૧૫. પટિસમ્ભિદાવિભઙ્ગો

૧. સુત્તન્તભાજનીયં

૧. સઙ્ગહવારો

૭૧૮. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા [પટિભાણપટિસમ્ભિદા (સ્યા.) એવમુપરિપિ]. અત્થે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મે ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં સઙ્ગહવારો.

૨. સચ્ચવારો

૭૧૯. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. દુક્ખે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, દુક્ખસમુદયે ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, દુક્ખનિરોધે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, દુક્ખનિરોધગામિનિયા પટિપદાય ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં સચ્ચવારો.

૩. હેતુવારો

૭૨૦. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. હેતુમ્હિ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, હેતુફલે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં હેતુવારો.

૪. ધમ્મવારો

૭૨૧. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. યે ધમ્મા જાતા ભૂતા સઞ્જાતા નિબ્બત્તા અભિનિબ્બત્તા પાતુભૂતા, ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા; યમ્હા ધમ્મા તે ધમ્મા જાતા ભૂતા સઞ્જાતા નિબ્બત્તા અભિનિબ્બત્તા પાતુભૂતા, તેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા; તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા; ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં ધમ્મવારો.

૫. પટિચ્ચસમુપ્પાદવારો

૭૨૨. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. જરામરણે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, જરામરણસમુદયે ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, જરામરણનિરોધે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, જરામરણનિરોધગામિનિયા પટિપદાય ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૨૩. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. જાતિયા ઞાણં…પે… ભવે ઞાણં…પે… ઉપાદાને ઞાણં…પે… તણ્હાય ઞાણં…પે… વેદનાય ઞાણં…પે… ફસ્સે ઞાણં…પે… સળાયતને ઞાણં…પે… નામરૂપે ઞાણં…પે… વિઞ્ઞાણે ઞાણં…પે… સઙ્ખારેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, સઙ્ખારસમુદયે ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, સઙ્ખારનિરોધે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, સઙ્ખારનિરોધગામિનિયા પટિપદાય ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં પટિચ્ચસમુપ્પાદવારો.

૬. પરિયત્તિવારો

૭૨૪. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

તત્થ કતમા ધમ્મપટિસમ્ભિદા? ઇધ ભિક્ખુ ધમ્મં જાનાતિ – સુત્તં ગેય્યં વેય્યાકરણં ગાથં ઉદાનં ઇતિવુત્તકં જાતકં અબ્ભુતધમ્મં વેદલ્લં. અયં વુચ્ચતિ ‘‘ધમ્મપટિસમ્ભિદા’’. સો તસ્સ તસ્સેવ ભાસિતસ્સ અત્થં જાનાતિ – ‘‘અયં ઇમસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો, અયં ઇમસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો’’તિ. અયં વુચ્ચતિ ‘‘અત્થપટિસમ્ભિદા’’. તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા. અયં પરિયત્તિવારો.

સુત્તન્તભાજનીયં.

૨. અભિધમ્મભાજનીયં

૧. કુસલવારો

૭૨૫. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે કામાવચરં કુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં રૂપારમ્મણં વા…પે… ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ, ઇમે ધમ્મા કુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા, યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ, તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૨૬. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે કામાવચરં કુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… સોમનસ્સસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં…પે… સોમનસ્સસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં…પે… ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણસમ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં…પે… ઉપેક્ખાસહગતં ઞાણવિપ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન રૂપારમ્મણં વા…પે… ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૨૭. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ પથવીકસિણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૨૮. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે અરૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ સબ્બસો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમતિક્કમ્મ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસઞ્ઞાસહગતં સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૨૯. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા કુસલા? યસ્મિં સમયે લોકુત્તરં ઝાનં ભાવેતિ નિય્યાનિકં અપચયગામિં દિટ્ઠિગતાનં પહાનાય પઠમાય ભૂમિયા પત્તિયા વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ દુક્ખપટિપદં દન્ધાભિઞ્ઞં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૨. અકુસલવારો

૭૩૦. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અકુસલા? યસ્મિં સમયે અકુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં રૂપારમ્મણં વા…પે… ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અકુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૧. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અકુસલા? યસ્મિં સમયે અકુસલં ચિત્તં ઉપ્પન્નં હોતિ સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં…પે… સોમનસ્સસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં…પે… ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતસમ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં…પે… ઉપેક્ખાસહગતં દિટ્ઠિગતવિપ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… દોમનસ્સસહગતં પટિઘસમ્પયુત્તં…પે… દોમનસ્સસહગતં પટિઘસમ્પયુત્તં સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતં વિચિકિચ્છાસમ્પયુત્તં…પે… ઉપેક્ખાસહગતં ઉદ્ધચ્ચસમ્પયુત્તં રૂપારમ્મણં વા…પે… ધમ્મારમ્મણં વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અકુસલા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં ધમ્મપટિસમ્ભિદા. તેસં વિપાકે ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૩. વિપાકવારો

૭૩૨. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં ચક્ખુવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં રૂપારમ્મણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૩. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં સોતવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં સદ્દારમ્મણં…પે… ઘાનવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં ગન્ધારમ્મણં…પે… જિવ્હાવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં રસારમ્મણં…પે… કાયવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ સુખસહગતં ફોટ્ઠબ્બારમ્મણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, સુખં હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, સુખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૪. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકા મનોધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ફોટ્ઠબ્બારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૫. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ સોમનસ્સસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, પીતિ હોતિ, સુખં હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, સોમનસ્સિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૬. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૭. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે કામાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ સોમનસ્સસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૮. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે રૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ પથવીકસિણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ રૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ પથવીકસિણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૩૯. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે અરૂપૂપપત્તિયા મગ્ગં ભાવેતિ સબ્બસો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમતિક્કમ્મ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસઞ્ઞાસહગતં સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ અરૂપાવચરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં સબ્બસો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમતિક્કમ્મ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસઞ્ઞાસહગતં સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૦. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે લોકુત્તરં ઝાનં ભાવેતિ નિય્યાનિકં અપચયગામિં દિટ્ઠિગતાનં પહાનાય પઠમાય ભૂમિયા પત્તિયા વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ દુક્ખપટિપદં દન્ધાભિઞ્ઞં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા કુસલા. તસ્સેવ લોકુત્તરસ્સ કુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ભાવિતત્તા વિપાકં વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ દુક્ખપટિપદં દન્ધાભિઞ્ઞં સુઞ્ઞતં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૧. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે અકુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકં ચક્ખુવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં રૂપારમ્મણં…પે… સોતવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં સદ્દારમ્મણં…પે… ઘાનવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં ગન્ધારમ્મણં…પે… જિવ્હાવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ ઉપેક્ખાસહગતં રસારમ્મણં…પે… કાયવિઞ્ઞાણં ઉપ્પન્નં હોતિ દુક્ખસહગતં ફોટ્ઠબ્બારમ્મણં, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, દુક્ખં હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, દુક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૨. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે અકુસલસ્સ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપચિતત્તા વિપાકા મનોધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ફોટ્ઠબ્બારમ્મણા વા…પે… મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૪. કિરિયવારો

૭૪૩. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે મનોધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ કિરિયા નેવ કુસલા નાકુસલા ન ચ કમ્મવિપાકા ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ફોટ્ઠબ્બારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૪. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ કિરિયા નેવ કુસલા નાકુસલા ન ચ કમ્મવિપાકા સોમનસ્સસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા…પે… મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ કિરિયા નેવ કુસલા નાકુસલા ન ચ કમ્મવિપાકા ઉપેક્ખાસહગતા રૂપારમ્મણા વા…પે… ધમ્મારમ્મણા વા યં યં વા પનારબ્ભ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ, વેદના હોતિ, સઞ્ઞા હોતિ, ચેતના હોતિ, ચિત્તં હોતિ, વિતક્કો હોતિ, વિચારો હોતિ, ઉપેક્ખા હોતિ, ચિત્તસ્સેકગ્ગતા હોતિ, વીરિયિન્દ્રિયં હોતિ, સમાધિન્દ્રિયં હોતિ, મનિન્દ્રિયં હોતિ, ઉપેક્ખિન્દ્રિયં હોતિ, જીવિતિન્દ્રિયં હોતિ, યે વા પન તસ્મિં સમયે અઞ્ઞેપિ અત્થિ પટિચ્ચસમુપ્પન્ના અરૂપિનો ધમ્મા. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૫. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

કતમે ધમ્મા અબ્યાકતા? યસ્મિં સમયે મનોવિઞ્ઞાણધાતુ ઉપ્પન્ના હોતિ કિરિયા નેવ કુસલા નાકુસલા ન ચ કમ્મવિપાકા સોમનસ્સસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા…પે… સોમનસ્સસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણસમ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા…પે… ઉપેક્ખાસહગતા ઞાણવિપ્પયુત્તા સસઙ્ખારેન…પે… રૂપાવચરં ઝાનં ભાવેતિ…પે… અરૂપાવચરં ઝાનં ભાવેતિ કિરિયં નેવ કુસલં નાકુસલં ન ચ કમ્મવિપાકં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં…પે… સબ્બસો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમતિક્કમ્મ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસઞ્ઞાસહગતં સુખસ્સ ચ પહાના…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, તસ્મિં સમયે ફસ્સો હોતિ…પે… અવિક્ખેપો હોતિ. ઇમે ધમ્મા અબ્યાકતા. ઇમેસુ ધમ્મેસુ ઞાણં અત્થપટિસમ્ભિદા. યાય નિરુત્તિયા તેસં ધમ્માનં પઞ્ઞત્તિ હોતિ તત્ર ધમ્મનિરુત્તાભિલાપે ઞાણં નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા. યેન ઞાણેન તાનિ ઞાણાનિ જાનાતિ – ‘‘ઇમાનિ ઞાણાનિ ઇદમત્થજોતકાની’’તિ, ઞાણેસુ ઞાણં પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૬. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા કામાવચરકુસલતો ચતૂસુ ઞાણસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ, કિરિયતો ચતૂસુ ઞાણસમ્પયુત્તેસુ ચિત્તુપ્પાદેસુ ઉપ્પજ્જન્તિ. અત્થપટિસમ્ભિદા એતેસુ ચેવ ઉપ્પજ્જતિ, ચતૂસુ મગ્ગેસુ ચતૂસુ ફલેસુ ચ ઉપ્પજ્જતિ.

અભિધમ્મભાજનીયં.

૩. પઞ્હાપુચ્છકં

૭૪૭. ચતસ્સો પટિસમ્ભિદા – અત્થપટિસમ્ભિદા, ધમ્મપટિસમ્ભિદા, નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા, પટિભાનપટિસમ્ભિદા.

૭૪૮. ચતુન્નં પટિસમ્ભિદાનં કતિ કુસલા, કતિ અકુસલા, કતિ અબ્યાકતા…પે… કતિ સરણા, કતિ અરણા?

૧. તિકં

૭૪૯. સિયા કુસલા, સિયા અબ્યાકતા. સિયા સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા, સિયા અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સિયા વિપાકધમ્મધમ્મા, સિયા નેવવિપાકનવિપાકધમ્મધમ્મા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા વિપાકા, સિયા વિપાકધમ્મધમ્મા, સિયા નેવવિપાકનવિપાકધમ્મધમ્મા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા અનુપાદિન્નુપાદાનિયા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા અનુપાદિન્નુપાદાનિયા, સિયા અનુપાદિન્નઅનુપાદાનિયા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા અસંકિલિટ્ઠઅસંકિલેસિકા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા અસંકિલિટ્ઠસંકિલેસિકા, સિયા અસંકિલિટ્ઠઅસંકિલેસિકા.

તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સવિતક્કસવિચારા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સવિતક્કસવિચારા, સિયા અવિતક્કવિચારમત્તા, સિયા અવિતક્કઅવિચારા. સિયા પીતિસહગતા, સિયા સુખસહગતા, સિયા ઉપેક્ખાસહગતા. નેવ દસ્સનેન ન ભાવનાય પહાતબ્બા. નેવ દસ્સનેન ન ભાવનાય પહાતબ્બહેતુકા.

તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સિયા આચયગામિનો, સિયા નેવાચયગામિનાપચયગામિનો; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા આચયગામિની, સિયા અપચયગામિની, સિયા નેવાચયગામિનાપચયગામિની.

તિસ્સો પટિસમ્ભિદા નેવસેક્ખનાસેક્ખા, અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સેક્ખા, સિયા અસેક્ખા, સિયા નેવસેક્ખનાસેક્ખા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા પરિત્તા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા પરિત્તા, સિયા અપ્પમાણા. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા પરિત્તારમ્મણા; તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સિયા પરિત્તારમ્મણા, સિયા મહગ્ગતારમ્મણા, સિયા અપ્પમાણારમ્મણા.

તિસ્સો પટિસમ્ભિદા મજ્ઝિમા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા મજ્ઝિમા, સિયા પણીતા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા અનિયતા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સમ્મત્તનિયતા, સિયા અનિયતા. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા ન વત્તબ્બા – મગ્ગારમ્મણાતિપિ, મગ્ગહેતુકાતિપિ, મગ્ગાધિપતિનીતિપિ; અત્થપટિસમ્ભિદા ન મગ્ગારમ્મણા, સિયા મગ્ગહેતુકા, સિયા મગ્ગાધિપતિની, સિયા ન વત્તબ્બા મગ્ગહેતુકાતિપિ, મગ્ગાધિપતિનીતિપિ; દ્વે પટિસમ્ભિદા સિયા મગ્ગારમ્મણા, ન મગ્ગહેતુકા, સિયા મગ્ગાધિપતિનો, સિયા ન વત્તબ્બા મગ્ગારમ્મણાતિપિ, મગ્ગાધિપતિનોતિપિ.

તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સિયા ઉપ્પન્ના, સિયા અનુપ્પન્ના, ન વત્તબ્બા ઉપ્પાદિનોતિ; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા ઉપ્પન્ના, સિયા અનુપ્પન્ના, સિયા ઉપ્પાદિની. સિયા અતીતા, સિયા અનાગતા, સિયા પચ્ચુપ્પન્ના. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા; દ્વે પટિસમ્ભિદા સિયા અતીતારમ્મણા, સિયા અનાગતારમ્મણા, સિયા પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા અતીતારમ્મણા, સિયા અનાગતારમ્મણા, સિયા પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણા, સિયા ન વત્તબ્બા અતીતારમ્મણાતિપિ, અનાગતારમ્મણાતિપિ, પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણાતિપિ. સિયા અજ્ઝત્તા, સિયા બહિદ્ધા, સિયા અજ્ઝત્તબહિદ્ધા. નિરુત્તિપટિસમ્ભિદા બહિદ્ધારમ્મણા; તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સિયા અજ્ઝત્તારમ્મણા, સિયા બહિદ્ધારમ્મણા, સિયા અજ્ઝત્તબહિદ્ધારમ્મણા. અનિદસ્સનઅપટિઘા.

૨. દુકં

૭૫૦. હેતૂ, સહેતુકા, હેતુસમ્પયુત્તા, હેતૂ ચેવ સહેતુકા ચ, હેતૂ ચેવ હેતુસમ્પયુત્તા ચ, ન વત્તબ્બા ન હેતૂ સહેતુકાતિપિ, નહેતૂઅહેતુકાતિપિ.

સપ્પચ્ચયા, સઙ્ખતા, અનિદસ્સના, અપ્પટિઘા, અરૂપા, તિસ્સો પટિસમ્ભિદા લોકિયા, અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા લોકિયા, સિયા લોકુત્તરા, કેનચિ વિઞ્ઞેય્યા, કેનચિ ન વિઞ્ઞેય્યા.

નો આસવા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સાસવા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સાસવા, સિયા અનાસવા. આસવવિપ્પયુત્તા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા ન વત્તબ્બા આસવા ચેવ સાસવા ચાતિ, સાસવા ચેવ નો ચ આસવા; અત્થપટિસમ્ભિદા ન વત્તબ્બા આસવો [આસવા (સી.) ધાતુવિભઙ્ગે પન પાઠનાનત્તં નત્થિ] ચેવ સાસવા ચાતિ, સિયા સાસવા ચેવ નો ચ આસવો [આસવા (સી.) ધાતુવિભઙ્ગે પન પાઠનાનત્તં નત્થિ], સિયા ન વત્તબ્બા સાસવા ચેવ નો ચ આસવાતિ. ન વત્તબ્બા આસવા ચેવ આસવસમ્પયુત્તા ચાતિપિ, આસવસમ્પયુત્તા ચેવ નો ચ આસવાતિપિ. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા આસવવિપ્પયુત્તા સાસવા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા આસવવિપ્પયુત્તા સાસવા, સિયા આસવવિપ્પયુત્તા અનાસવા.

નો સંયોજના…પે… નો ગન્થા…પે… નો ઓઘા…પે… નો યોગા…પે… નો નીવરણા…પે… નો પરામાસા…પે… સારમ્મણા. નો ચિત્તા, ચેતસિકા, ચિત્તસમ્પયુત્તા, ચિત્તસંસટ્ઠા, ચિત્તસમુટ્ઠાના, ચિત્તસહભુનો, ચિત્તાનુપરિવત્તિનો. ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાના, ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનસહભુનો, ચિત્તસંસટ્ઠસમુટ્ઠાનાનુપરિવત્તિનો, બાહિરા, નો ઉપાદા, અનુપાદિન્ના.

નો ઉપાદાના…પે… નો કિલેસા…પે… ન દસ્સનેન પહાતબ્બા. ન ભાવનાય પહાતબ્બા. ન દસ્સનેન પહાતબ્બહેતુકા. ન ભાવનાય પહાતબ્બહેતુકા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સવિતક્કા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સવિતક્કા, સિયા અવિતક્કા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સવિચારા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સવિચારા, સિયા અવિચારા. સિયા સપ્પીતિકા, સિયા અપ્પીતિકા. સિયા પીતિસહગતા, સિયા ન પીતિસહગતા. સિયા સુખસહગતા, સિયા ન સુખસહગતા. સિયા ઉપેક્ખાસહગતા, સિયા ન ઉપેક્ખાસહગતા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા કામાવચરા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા કામાવચરા, સિયા ન કામાવચરા. ન રૂપાવચરા. ન અરૂપાવચરા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા પરિયાપન્ના; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા પરિયાપન્ના, સિયા અપરિયાપન્ના. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા અનિય્યાનિકા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા નિય્યાનિકા, સિયા અનિય્યાનિકા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા અનિયતા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા નિયતા, સિયા અનિયતા. તિસ્સો પટિસમ્ભિદા સઉત્તરા; અત્થપટિસમ્ભિદા સિયા સઉત્તરા, સિયા અનુત્તરા. અરણાતિ.

પઞ્હાપુચ્છકં.

પટિસમ્ભિદાવિભઙ્ગો નિટ્ઠિતો.