૫-૨૨. સઙ્કિલિટ્ઠત્તિકાદિવણ્ણના

સઙ્કિલિટ્ઠસઙ્કિલેસિકત્તિકે સબ્બં કુસલત્તિકે વુત્તનયાનુસારેનેવ વેદિતબ્બં.

૭૯. વિતક્કત્તિકે યથાકમ્મૂપગઞાણસ્સ પરિકમ્મન્તિ દિબ્બચક્ખુપરિકમ્મમેવ તસ્સ ઉપ્પાદનત્થાય પરિકમ્મં. ઉપ્પન્નસ્સ પન વળઞ્જનકાલે પરિકમ્મં સન્ધાયેતં વુત્તં. સેસમેત્થ યથાપાળિમેવ નિય્યાતિ.

૮૨. તિ તદારમ્મણભવઙ્ગમૂલભવઙ્ગાનં વસેન વુત્તં. સેસમેત્થ સબ્બં પાળિવસેનેવ વેદિતબ્બં.

દસ્સનત્તિકે દસ્સનેન પહાતબ્બો રાગો ઉપ્પજ્જતીતિઆદીસુ દસ્સનેન પહાતબ્બો પુથુજ્જનસ્સ ઉપ્પજ્જતિ. ભાવનાય પહાતબ્બો સોતાપન્નસ્સાપીતિ એવં ઉપરિમસ્સ ઉપરિમસ્સ હેટ્ઠિમા હેટ્ઠિમા નુપ્પજ્જન્તીતિ વેદિતબ્બા. દસ્સનેન પહાતબ્બો ધમ્મો ભાવનાય પહાતબ્બસ્સ ધમ્મસ્સ એકેનપિ પચ્ચયેન પચ્ચયો ન હોતિ. સેસમેત્થ પાળિં અનુગન્ત્વા કુસલત્તિકે વુત્તલક્ખણવસેનેવ વેદિતબ્બં.

દસ્સનેનપહાતબ્બહેતુકત્તિકે દસ્સનેનપહાતબ્બહેતુકાદીનં વિભાગો અટ્ઠકથાકણ્ડે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો. વિચિકિચ્છુદ્ધચ્ચસહગતો મોહો અહેતુકત્તા તતિયપદે પવિટ્ઠો. એવમેત્થ યેસં દસ્સનભાવનાહિ પહાતબ્બો હેતુ અત્થિ, તે પહાતબ્બહેતુકા. યેસં સો નત્થિ તે નેવદસ્સનેન નભાવનાયપહાતબ્બહેતુકાતિ ઇમં પહાતબ્બહેતુકવિભાગં ઞત્વા સેસં દસ્સનેનપહાતબ્બત્તિકે ચેવ કુસલત્તિકે ચ દસ્સિતલક્ખણાનુસારેનેવ વેદિતબ્બં.

આચયગામિત્તિકે ચ પટિચ્ચવારસંસટ્ઠવારેસુ અનુલોમં કુસલત્તિકસદિસમેવ. સેસં વિસ્સજ્જનતો ગણનતો ચ યથાપાળિમેવ નિય્યાતિ.

સેક્ખત્તિકે અસેક્ખો ધમ્મો સેક્ખસ્સ ધમ્મસ્સ ન કેનચિ પચ્ચયેન પચ્ચયો. સેક્ખો અસેક્ખસ્સ અનન્તરપકતૂપનિસ્સયો પન હોતિ. સેસમેત્થ યથાપાળિમેવ નિય્યાતિ, તથા પરિત્તત્તિકે.

પરિત્તારમ્મણત્તિકે અપ્પમાણારમ્મણાચેતનાતિ સેક્ખાનં ગોત્રભુચેતના, પચ્ચવેક્ખણચેતનાતિપિ વત્તું વટ્ટતિ. વિપાકાનં પરિત્તારમ્મણાનન્તિ પટિસન્ધિયં કમ્મં આરમ્મણં કત્વા, પવત્તે ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદિવસેનરૂપાદિઆરમ્મણં, તદારમ્મણવસેન જવનેન ગહિતપરિત્તારમ્મણઞ્ચ આરમ્મણં કત્વા ઉપ્પન્નાનં. યે પન ‘‘ગોત્રભુચિત્તેન નત્થિ પટિસન્ધી’’તિ વદન્તિ, તે ઇમિના સુત્તેન પટિસેધેતબ્બા. સેસમેત્થ પાળિનયેનેવ વેદિતબ્બં. હીનત્તિકો સઙ્કિલિટ્ઠત્તિકસદિસો.

મિચ્છત્તત્તિકે મિચ્છત્તનિયતો સમ્મત્તનિયતસ્સ, સમ્મત્તનિયતો વા મિચ્છત્તનિયતસ્સ કેનચિ પચ્ચયેન પચ્ચયો ન હોતિ. મિચ્છત્તનિયતો વા સમ્મત્તનિયતો વા સહજાતાધિપતિરહિતો નામ નત્થિ. સમ્મત્તનિયતે એકન્તતો આરમ્મણપુરેજાતં નત્થિ, મિચ્છત્તનિયતે સિયા આરમ્મણપુરેજાતં. અનિયતં ચિત્તં આરબ્ભ નિયતા મિચ્છાદિટ્ઠિ ઉપ્પજ્જેય્ય. સેસા નિયતં આરબ્ભ નિયતં નુપ્પજ્જતિ, મિચ્છત્તનિયતં ગરું કત્વા ન કોચિ ધમ્મો ઉપ્પજ્જતિ. કુસલો મિચ્છત્તસ્સ ઉપનિસ્સયપચ્ચયો ન હોતિ. સેસમેત્થ પાળિયં વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં.

મગ્ગારમ્મણત્તિકે પટિચ્ચવારસ્સ અનુલોમે વિપાકપચ્ચયો નત્થિ. કમ્મપચ્ચયેપિ ઇમસ્મિં તિકે નાનાક્ખણિકં ન લબ્ભતિ, તથા ઉપ્પન્નત્તિકઅતીતત્તિકેસુ. પચ્ચનીયે અહેતુકં મગ્ગારમ્મણન્તિ અહેતુકં મગ્ગારમ્મણં, આવજ્જનં સન્ધાયેતં વુત્તં. સેસમેત્થ પાળિઅનુસારેનેવ વેદિતબ્બં.

ઉપ્પન્નત્તિકે ચ અતીતત્તિકે ચ પટિચ્ચવારાદયો નત્થિ, પઞ્હાવારમત્તમેવ લબ્ભતિ. કસ્મા? પટિચ્ચવારાદયો હિ સહજાતપુરેજાતાનઞ્ઞેવ હોન્તિ. ઇમે ચ તિકા અતીતાનાગતમિસ્સકા. ઉપ્પન્નત્તિકે ચેત્થ અનન્તરભાગિયાપિ પચ્ચયા ન લબ્ભન્તિ. કસ્મા? ઉપ્પન્નત્તિકે અતીતસ્સ અભાવતો. ઉપ્પન્નો ચ અનુપ્પન્નો ચાતિ ઇમે ચેત્થ દ્વે ધમ્મા ઉપ્પન્નસ્સ ચ અનુપ્પન્નસ્સ ચાતિ ઇમેસં દ્વિન્નં ન કેનચિ પચ્ચયેન પચ્ચયો. અનુપ્પન્નો ચ ઉપ્પાદી ચાતિ ઇમે પન દ્વે ઉપ્પન્નસ્સ આરમ્મણૂપનિસ્સયવસેન દ્વીહિ પચ્ચયેહિ પચ્ચયો. સેસમેત્થ પાળિયં આગતનયેનેવ વેદિતબ્બં.

અતીતત્તિકે પચ્ચુપ્પન્નં અતીતાનાગતસ્સ, અતીતાનાગતઞ્ચ અતીતાનાગતસ્સ ન કેનચિ પચ્ચયેન પચ્ચયો. નિબ્બાનં પન દ્વીસુપિ ઇમેસુ તિકેસુ નેવ પચ્ચયતો ન પચ્ચયુપ્પન્નતો લબ્ભતિ. સેસમિધાપિ પાળિયં આગતનયેનેવ વેદિતબ્બં.

અજ્ઝત્તત્તિકે અજ્ઝત્તબહિદ્ધાપદં ન ગહિતં. અજ્ઝત્તબહિદ્ધાસઙ્ખાતા હિ ઉભો રાસયો નેવ એકતો પચ્ચયા હોન્તિ, ન પચ્ચયુપ્પન્ના; તસ્મા હત્થતલે ઠપિતસ્સ સાસપસ્સ વણ્ણોપિ હત્થતલવણ્ણેન સદ્ધિં એકતો આરમ્મણં ન હોતીતિ વેદિતબ્બો. યથા ચ અજ્ઝત્તબહિદ્ધાપદં, એવમેત્થ અજ્ઝત્તારમ્મણત્તિકેપિ અજ્ઝત્તબહિદ્ધારમ્મણપદં ન લબ્ભતિ. સેસં યથાપાળિમેવ નિય્યાતિ.

સનિદસ્સનત્તિકેપિ પાળિવસેનેવ અત્થો ગહેતબ્બો. ગણનાપેત્થ પાળિયં આગતવારે સઙ્ખિપિત્વા હેટ્ઠા વુત્તનયેનેવ સંસન્દનેસુ સંસન્દિત્વા વેદિતબ્બાતિ.

ધમ્માનુલોમે તિકપટ્ઠાનવણ્ણના.