(૨૧) ૧. કિમિલવગ્ગો

૧. કિમિલસુત્તવણ્ણના

૨૦૧. પઞ્ચમસ્સ પઠમે કિમિલાયન્તિ એવંનામકે નગરે. નિચુલવનેતિ મુચલિન્દવને. એતદવોચાતિ અયં કિર થેરો તસ્મિંયેવ નગરે સેટ્ઠિપુત્તો સત્થુ સન્તિકે પબ્બજિત્વા પુબ્બેનિવાસઞાણં પટિલભિ. સો અત્તના નિવુત્થં ખન્ધસન્તાનં અનુસ્સરન્તો કસ્સપદસબલસ્સ સાસનોસક્કનકાલે પબ્બજિત્વા ચતૂસુ પરિસાસુ સાસને અગારવં કરોન્તીસુ નિસ્સેણિં બન્ધિત્વા પબ્બતં આરુય્હ તત્થ સમણધમ્મં કત્વા અત્તનો નિવુત્થભાવં અદ્દસ. સો ‘‘સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા તં કારણં પુચ્છિસ્સામી’’તિ એતં ‘‘કો નુ ખો, ભન્તે’’તિઆદિવચનં અવોચ.

સત્થરિ અગારવા વિહરન્તિ અપ્પતિસ્સાતિ સત્થરિ ગારવઞ્ચેવ જેટ્ઠકભાવઞ્ચ અનુપટ્ઠપેત્વા વિહરન્તિ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. તત્થ ચેતિયઙ્ગણાદીસુ છત્તં ધારેત્વા ઉપાહના આરુય્હ વિચરન્તો નાનપ્પકારઞ્ચ નિરત્થકકથં કથેન્તો સત્થરિ અગારવો વિહરતિ નામ. ધમ્મસ્સવનગ્ગે પન નિસીદિત્વા નિદ્દાયન્તો ચેવ નાનપ્પકારઞ્ચ નિરત્થકકથં કથેન્તો ધમ્મે અગારવો વિહરતિ નામ. સઙ્ઘમજ્ઝે બાહાવિક્ખેપકં નાનત્તકથં કથેન્તો થેરનવમજ્ઝિમેસુ ચ ચિત્તીકારં અકરોન્તો સઙ્ઘે અગારવો વિહરતિ નામ. સિક્ખં અપરિપૂરેન્તો સિક્ખાય અગારવો વિહરતિ નામ. અઞ્ઞમઞ્ઞં કલહભણ્ડનાદીનિ કરોન્તો અઞ્ઞમઞ્ઞં અગારવો વિહરતિ નામ. દુતિયં ઉત્તાનત્થમેવ.

૩. અસ્સાજાનીયસુત્તવણ્ણના

૨૦૩-૨૦૪. તતિયે અજ્જવેનાતિ ઉજુભાવેન અવઙ્કગમનેન. જવેનાતિ પદજવેન. મદ્દવેનાતિ સરીરમુદુતાય. ખન્તિયાતિ અધિવાસનક્ખન્તિયા. સોરચ્ચેનાતિ સુચિસીલતાય. ભિક્ખુવારે અજ્જવન્તિ ઞાણસ્સ ઉજુકગમનં. જવોતિ સૂરં હુત્વા ઞાણસ્સ ગમનભાવો. મદ્દવન્તિ સીલમદ્દવં. ખન્તીતિ અધિવાસનક્ખન્તિયેવ. સોરચ્ચં સુચિસીલતાયેવ. ચતુત્થે પઞ્ચ બલાનિ મિસ્સકાનિ કથિતાનિ.

૫. ચેતોખિલસુત્તવણ્ણના

૨૦૫. પઞ્ચમે ચેતોખિલાતિ ચિત્તસ્સ થદ્ધભાવા, કચવરભાવા, ખાણુકભાવા. સત્થરિ કઙ્ખતીતિ સત્થુ સરીરે વા ગુણે વા કઙ્ખતિ. સરીરે કઙ્ખમાનો ‘‘દ્વત્તિંસવરપુરિસલક્ખણપટિમણ્ડિતં નામ સરીરં અત્થિ નુ ખો નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ, ગુણે કઙ્ખમાનો ‘‘અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નજાનનસમત્થં સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં અત્થિ નુ ખો નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ. વિચિકિચ્છતીતિ વિચિનન્તો કિચ્છતિ, દુક્ખં આપજ્જતિ, વિનિચ્છેતું ન સક્કોતિ. નાધિમુચ્ચતીતિ એવમેતન્તિ અધિમોક્ખં ન પટિલભતિ. ન સમ્પસીદતીતિ ગુણેસુ ઓતરિત્વા નિબ્બિચિકિચ્છભાવેન પસીદિતું અનાવિલો ભવિતું ન સક્કોતિ. આતપ્પાયાતિ કિલેસસન્તાપકવીરિયકરણત્થાય. અનુયોગાયાતિ પુનપ્પુનં યોગાય. સાતચ્ચાયાતિ સતતકિરિયાય. પધાનાયાતિ પદહનત્થાય. અયં પઠમો ચેતોખિલોતિ અયં સત્થરિ વિચિકિચ્છાસઙ્ખાતો પઠમો ચિત્તસ્સ થદ્ધભાવો એવમેતસ્સ ભિક્ખુનો અપ્પહીનો હોતિ.

ધમ્મેતિ પરિયત્તિધમ્મે ચ પટિવેધધમ્મે ચ. પરિયત્તિધમ્મે કઙ્ખમાનો ‘‘તેપિટકં બુદ્ધવચનં ચતુરાસીતિધમ્મક્ખન્ધસહસ્સાનીતિ વદન્તિ, અત્થિ નુ ખો એતં નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ. પટિવેધધમ્મે કઙ્ખમાનો ‘‘વિપસ્સનાનિસ્સન્દો મગ્ગો નામ, મગ્ગનિસ્સન્દં ફલં નામ, સબ્બસઙ્ખારપટિનિસ્સગ્ગો નિબ્બાનં નામાતિ વદન્તિ, તં અત્થિ નુ ખો નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ. સઙ્ઘે કઙ્ખતીતિ ‘‘ઉજુપ્પટિપન્નો’’તિઆદીનં પદાનં વસેન ‘‘એવરૂપં પટિપદં પટિપન્નો ચત્તારો મગ્ગટ્ઠા ચત્તારો ફલટ્ઠાતિ અટ્ઠન્નં પુગ્ગલાનં સમૂહભૂતો સઙ્ઘો નામ અત્થિ નુ ખો નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ. સિક્ખાય કઙ્ખમાનો ‘‘અધિસીલસિક્ખા નામ અધિચિત્તઅધિપઞ્ઞાસિક્ખા નામાતિ વદન્તિ, સા અત્થિ નુ ખો નત્થી’’તિ કઙ્ખતિ. અયં પઞ્ચમોતિ અયં સબ્રહ્મચારીસુ કોપસઙ્ખાતો પઞ્ચમો ચિત્તસ્સ થદ્ધભાવો કચવરભાવો ખાણુકભાવો.

૬. વિનિબન્ધસુત્તવણ્ણના

૨૦૬. છટ્ઠે ચેતસોવિનિબન્ધાતિ ચિત્તં વિનિબન્ધિત્વા મુટ્ઠિયં કત્વા વિય ગણ્હન્તીતિ ચેતસોવિનિબન્ધા. કામેતિ વત્થુકામેપિ કિલેસકામેપિ. કાયેતિ અત્તનો કાયે. રૂપેતિ બહિદ્ધારૂપે. યાવદત્થન્તિ યત્તકં ઇચ્છતિ, તત્તકં. ઉદરાવદેહકન્તિ ઉદરપૂરં. તઞ્હિ ઉદરં અવદેહનતો ઉદરાવદેહકન્તિ વુચ્ચતિ. સેય્યસુખન્તિ મઞ્ચપીઠસુખં, ઉતુસુખં વા. પસ્સસુખન્તિ યથા સમ્પરિવત્તકં સયન્તસ્સ દક્ખિણપસ્સ વામપસ્સાનં સુખં હોતિ, એવં ઉપ્પન્નસુખં. મિદ્ધસુખન્તિ નિદ્દાસુખં. અનુયુત્તોતિ યુત્તપ્પયુત્તો વિહરતિ. પણિધાયાતિ પત્થયિત્વા. સીલેનાતિઆદીસુ સીલન્તિ ચતુપારિસુદ્ધિસીલં. વતન્તિ વતસમાદાનં. તપોતિ તપચરણં. બ્રહ્મચરિયન્તિ મેથુનવિરતિ. દેવો વા ભવિસ્સામીતિ મહેસક્ખદેવો વા ભવિસ્સામિ. દેવઞ્ઞતરો વાતિ અપ્પેસક્ખદેવેસુ વા અઞ્ઞતરોતિ.

૭-૮. યાગુસુત્તાદિવણ્ણના

૨૦૭-૨૦૮. સત્તમે વાતં અનુલોમેતીતિ વાતં અનુલોમેત્વા હરતિ. વત્થિં સોધેતીતિ ધમનિયો સુદ્ધા કરોતિ. આમાવસેસં પાચેતીતિ સચે આમાવસેસકં હોતિ, તં પાચેતિ. અટ્ઠમે અચક્ખુસ્સન્તિ ન ચક્ખૂનં હિતં, ચક્ખું વિસુદ્ધં ન કરોતિ.

૯. ગીતસ્સરસુત્તવણ્ણના

૨૦૯. નવમે આયતકેનાતિ દીઘેન, પરિપુણ્ણપદબ્યઞ્જનકં ગાથાવત્તઞ્ચ વિનાસેત્વા પવત્તેન. સરકુત્તિમ્પિ નિકામયમાનસ્સાતિ એવં ગીતસ્સરો કાતબ્બોતિ સરકિરિયં પત્થયમાનસ્સ. સમાધિસ્સ ભઙ્ગો હોતીતિ સમથવિપસ્સનાચિત્તસ્સ વિનાસો હોતિ.

૧૦. મુટ્ઠસ્સતિસુત્તવણ્ણના

૨૧૦. દસમે દુક્ખં સુપતીતિ નાનાવિધં સુપિનં પસ્સન્તો દુક્ખં સુપતિ. દુક્ખં પટિબુજ્ઝતીતિ પટિબુજ્ઝન્તોપિ ઉત્તસિત્વા સલોમહંસો પટિબુજ્ઝતિ. ઇમસ્મિં સુત્તે સતિસમ્પજઞ્ઞં મિસ્સકં કથિતં.

કિમિલવગ્ગો પઠમો.