૧. મેત્તાસુત્તવણ્ણના

૧. અટ્ઠકનિપાતસ્સ પઠમે આસેવિતાયાતિ આદરેન સેવિતાય. ભાવિતાયાતિ વડ્ઢિતાય. બહુલીકતાયાતિ પુનપ્પુનં કતાય. યાનિકતાયાતિ યુત્તયાનસદિસકતાય. વત્થુકતાયાતિ પતિટ્ઠાનટ્ઠેન વત્થુ વિય કતાય. અનુટ્ઠિતાયાતિ પચ્ચુપટ્ઠિતાય. પરિચિતાયાતિ સમન્તતો ચિતાય ઉપચિતાય. સુસમારદ્ધાયાતિ સુટ્ઠુ સમારદ્ધાય સુકતાય. આનિસંસાતિ ગુણા. સુખં સુપતીતિઆદીસુ યં વત્તબ્બં, તં એકાદસકનિપાતે વક્ખામ.

અપ્પમાણન્તિ ફરણવસેન અપ્પમાણં. તનૂ સંયોજના હોન્તિ, પસ્સતો ઉપધિક્ખયન્તિ મેત્તાપદટ્ઠાનાય વિપસ્સનાય અનુક્કમેન ઉપધિક્ખયસઙ્ખાતં અરહત્તં પત્તસ્સ દસ સંયોજના પહીયન્તીતિ અત્થો. અથ વા તનૂ સંયોજના હોન્તીતિ પટિઘઞ્ચેવ પટિઘસમ્પયુત્તસંયોજના ચ તનુકા હોન્તિ. પસ્સતો ઉપધિક્ખયન્તિ તેસંયેવ કિલેસૂપધીનં ખયસઙ્ખાતં મેત્તં અધિગમવસેન પસ્સન્તસ્સ. કુસલી તેન હોતીતિ તેન મેત્તાયનેન કુસલો હોતિ. સત્તસણ્ડન્તિ સત્તસઙ્ખાતેન સણ્ડેન સમન્નાગતં, સત્તભરિતન્તિ અત્થો. વિજેત્વાતિ અદણ્ડેન અસત્થેન ધમ્મેનેવ વિજિનિત્વા. રાજિસયોતિ ઇસિસદિસા ધમ્મિકરાજાનો. યજમાનાતિ દાનાનિ દદમાના. અનુપરિયગાતિ વિચરિંસુ.

અસ્સમેધન્તિઆદીસુ પોરાણકરાજકાલે કિર સસ્સમેધં, પુરિસમેધં, સમ્માપાસં, વાચાપેય્યન્તિ ચત્તારિ સઙ્ગહવત્થૂનિ અહેસું, યેહિ રાજાનો લોકં સઙ્ગણ્હિંસુ. તત્થ નિપ્ફન્નસસ્સતો દસમભાગગ્ગહણં સસ્સમેધં નામ, સસ્સસમ્પાદને મેધાવિતાતિ અત્થો. મહાયોધાનં છમાસિકં ભત્તવેતનાનુપ્પદાનં પુરિસમેધં નામ, પુરિસસઙ્ગણ્હને મેધાવિતાતિ અત્થો. દલિદ્દમનુસ્સાનં હત્થતો લેખં ગહેત્વા તીણિ વસ્સાનિ વિના વડ્ઢિયા સહસ્સદ્વિસહસ્સમત્તધનાનુપ્પદાનં સમ્માપાસં નામ. તઞ્હિ સમ્મા મનુસ્સે પાસેતિ હદયે બન્ધિત્વા વિય ઠપેતિ, તસ્મા સમ્માપાસન્તિ વુચ્ચતિ. ‘‘તાત, માતુલા’’તિઆદિના નયેન પન સણ્હવાચાભણનં વાચાપેય્યં નામ, પિયવાચાતિ અત્થો. એવં ચતૂહિ સઙ્ગહવત્થૂહિ સઙ્ગહિતં રટ્ઠં ઇદ્ધઞ્ચેવ હોતિ, ફીતઞ્ચ, બહુઅન્નપાનં, ખેમં, નિરબ્બુદં. મનુસ્સા મુદા મોદમાના ઉરે પુત્તે નચ્ચેન્તા અપારુતઘરા વિહરન્તિ. ઇદં ઘરદ્વારેસુ અગ્ગળાનં અભાવતો નિરગ્ગળન્તિ વુચ્ચતિ. અયં પોરાણિકા પવેણિ.

અપરભાગે પન ઓક્કાકરાજકાલે બ્રાહ્મણા ઇમાનિ ચત્તારિ સઙ્ગહવત્થૂનિ ઇમઞ્ચ રટ્ઠસમ્પત્તિં પરિવત્તેત્વા ઉદ્ધંમૂલકં કત્વા અસ્સમેધં પુરિસમેધન્તિઆદિકે પઞ્ચ યઞ્ઞે નામ અકંસુ. તેસુ અસ્સમેત્થ મેધન્તિ વધેન્તીતિ અસ્સમેધો. દ્વીહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ એકવીસતિયૂપસ્સ એકસ્મિં પચ્છિમદિવસેયેવ સત્તનવુતિપઞ્ચપસુસતઘાતભિંસનસ્સ ઠપેત્વા ભૂમિઞ્ચ પુરિસે ચ અવસેસસબ્બવિભવદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. પુરિસમેત્થ મેધન્તીતિ પુરિસમેધો. ચતૂહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ સદ્ધિં ભૂમિયા અસ્સમેધે વુત્તવિભવદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. સમ્મમેત્થ પાસન્તીતિ સમ્માપાસો. દિવસે દિવસે યુગચ્છિગ્ગળે પવેસનદણ્ડકસઙ્ખાતં સમ્મં ખિપિત્વા તસ્સ પતિતોકાસે વેદિં કત્વા સંહારિમેહિ યૂપાદીહિ સરસ્સતીનદિયા નિમુગ્ગોકાસતો પભુતિ પટિલોમં ગચ્છન્તેન યજિતબ્બસ્સ સત્રયાગસ્સેતં અધિવચનં. વાજમેત્થ પિવન્તીતિ વાજપેય્યો. એકેન પરિયઞ્ઞેન સત્તરસહિ પસૂહિ યજિતબ્બસ્સ બેલુવયૂપસ્સ સત્તરસકદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. નત્થિ એત્થ અગ્ગળાતિ નિરગ્ગળો. નવહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ સદ્ધિં ભૂમિયા ચ પુરિસેહિ ચ અસ્સમેધે વુત્તવિભવદક્ખિણસ્સ સબ્બમેધપરિયાયનામસ્સ અસ્સમેધવિકપ્પસ્સેતં અધિવચનં.

કલમ્પિ તે નાનુભવન્તિ સોળસિન્તિ તે સબ્બેપિ મહાયાગા એકસ્સ મેત્તાચિત્તસ્સ વિપાકમહન્તતાય સોળસિં કલં ન અગ્ઘન્તિ, સોળસમં ભાગં ન પાપુણન્તીતિ અત્થો. ન જિનાતીતિ ન અત્તના પરસ્સ જાનિં કરોતિ. ન જાપયેતિ ન પરેન પરસ્સ જાનિં કારેતિ. મેત્તંસોતિ મેત્તાયમાનચિત્તકોટ્ઠાસો હુત્વા. સબ્બભૂતાનન્તિ સબ્બસત્તેસુ. વેરં તસ્સ ન કેનચીતિ તસ્સ કેનચિ સદ્ધિં અકુસલવેરં વા પુગ્ગલવેરં વા નત્થિ.