૪. અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કં

૨૪૬. અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કેપિ અવિજ્જાપચ્ચયાતિ સહજાતાદિપચ્ચયવસેન સઙ્ખારસ્સ અવિજ્જાપચ્ચયતં દસ્સેત્વા ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા’’તિ અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયતા દસ્સિતા. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. યસ્મા પન ભવો નિપ્પદેસો, ઉપાદાનં સપ્પદેસં, સપ્પદેસધમ્મો ચ નિપ્પદેસધમ્મસ્સ પચ્ચયો હોતિ, ન નિપ્પદેસધમ્મો સપ્પદેસધમ્મસ્સ, તસ્મા એત્થ ‘‘ભવપચ્ચયાપિ ઉપાદાન’’ન્તિ ન વુત્તં; હેટ્ઠા વા દેસનાય પચ્છિન્નત્તા એવં ન વુત્તં. યસ્મા ચ નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં અત્થિ, સળાયતનપચ્ચયા એકચિત્તક્ખણે નામરૂપં નત્થિ, યસ્સ સળાયતનં અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયો ભવેય્ય, તસ્મા ચતુત્થવારે ‘‘છટ્ઠાયતનપચ્ચયાપિ નામરૂપ’’ન્તિ યં લબ્ભતિ તદેવ ગહિતન્તિ એસ અઞ્ઞમઞ્ઞચતુક્કે વિસેસો.

અવિજ્જામૂલકનયમાતિકા.

સઙ્ખારાદિમૂલકનયમાતિકા

૨૪૭. ઇદાનિ સઙ્ખારપચ્ચયા અવિજ્જાતિ સઙ્ખારમૂલકનયો આરદ્ધો. તત્થાપિ યથા અવિજ્જામૂલકે એવં ચત્તારિ ચતુક્કાનિ સોળસ ચ વારા વેદિતબ્બા. પઠમચતુક્કે પન પઠમવારમેવ દસ્સેત્વા દેસના સંખિત્તા. યથા ચેત્થ એવં વિઞ્ઞાણમૂલકાદીસુપિ. તત્થ સબ્બેસ્વેવ તેસુ સઙ્ખારમૂલકાદીસુ અટ્ઠસુ નયેસુ ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા અવિજ્જા’’તિઆદિના નયેન સહજાતાદિપચ્ચયવસેન અવિજ્જાય સઙ્ખારાદિપચ્ચયતં દસ્સેત્વા પુન ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારા’’તિઆદિના નયેન એકચિત્તક્ખણેપિ પચ્ચયાકારચક્કસ્સ પવત્તિ દસ્સિતા.

કસ્મા પન ભવમૂલકા જાતિજરામરણમૂલકા વા નયા ન વુત્તા? કિં ભવપચ્ચયા અવિજ્જા ન હોતીતિ? નો ન હોતિ. ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયા અવિજ્જા’’તિ એવમાદીસુ પન વુચ્ચમાનેસુ ન કોચિ ભવપરિયાપન્નો ધમ્મો અવિજ્જાય પચ્ચયો ન વુત્તો. તસ્મા અપુબ્બસ્સ અઞ્ઞસ્સ અવિજ્જાપચ્ચયસ્સ વત્તબ્બસ્સ અભાવતો ભવમૂલકો નયો ન વુત્તો. ભવગ્ગહણેન ચ અવિજ્જાપિ સઙ્ગહં ગચ્છતિ. તસ્મા ‘‘ભવપચ્ચયા અવિજ્જા’’તિ વુચ્ચમાને ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા અવિજ્જા’’તિપિ વુત્તં સિયા. ન ચ એકચિત્તક્ખણે અવિજ્જા અવિજ્જાય પચ્ચયો નામ હોતિ. તત્થ પચ્છિન્નત્તાવ જાતિજરામરણમૂલકાપિ નયા ન ગહિતા. અપિચ ભવે જાતિજરામરણાનિપિ અન્તોગધાનિ. ન ચેતાનિ એકચિત્તક્ખણે અવિજ્જાય પચ્ચયા હોન્તીતિ ભવમૂલકા જાતિજરામરણમૂલકા વા નયા ન વુત્તાતિ.

માતિકાવણ્ણના.

અકુસલનિદ્દેસવણ્ણના

૨૪૮-૨૪૯. ઇદાનિ યથા હેટ્ઠા ચિત્તુપ્પાદકણ્ડે કુસલત્તિકં આદિં કત્વા નિક્ખિત્તમાતિકાય પટિપાટિયા પઠમં કુસલં ભાજિતં, તથા ઇધ માતિકાય અનિક્ખિત્તત્તા પઠમં કુસલં અનામસિત્વા ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો’’તિ અકુસલધમ્મવસેન માતિકાય નિક્ખિત્તત્તા નિક્ખેપપટિપાટિયાવ અવિજ્જાદીનિ પટિચ્ચસમુપ્પાદઙ્ગાનિ ભાજેત્વા દસ્સેતું કતમે ધમ્મા અકુસલાતિઆદિમાહ. તસ્સત્થો હેટ્ઠા ચિત્તુપ્પાદકણ્ડે (ધ. સ. અટ્ઠ. ૩૬૫) વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. યસ્મા પન એકચિત્તક્ખણે તણ્હાય ચ કામુપાદાનસ્સ ચ સમ્ભવો નત્થિ, તસ્મા યં એત્થ તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં લબ્ભતિ, તદેવ દસ્સેતું દિટ્ઠિ દિટ્ઠિગતન્તિઆદિ વુત્તં.

ભવનિદ્દેસે ચ યસ્મા ઉપાદાનં સઙ્ખારક્ખન્ધે સઙ્ગહં ગચ્છતિ, તસ્મા ‘‘ઠપેત્વા ઉપાદાનં વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો સઙ્ખારક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો’’તિ વુત્તં. એવઞ્હિ વુચ્ચમાને ઉપાદાનસ્સ ઉપાદાનપચ્ચયત્તં આપજ્જેય્ય. ન ચ તદેવ તસ્સ પચ્ચયો હોતિ. જાતિઆદિનિદ્દેસેસુ યસ્મા એતે અરૂપધમ્માનં જાતિઆદયો, તસ્મા ‘‘ખણ્ડિચ્ચં, પાલિચ્ચં, વલિત્તચતા, ચુતિ, ચવનતા’’તિ ન વુત્તં.

૨૫૦. એવં પઠમવારં નિટ્ઠપેત્વા પુન દુતિયવારે યસ્મિં સમયે પઠમવારેન પચ્ચયાકારો દસ્સિતો, તસ્મિંયેવ સમયે અપરેનપિ નયેન પચ્ચયાકારં દસ્સેતું વિસું સમયવવત્થાનવારં અવત્વા તસ્મિં સમયે અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારોતિઆદિનાવ નયેન દેસના કતા. તત્થ ઠપેત્વા ફસ્સન્તિ ઇદં યસ્મા ફસ્સોપિ નામપરિયાપન્નો, તસ્મા ફસ્સસ્સ નામતો નીહરણત્થં વુત્તં.

૨૫૨. તતિયવારે યસ્સ ચિત્તસમુટ્ઠાનરૂપસ્સ વિઞ્ઞાણં પચ્ચયો, તસ્મિં પવત્તમાને યસ્મા તેનુપત્થદ્ધાનં ચક્ખાયતનાદીનં ઉપચિતત્તં પઞ્ઞાયતિ, તસ્મા ચક્ખાયતનસ્સ ઉપચયોતિઆદિ વુત્તં. યસ્મા ચ કમ્મજરૂપસ્સપિ તસ્મિં સમયે વત્તમાનસ્સ વિઞ્ઞાણં પચ્છાજાતપચ્ચયેન પચ્ચયો હોતિ, તસ્માપિ એવં વુત્તં. તત્થ કિઞ્ચાપિ કમ્મજં ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિ દ્વેવ સન્તતિયો ગહિતા, ઇતરાપિ પન દ્વે સન્તતિયો ગહેતબ્બા. તાસમ્પિ હિ વિઞ્ઞાણં પચ્ચયો હોતિયેવ.

૨૫૪. ચતુત્થવારે પન યસ્મા એકચિત્તક્ખણેપિ મહાભૂતરૂપપચ્ચયા ચક્ખાયતનાદીનિ, હદયરૂપપચ્ચયા છટ્ઠાયતનં, નામપચ્ચયા ચ પચ્છાજાતસહજાતાદિવસેન યથાનુરૂપં સબ્બાનિપિ પવત્તન્તિ, તસ્મા તત્થ કતમં નામરૂપપચ્ચયા સળાયતનં? ચક્ખાયતનન્તિઆદિ વુત્તં.

૨૫૬. દુતિયચતુક્કે સબ્બં ઉત્તાનમેવ.

૨૬૪. તતિયચતુક્કે યસ્સ સમ્પયુત્તપચ્ચયભાવો ન હોતિ, યસ્સ ચ હોતિ, તં વિસું વિસું દસ્સેતું ઇદં વુચ્ચતિ વિઞ્ઞાણપચ્ચયા નામરૂપં વિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં નામન્તિઆદિ વુત્તં.

૨૭૨. ચતુત્થચતુક્કે ફસ્સપચ્ચયા નામનિદ્દેસે કિઞ્ચાપિ ‘‘ઠપેત્વા ફસ્સં વેદનાક્ખન્ધો…પે… વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો – ઇદં વુચ્ચતિ ફસ્સપચ્ચયા નામ’’ન્તિ ન વુત્તં, તથાપિ અનન્તરાતીતપદનિદ્દેસે ‘‘ઠપેત્વા ફસ્સં વેદનાક્ખન્ધો…પે… વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો’’તિ વુત્તત્તા અવુત્તમ્પિ તં વુત્તમેવ હોતિ. યદેવ હિ નામં ફસ્સસ્સ પચ્ચયો, ફસ્સોપિ તસ્સેવ પચ્ચયોતિ.

યથા ચાયં ચતુચતુક્કો સોળસવારપ્પભેદો અવિજ્જામૂલકો પઠમનયો એતસ્મિં પઠમાકુસલચિત્તે પકાસિતો, એવં સઙ્ખારમૂલકાદયો અટ્ઠ નયાપિ વેદિતબ્બા. પાળિ પન સંખિત્તા. એવમેવ તસ્મિં પઠમાકુસલચિત્તેયેવ નવ નયા, છત્તિંસ ચતુક્કાનિ, ચતુચત્તાલીસાધિકઞ્ચ વારસતં હોતીતિ વેદિતબ્બં.

૨૮૦. ઇદાનિ ઇમિનાવ નયેન સેસાકુસલચિત્તેસુપિ પચ્ચયાકારં દસ્સેતું કતમે ધમ્મા અકુસલાતિઆદિ આરદ્ધં. તત્થ યસ્મા દિટ્ઠિવિપ્પયુત્તેસુ તણ્હાપચ્ચયા ઉપાદાનં નત્થિ, તસ્મા ઉપાદાનટ્ઠાને ઉપાદાનં વિય દળ્હનિપાતિના અધિમોક્ખેન પદં પૂરિતં. દોમનસ્સસહગતેસુ ચ યસ્મા વેદનાપચ્ચયા તણ્હાપિ નત્થિ, તસ્મા તણ્હાટ્ઠાને તણ્હા વિય બલવકિલેસેન પટિઘેન પદં પૂરિતં. ઉપાદાનટ્ઠાને અધિમોક્ખેનેવ. વિચિકિચ્છાસમ્પયુત્તે પન યસ્મા સન્નિટ્ઠાનાભાવતો અધિમોક્ખોપિ નત્થિ, તસ્મા તણ્હાટ્ઠાને બલવકિલેસભૂતાય વિચિકિચ્છાય પદં પૂરિતં. ઉપાદાનટ્ઠાનં પરિહીનમેવ. ઉદ્ધચ્ચસમ્પયુત્તે પન યસ્મા અધિમોક્ખો અત્થિ, તસ્મા તણ્હાટ્ઠાને બલવકિલેસેન ઉદ્ધચ્ચેન પદં પૂરિતં. ઉપાદાનટ્ઠાને અધિમોક્ખેનેવ. સબ્બત્થેવ ચ વિસેસમત્તં દસ્સેત્વા પાળિ સંખિત્તા. યો ચાયં વિસેસો દસ્સિતો, તત્થ કેવલં અધિમોક્ખનિદ્દેસોવ અપુબ્બો. સેસં હેટ્ઠા આગતમેવ.

અધિમોક્ખનિદ્દેસે પન અધિમુચ્ચનવસેન અધિમોક્ખો. અધિમુચ્ચતિ વા તેન આરમ્મણે ચિત્તં નિબ્બિચિકિચ્છતાય સન્નિટ્ઠાનં ગચ્છતીતિ અધિમોક્ખો. અધિમુચ્ચનાકારો અધિમુચ્ચના. તસ્સ ચિત્તસ્સ, તસ્મિં વા આરમ્મણે અધિમુત્તત્તાતિ તદધિમુત્તતા. સબ્બચિત્તેસુ ચ પઠમચિત્તે વુત્તનયેનેવ નયચતુક્કવારપ્પભેદો વેદિતબ્બો. કેવલઞ્હિ વિચિકિચ્છાસમ્પયુત્તે ઉપાદાનમૂલકસ્સ નયસ્સ અભાવા અટ્ઠ નયા, દ્વત્તિંસ ચતુક્કાનિ, અટ્ઠવીસાધિકઞ્ચ વારસતં હોતીતિ.

અકુસલનિદ્દેસવણ્ણના.

કુસલનિદ્દેસવણ્ણના

૨૯૨. ઇદાનિ ઇમિનાવ નયેન કુસલચિત્તાદીસુપિ પચ્ચયાકારં દસ્સેતું કતમે ધમ્મા કુસલાતિઆદિ આરદ્ધં. યથા પન અકુસલે પઠમં માતિકં નિક્ખિપિત્વા પચ્છા નિદ્દેસો કતો, ન તથા ઇધ. કસ્મા? અપ્પનાવારે નાનત્તસમ્ભવતો. લોકિયકુસલાદીસુ હિ તેસં ધમ્માનં દુક્ખસચ્ચપરિયાપન્નત્તા ‘‘એવમેતસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સા’’તિ અપ્પના હોતિ, લોકુત્તરકુસલાદીસુ ‘‘એવમેતેસં ધમ્માન’’ન્તિ. તસ્મા એત્થ સાધારણતો માતિકં ઠપેતું ન સક્કાતિ પાટિયેક્કં તેસં તેસં કુસલાદીનં માતિકં ઉદ્દિસિત્વાવ નિદ્દેસો કતોતિ.

તત્થ યસ્મા એકચિત્તક્ખણે કુસલસઙ્ખારેન સદ્ધિં અવિજ્જા નત્થિ, તસ્મા તં અવત્વા, અવિજ્જા વિય અકુસલાનં, કુસલાનં મૂલતો કુસલમૂલં, તણ્હુપાદાનાનઞ્ચ અભાવતો તણ્હાટ્ઠાને તણ્હા વિય આરમ્મણે અજ્ઝોગાળ્હો પસાદો, ઉપાદાનટ્ઠાને ઉપાદાનં વિય દળ્હનિપાતી નામ અધિમોક્ખો વુત્તો. સેસં હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બન્તિ.

કુસલનિદ્દેસવણ્ણના.

અબ્યાકતનિદ્દેસવણ્ણના

૩૦૬. અબ્યાકતં હેટ્ઠા ચિત્તુપ્પાદકણ્ડે આગતપટિપાટિયાવ વિભત્તં. સબ્બવારેસુ ચ અવિજ્જામૂલકા નયા પરિહીના. કસ્મા? અવિજ્જાટ્ઠાને ઠપેતબ્બસ્સ અભાવતો. કુસલચિત્તેસુ હિ અવિજ્જાટ્ઠાને ઠપેતબ્બં કુસલમૂલં અત્થિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીસુ નત્થિ. સહેતુકેસુ પન કિઞ્ચાપિ અત્થિ, એવં સન્તેપિ ઇધ પચ્છિન્નત્તા તત્થ ન ગહિતં. પઞ્ચવિઞ્ઞાણસોતે સોતપતિતાવ હુત્વા દેસના કતાતિ વેદિતબ્બા.

વિસેસતો પનેત્થ ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીસુ તણ્હાટ્ઠાનં ઉપાદાનટ્ઠાનઞ્ચ પરિહીનં. કસ્મા? તણ્હાટ્ઠાનારહસ્સ બલવધમ્મસ્સ અભાવા અધિમોક્ખરહિતત્તા ચ. સેસાહેતુકેસુ તણ્હાટ્ઠાનમેવ પરિહીનં. સહેતુકેસુ પસાદસબ્ભાવતો તણ્હાટ્ઠાને પસાદેન પદં પૂરિતં. એવમેત્થ કુસલાકુસલવિપાકેસુ ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીસુ સઙ્ખારવિઞ્ઞાણનામછટ્ઠાયતનફસ્સવેદનામૂલકા છ છ, સેસાહેતુકેસુ અધિમોક્ખમૂલકેન સદ્ધિં સત્ત સત્ત, સહેતુકેસુ પસાદમૂલકેન સદ્ધિં અટ્ઠ અટ્ઠ નયા વેદિતબ્બા.

તત્થ ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીસુપિ ચતુન્નમ્પિ ચતુક્કાનં આદિવારોવ વુત્તો. દુતિયવારો પચ્ચયવિસેસટ્ઠેન લબ્ભમાનોપિ ન વુત્તો. તતિયચતુત્થવારા અસમ્ભવતોયેવ. રૂપમિસ્સકા હિ તે, ન ચ ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીનિ રૂપં સમુટ્ઠાપેન્તિ. યથા ચ પઠમચતુક્કે દ્વે વારા લબ્ભન્તિ, એવં સેસચતુક્કેસુપિ. તસ્મા પઠમચતુક્કે દુતિયવારો, સેસચતુક્કેસુ ચ દ્વે દ્વે વારા અવુત્તાપિ વુત્તાવ હોન્તીતિ વેદિતબ્બા. સેસાહેતુકાબ્યાકતે સબ્બચતુક્કેસુ સબ્બેપિ વારા લબ્ભન્તિ. ઇધ પચ્છિન્નત્તા પન પરતો ન ગહિતા. સોતપતિતાવ હુત્વા દેસના કતાતિ. સેસસહેતુકવિપાકેસુપિ એસેવ નયો અઞ્ઞત્ર અરૂપાવચરવિપાકા. અરૂપાવચરવિપાકસ્મિઞ્હિ વારદ્વયમેવ લબ્ભતીતિ.

અબ્યાકતનિદ્દેસવણ્ણના.

અવિજ્જામૂલકકુસલનિદ્દેસવણ્ણના

૩૩૪. ઇદાનિ અપરેન પરિયાયેન એકચિત્તક્ખણે પચ્ચયાકારં દસ્સેતું પુન કતમે ધમ્મા કુસલાતિઆદિ આરદ્ધં. તત્થ અવિજ્જાપચ્ચયાતિ ઉપનિસ્સયપચ્ચયતં સન્ધાય વુત્તં. તેનેવ નિદ્દેસવારે ‘‘તત્થ કતમા અવિજ્જા’’તિ અવિભજિત્વા ‘‘તત્થ કતમો અવિજ્જાપચ્ચયા સઙ્ખારો’’તિ વિભત્તં. કુસલચેતનાસઙ્ખાતો હિ સઙ્ખારોયેવ તસ્મિં સમયે ચિત્તેન સહજાતો હોતિ, ન અવિજ્જા.

તત્થ લોકિયકુસલસ્સ હેટ્ઠા સુત્તન્તભાજનીયે વુત્તનયેનેવ અવિજ્જા પચ્ચયો હોતિ. યસ્મા પન અપ્પહીનાવિજ્જો અવિજ્જાય પહાનત્થં લોકુત્તરં ભાવેતિ, તસ્મા તસ્સાપિ સમતિક્કમવસેન પચ્ચયો હોતિ. અવિજ્જાવતોયેવ હિ કુસલાયૂહનં હોતિ, ન ઇતરસ્સ. તત્થ તેભૂમકકુસલે સમ્મોહવસેનપિ સમતિક્કમભાવનાવસેનપિ આયૂહનં લબ્ભતિ; લોકુત્તરે સમુચ્છેદભાવનાવસેનાતિ. સેસં વુત્તનયમેવ.

અયં પન વિસેસો – યથા હેટ્ઠા એકેકકુસલે ચતુન્નં ચતુક્કાનં વસેન નવ સોળસકા લદ્ધા, તથા ઇધ ન લબ્ભન્તિ. કસ્મા? અવિજ્જાય અવિગતસમ્પયુત્તઅઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયાભાવતો. ઉપનિસ્સયવસેન પનેત્થ પઠમચતુક્કમેવ લબ્ભતિ. તમ્પિ પઠમવારમેવ દસ્સેત્વા સંખિત્તં. નીહરિત્વા પન દસ્સેતબ્બન્તિ.

અવિજ્જામૂલકકુસલનિદ્દેસવણ્ણના.

કુસલમૂલકવિપાકનિદ્દેસવણ્ણના

૩૪૩. ઇદાનિ અબ્યાકતેસુપિ અપરેનેવ નયેન પચ્ચયાકારં દસ્સેતું કતમે ધમ્મા અબ્યાકતાતિઆદિ આરદ્ધં. તત્થ કુસલમૂલપચ્ચયાતિ ઇદમ્પિ ઉપનિસ્સયપચ્ચયતં સન્ધાય વુત્તં. કુસલવિપાકસ્સ હિ કુસલમૂલં, અકુસલવિપાકસ્સ ચ અકુસલમૂલં ઉપનિસ્સયપચ્ચયો હોતિ; નાનાક્ખણિકકમ્મપચ્ચયે પન વત્તબ્બમેવ નત્થિ. તસ્મા એસ ઉપનિસ્સયપચ્ચયેન ચેવ નાનાક્ખણિકકમ્મપચ્ચયેન ચ પચ્ચયો હોતિ. તેનેવ નિદ્દેસવારે ‘‘તત્થ કતમં કુસલમૂલ’’ન્તિ અવિભજિત્વા ‘‘તત્થ કતમો કુસલમૂલપચ્ચયા સઙ્ખારો’’તિ વિભત્તં. અકુસલવિપાકેપિ એસેવ નયો.

અવિજ્જામૂલકકુસલનિદ્દેસે વિય ચ ઇમસ્મિમ્પિ વિપાકનિદ્દેસે પઠમં પચ્ચયચતુક્કમેવ લબ્ભતિ. તમ્પિ પઠમવારં દસ્સેત્વા સંખિત્તં. તસ્મા એકેકસ્મિં વિપાકચિત્તે એકમેકસ્સેવ ચતુક્કસ્સ વસેન કુસલમૂલમૂલકે અકુસલમૂલમૂલકે ચ નયે વારપ્પભેદો વેદિતબ્બો. કિરિયાધમ્માનં પન યસ્મા નેવ અવિજ્જા ન કુસલાકુસલમૂલાનિ ઉપનિસ્સયપચ્ચયતં લભન્તિ, તસ્મા કિરિયવસેન પચ્ચયાકારો ન વુત્તોતિ.

એવમેસ –

અકુસલકુસલાબ્યાકત-ધમ્મેસુ અનેકભેદતો વત્વા;

કુસલાકુસલાનં પન, વિપાકે ચ ઉપનિસ્સયવસેન.

પુન એકધાવ વુત્તો, વાદિપ્પવરેન પચ્ચયાકારો;

ધમ્મપ્પચ્ચયભેદે, ઞાણસ્સ પભેદજનનત્થં.

પરિયત્તિસવનચિન્તન-પટિપત્તિક્કમવિવજ્જિતાનઞ્ચ;

યસ્મા ઞાણપભેદો, ન કદાચિપિ હોતિ એતસ્મિં.

પરિયત્તિસવનચિન્તન-પટિપત્તિક્કમતો સદા ધીરો;

તત્થ કયિરા ન હઞ્ઞં, કરણીયતરં તતો અત્થીતિ.

અયં પન પચ્ચયાકારો સુત્તન્તઅભિધમ્મભાજનીયવસેન દ્વેપરિવટ્ટમેવ નીહરિત્વા ભાજેત્વા દસ્સિતો હોતિ.

અભિધમ્મભાજનીયવણ્ણના.

સમ્મોહવિનોદનિયા વિભઙ્ગટ્ઠકથાય

પટિચ્ચસમુપ્પાદવિભઙ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.