૭. ચતુક્કનયસંસન્દનવણ્ણના

૪૬-૫૨. ઇદાનિ યં સચ્ચિકટ્ઠપરમત્થેન ઉપલબ્ભતિ, તેન યસ્મા રૂપાદીસુ સત્તપઞ્ઞાસાય સચ્ચિકટ્ઠપરમત્થેસુ અઞ્ઞતરેન ભવિતબ્બં; રૂપાદિનિસ્સિતેન વા, અઞ્ઞત્ર વા રૂપાદીહિ, રૂપાદીનં વા નિસ્સયેન, તસ્મા ઇમિના ચતુક્કનયેન સચ્ચિકટ્ઠસંસન્દનં આરદ્ધં. તત્થ રૂપં પુગ્ગલોતિ અનુયોગો સકવાદિસ્સ, ઉચ્છેદદિટ્ઠિભયેન ન હેવાતિ પટિક્ખેપો પરવાદિસ્સ, નિગ્ગહારોપનં સકવાદિસ્સ. કિં પનેતં યુત્તં, નનુ રૂપં વેદનાતિ વુત્તમ્પિ પટિક્ખિપિતબ્બમેવાતિ? આમ પટિક્ખિપિતબ્બં. તં પન રૂપતો વેદનાય અઞ્ઞસભાવસબ્ભાવતો, ન અઞ્ઞત્તાભાવતો. અયઞ્ચ રૂપાદીસુ એકધમ્મતોપિ પુગ્ગલસ્સ અઞ્ઞત્તં ન ઇચ્છતિ, તસ્મા યુત્તં. અયઞ્ચ અનુયોગો રૂપં પુગ્ગલો…પે… અઞ્ઞાતાવિન્દ્રિયં પુગ્ગલોતિ સકલં પરમત્થસચ્ચં સન્ધાય આરદ્ધો. સકલં પન પચ્ચત્તલક્ખણવસેન એકતો વત્તું ન સક્કાતિ તન્તિવસેન અનુયોગલક્ખણમત્તમેતં ઠપિતં. તેન વિઞ્ઞૂ અત્થં વિભાવેન્તિ. વાદકામેન પન ઇમં લક્ખણં ગહેત્વા યથા યથા પરવાદિસ્સ ઓકાસો ન હોતિ, તથા તથા વત્તબ્બં. ઇતિ તન્તિવસેન અનુયોગલક્ખણસ્સ ઠપિતત્તાપિ યુત્તમેવ. ઇમિના નયેન સબ્બાનુયોગેસુ અત્થો વેદિતબ્બો.

અયં પન વિસેસો – રૂપસ્મિં પુગ્ગલોતિઆદીસુ યથા એકં મહાભૂતં નિસ્સાય તયો મહાભૂતા, વત્થુરૂપં નિસ્સાય વિઞ્ઞાણં રૂપસ્મિન્તિ વત્તું વટ્ટતિ, કિં તે એવં રૂપસ્મિં પુગ્ગલો? યથા ચ સભાગવિનિબ્ભોગતો વેદનાદયો સબ્બધમ્મા, અરૂપા વા પન ચત્તારો ખન્ધા, નિબ્બાનમેવ વા ‘‘અઞ્ઞત્ર રૂપા’’તિ વત્તું વટ્ટતિ, કિં તે એવં પુગ્ગલો? યથા ચ ચિત્તસમુટ્ઠાનાનં રૂપાનં નિસ્સયવસેન ‘‘વેદનાય રૂપં…પે… વિઞ્ઞાણસ્મિં રૂપ’’ન્તિ વત્તું વટ્ટતિ, કિં તે એવં પુગ્ગલોતિ? સબ્બાનુયોગેસુ પન ઉચ્છેદદિટ્ઠિભયેન ચેવ સમયવિરોધેન ચ પટિક્ખેપો પરવાદિસ્સ. સેસમેત્થ અત્થતો પાકટમેવ. ધમ્મતો પનેત્થ સત્તપઞ્ઞાસાય સચ્ચિકટ્ઠેસુ એકેકસ્મિં ચત્તારિ ચત્તારિ કત્વા નિગ્ગહવસેન અટ્ઠવીસાધિકાનિ દ્વે પઞ્ચકસતાનિ દસ્સિતાનિ. પરવાદીપક્ખેપિ પટિકમ્મવસેન તત્તકાનેવ. યા પનેત્થ અત્થિ પુગ્ગલોતિ વુત્તે સકવાદિસ્સ પટિઞ્ઞા, સા સુત્તે આગતેન સમ્મુતિવસેન. યો રૂપં પુગ્ગલોતિઆદીસુ પટિક્ખેપો, સો સક્કાયદિટ્ઠિપઞ્હસ્સ ઠપનીયત્તા. પરવાદિસ્સ પટિકમ્મં છલવસેનેવાતિ.

ચતુક્કનયસંસન્દનં.

નિટ્ઠિતા ચ સંસન્દનકથા.