૮. સતિપટ્ઠાનકથાવણ્ણના

૩૦૧. ઇદાનિ સતિપટ્ઠાનકથા હોતિ. ‘‘તત્થ – ચતુન્નં, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાનાનં સમુદયઞ્ચ અત્થઙ્ગમઞ્ચ દેસેસ્સામી’’તિ (સં. નિ. ૫.૪૦૮) સતિપટ્ઠાનસંયુત્તે વુત્તનયેનેવ યેસં કાયાદયો સતિયા આરમ્મણધમ્મે ગહેત્વા ‘‘સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાના’’તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ એતરહિ અન્ધકાનં. અન્ધકા નામ પુબ્બસેલિયા, અપરસેલિયા, રાજગિરિયા, સિદ્ધત્થિકાતિ ઇમે પચ્છા ઉપ્પન્નનિકાયા. તેસં લદ્ધિવિવેચનત્થં પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા પરવાદિસ્સ. તત્થ યસ્મા ‘‘પતિટ્ઠાતિ એતેસૂતિ પટ્ઠાના. કા પતિટ્ઠાતિ? સતિ. સતિયા પટ્ઠાના સતિપટ્ઠાના’’તિ ઇમિના અત્થેન સતિગોચરાપિ સતિપટ્ઠાના. ‘‘પતિટ્ઠહન્તીતિ પટ્ઠાના. કા પતિટ્ઠહન્તિ? સતિયો. સતિયોવ પટ્ઠાના સતિપટ્ઠાના’’તિ ઇમિના અત્થેન સતિયોવ સતિપટ્ઠાના. તસ્મા દ્વેપિ વાદા પરિયાયેન યુજ્જન્તિ. યે પન તં પરિયાયં પહાય એકન્તેનેવ ‘‘સબ્બે ધમ્મા સતિપટ્ઠાના’’તિ વદન્તિ, તે સન્ધાય પુચ્છા સકવાદિસ્સ, આરમ્મણવસેન પટિઞ્ઞા પરવાદિસ્સ. સબ્બે ધમ્મા સતીતિ અનુયુત્તસ્સ પન સબ્બેસં સતિસભાવાભાવતો પટિક્ખેપો તસ્સેવ. તત્થ ખયગામીતિઆદીનિ મગ્ગવિસેસનાનિ. એકાયનમગ્ગો હિ કિલેસાનં ખયભૂતં નિબ્બાનં ગચ્છતીતિ ખયગામી. ચત્તારિ સચ્ચાનિ બુજ્ઝન્તો ગચ્છતીતિ બોધગામી. વટ્ટં અપચિનન્તો ગચ્છતીતિ અપચયગામી. એવમેતેહિ પદેહિ ‘‘કિં તે સબ્બે ધમ્મા એવરૂપો તે એકાયનો મગ્ગો હોતી’’તિ પુચ્છતિ. અનાસવા અસંયોજનિયાતિઆદીનિપિ લોકુત્તરભાવં પુચ્છનત્થાય વુત્તાનિ. બુદ્ધાનુસ્સતીતિઆદીનિ પભેદપુચ્છાવસેન વુત્તાનિ.

ચક્ખાયતનં સતિપટ્ઠાનન્તિઆદિ સબ્બધમ્માનં પભેદપુચ્છાવસેન વુત્તં. તત્થાપિ સતિવસેન પટિક્ખેપો, આરમ્મણવસેન પટિઞ્ઞાતિ. એવં સબ્બપઞ્હેસુ અત્થો વેદિતબ્બો. સુત્તસાધના ઉત્તાનત્થાયેવાતિ.

સતિપટ્ઠાનકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.