેસુ નિપ્ફત્તિં પત્તો તત્થ સારં અપસ્સન્તો ઇસિપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા ઝાનાભિઞ્ઞાલાભી હુત્વા પબ્બતપાદે વસન્તો બુદ્ધુપ્પાદં સુત્વા સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા સરણેસુ પતિટ્ઠાય ભિક્ખૂનં તિણપુપ્ફકરોગે ઉપ્પન્ને તં વૂપસમેત્વા તત્થ યાવતાયુકં ઠત્વા તતો ચુતો બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તિત્વા તતો એકનવુતિકપ્પે દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો કાલે બારાણસિયં કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા ઘરાવાસં વસન્તો એકં જિણ્ણં વિનસ્સમાનં મહાવિહારં દિસ્વા તત્થ ઉપોસથાગારાદિકં સબ્બં આવસથં કારાપેત્વા તત્થ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સબ્બં ભેસજ્જં પટિયાદેત્વા યાવજીવં કુસલં કત્વા એકં બુદ્ધન્તરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો અમ્હાકં ભગવતો ઉપ્પત્તિતો પુરેતરમેવ કોસમ્બિયં સેટ્ઠિકુલે નિબ્બત્તિ.

સો માતુકુચ્છિતો નિક્ખમિત્વા ધાતીહિ અરોગભાવાય યમુનાયં ન્હાપિયમાનો તાસં હત્થતો મુચ્ચિત્વા મચ્છેન ગિલિતો અહોસિ. કેવટ્ટા તં મચ્છં જાલાય ગહેત્વા બારાણસિયં સેટ્ઠિભરિયાય વિક્કિણિંસુ. સા તં ગહેત્વા ફાલયમાના પુબ્બે કતપુઞ્ઞફલેન અરોગં દારકં દિસ્વા ‘‘પુત્તો મે લદ્ધો’’તિ ગહેત્વા પોસેસિ. સો જનકેહિ માતાપિતૂહિ તં પવત્તિં સુત્વા આગન્ત્વા ‘‘અયં અમ્હાકં પુત્તો, દેથ નો પુત્ત’’ન્તિ અનુયોગે કતે રઞ્ઞા ‘‘ઉભયેસમ્પિ સાધારણો હોતૂ’’તિ દ્વિન્નં કુલાનં દાયાદભાવેન વિનિચ્છયં કત્વા ઠપિતત્તા બાકુલોતિ લદ્ધનામો વયપ્પત્તો મહાસમ્પત્તિં અનુભવન્તો દ્વીસુ સેટ્ઠિકુલેસુ એકેકસ્મિં છમાસં છમાસં વસતિ. તે અત્તનો વારે સમ્પત્તે નાવાસઙ્ઘાટં બન્ધિત્વા તત્રૂપરિ રતનમણ્ડપં કારેત્વા પઞ્ચઙ્ગિકતૂરિયે નિપ્ફાદેત્વા કુમારં તત્થ નિસીદાપેત્વા ઉભયનગરમજ્ઝટ્ઠાનં ગઙ્ગાય આગચ્છન્તિ, અપરસેટ્ઠિમનુસ્સાપિ એવમેવ સજ્જેત્વા તં ઠાનં ગન્ત્વા કુમારં તત્થ આરોપેત્વા ગચ્છન્તિ. સો એવં વડ્ઢમાનો આસીતિકો હુત્વા ઉભયસેટ્ઠિપુત્તોતિ પાકટો. સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા સત્તાહં વાયમન્તો અટ્ઠમે દિવસે સહ પટિસમ્ભિદાય અરહત્તં પાપુણિ.

૩૮૬. સો અરહા હુત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો હિમવન્તસ્સાવિદૂરેતિઆદિમાહ. તસ્સત્થો હેટ્ઠા વુત્તોવ. અપદાનપાળિઅત્થોપિ સુવિઞ્ઞેય્યોવ. સો અરહત્તં પત્વા વિમુત્તિસુખેન વિહરન્તો સટ્ઠિવસ્સસતાયુકો હુત્વા પરિનિબ્બાયીતિ.

બાકુલત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

૭. ગિરિમાનન્દત્થેરઅપદાનવણ્ણના

સત્તમાપદાને ભરિયા મે કાલઙ્કતાતિઆદિકં આયસ્મતો ગિરિમાનન્દત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તો વયપ્પત્તો ઘરાવાસં સણ્ઠપેત્વા વસન્તો અત્તનો ભરિયાય ચ પુત્તે ચ કાલઙ્કતે સોકસલ્લસમપ્પિતો અરઞ્ઞં પવિસિત્વા પવત્તફલભોજનો રુક્ખમૂલે વિહાસિ. તદા સુમેધો ભગવા તસ્સાનુકમ્પાય તત્થ ગન્ત્વા ધમ્મં દેસેત્વા સોકસલ્લં અબ્બૂળ્હેસિ. સો ધમ્મં સુત્વા પસન્નમાનસો સુગન્ધપુપ્ફેહિ ભગવન્તં પૂજેત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા સિરસિ અઞ્જલિં કત્વા અભિત્થવિ.

સો તેન પુઞ્ઞેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઉભયત્થ સુખં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે રાજગહે બિમ્બિસારરઞ્ઞો પુરોહિતસ્સ પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ, ગિરિમાનન્દોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો વિઞ્ઞુતં પત્વા સત્થુ રાજગહાગમને બુદ્ધાનુભાવં દિસ્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા સમણધમ્મં કરોન્તો કતિપયં દિવસં ગામકાવાસે વસિત્વા સત્થારં વન્દિતું રાજગહં અગમાસિ. બિમ્બિસારમહારાજા તસ્સ આગમનં સુત્વા તં ઉપસઙ્કમિત્વા ‘‘ઇધેવ, ભન્તે, વસથ, અહં ચતૂહિ પચ્ચયેહિ ઉપટ્ઠહામી’’તિ સમ્પવારેત્વા ગતોપિ બહુકિચ્ચત્તા તં ન સરિ. ‘‘થેરો અબ્ભોકાસેયેવ વસતી’’તિ. દેવતા થેરસ્સ તેમનભયેન વસ્સધારં વારેસું. રાજા અવસ્સનકારણં ઉપધારેત્વા ઞત્વા થેરસ્સ કુટિકં કારાપેસિ. થેરો કુટિકાયં વસન્તો સેનાસનસપ્પાયલાભેન ચિત્તસમાધાનં લભિત્વા વીરિયસમતં યોજેત્વા વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા અરહત્તં પાપુણિ.

૪૧૯. સો અરહત્તં પત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સઞ્જાતસોમનસ્સો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો ભરિયા મે કાલઙ્કતાતિઆદિમાહ. તં ભગવતો નિવેદનઞ્ચ ભગવતા કતાનુસાસનઞ્ચ મગ્ગં ફલાધિગમાપદાનઞ્ચ પાઠાનુસારેન સુવિઞ્ઞેય્યમેવાતિ.

ગિરિમાનન્દત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.

અટ્ઠમનવમદસમાપદાનાનિ ઉત્તાનત્થાનેવાતિ.

ચત્તાલીસમવગ્ગવણ્ણના સમત્તા.