૧. રૂપક્ખન્ધો

૩૩. તત્થ કતમો રૂપક્ખન્ધો? એકવિધેન રૂપક્ખન્ધો – સબ્બં રૂપં ન હેતુ, અહેતુકં, હેતુવિપ્પયુત્તં, સપ્પચ્ચયં, સઙ્ખતં, રૂપં, લોકિયં, સાસવં, સંયોજનિયં, ગન્થનિયં, ઓઘનિયં, યોગનિયં, નીવરણિયં, પરામટ્ઠં, ઉપાદાનિયં, સંકિલેસિકં, અબ્યાકતં, અનારમ્મણં, અચેતસિકં, ચિત્તવિપ્પયુત્તં, નેવવિપાકનવિપાકધમ્મધમ્મં, અસંકિલિટ્ઠસંકિલેસિકં, ન સવિતક્કસવિચારં, ન અવિતક્કવિચારમત્તં, અવિતક્કઅવિચારં, ન પીતિસહગતં, ન સુખસહગતં, ન ઉપેક્ખાસહગતં, નેવ દસ્સનેન ન ભાવનાય પહાતબ્બં, નેવ દસ્સનેન ન ભાવનાય પહાતબ્બહેતુકં, નેવાચયગામિનાપચયગામી, નેવસેક્ખનાસેક્ખં, પરિત્તં, કામાવચરં, ન રૂપાવચરં, ન અરૂપાવચરં, પરિયાપન્નં, નો અપરિયાપન્નં, અનિયતં, અનિય્યાનિકં, ઉપ્પન્નં, છહિ વિઞ્ઞાણેહિ વિઞ્ઞેય્યં, અનિચ્ચં, જરાભિભૂતં. એવં એકવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

દુવિધેન રૂપક્ખન્ધો – અત્થિ રૂપં ઉપાદા, અત્થિ રૂપં નો ઉપાદા [નુપાદા (સી. ક.)]. અત્થિ રૂપં ઉપાદિન્નં, અત્થિ રૂપં અનુપાદિન્નં. અત્થિ રૂપં ઉપાદિન્નુપાદાનિયં, અત્થિ રૂપં અનુપાદિન્નુપાદાનિયં. અત્થિ રૂપં સનિદસ્સનં, અત્થિ રૂપં અનિદસ્સનં. અત્થિ રૂપં સપ્પટિઘં, અત્થિ રૂપં અપ્પટિઘં. અત્થિ રૂપં ઇન્દ્રિયં, અત્થિ રૂપં ન ઇન્દ્રિયં. અત્થિ રૂપં મહાભૂતં, અત્થિ રૂપં ન મહાભૂતં. અત્થિ રૂપં વિઞ્ઞત્તિ, અત્થિ રૂપં ન વિઞ્ઞત્તિ. અત્થિ રૂપં ચિત્તસમુટ્ઠાનં, અત્થિ રૂપં ન ચિત્તસમુટ્ઠાનં. અત્થિ રૂપં ચિત્તસહભુ, અત્થિ રૂપં ન ચિત્તસહભુ. અત્થિ રૂપં ચિત્તાનુપરિવત્તિ, અત્થિ રૂપં ન ચિત્તાનુપરિવત્તિ. અત્થિ રૂપં અજ્ઝત્તિકં, અત્થિ રૂપં બાહિરં. અત્થિ રૂપં ઓળારિકં, અત્થિ રૂપં સુખુમં. અત્થિ રૂપં દૂરે, અત્થિ રૂપં સન્તિકે…પે… અત્થિ રૂપં કબળીકારો આહારો, અત્થિ રૂપં ન કબળીકારો આહારો. એવં દુવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

(યથા રૂપકણ્ડે વિભત્તં, તથા ઇધ વિભજિતબ્બં.)

તિવિધેન રૂપક્ખન્ધો – યં તં રૂપં અજ્ઝત્તિકં તં ઉપાદા, યં તં રૂપં બાહિરં તં અત્થિ ઉપાદા, અત્થિ નો ઉપાદા. યં તં રૂપં અજ્ઝત્તિકં તં ઉપાદિન્નં, યં તં રૂપં બાહિરં તં અત્થિ ઉપાદિન્નં, અત્થિ અનુપાદિન્નં. યં તં રૂપં અજ્ઝત્તિકં તં ઉપાદિન્નુપાદાનિયં, યં તં રૂપં બાહિરં તં અત્થિ ઉપાદિન્નુપાદાનિયં, અત્થિ અનુપાદિન્નુપાદાનિયં…પે… યં તં રૂપં અજ્ઝત્તિકં તં ન કબળીકારો આહારો, યં તં રૂપં બાહિરં તં અત્થિ કબળીકારો આહારો, અત્થિ ન કબળીકારો આહારો. એવં તિવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

ચતુબ્બિધેન રૂપક્ખન્ધો – યં તં રૂપં ઉપાદા તં અત્થિ ઉપાદિન્નં, અત્થિ અનુપાદિન્નં; યં તં રૂપં નો ઉપાદા તં અત્થિ ઉપાદિન્નં, અત્થિ અનુપાદિન્નં. યં તં રૂપં ઉપાદા તં અત્થિ ઉપાદિન્નુપાદાનિયં, અત્થિ અનુપાદિન્નુપાદાનિયં; યં તં રૂપં નો ઉપાદા તં અત્થિ ઉપાદિન્નુપાદાનિયં, અત્થિ અનુપાદિન્નુપાદાનિયં. યં તં રૂપં ઉપાદા તં અત્થિ સપ્પટિઘં, અત્થિ અપ્પટિઘં; યં તં રૂપં નો ઉપાદા તં અત્થિ સપ્પટિઘં, અત્થિ અપ્પટિઘં. યં તં રૂપં ઉપાદા તં અત્થિ ઓળારિકં, અત્થિ સુખુમં; યં તં રૂપં નો ઉપાદા તં અત્થિ ઓળારિકં, અત્થિ સુખુમં. યં તં રૂપં ઉપાદા તં અત્થિ દૂરે, અત્થિ સન્તિકે; યં તં રૂપં નો ઉપાદા તં અત્થિ દૂરે, અત્થિ સન્તિકે…પે… દિટ્ઠં, સુતં, મુતં, વિઞ્ઞાતં રૂપં. એવં ચતુબ્બિધેન રૂપક્ખન્ધો.

પઞ્ચવિધેન રૂપક્ખન્ધો – પથવીધાતુ, આપોધાતુ, તેજોધાતુ, વાયોધાતુ, યઞ્ચ રૂપં ઉપાદા. એવં પઞ્ચવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

છબ્બિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, સોતવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, ઘાનવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, કાયવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, મનોવિઞ્ઞેય્યં રૂપં. એવં છબ્બિધેન રૂપક્ખન્ધો.

સત્તવિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, સોતવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, ઘાનવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, કાયવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, મનોધાતુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, મનોવિઞ્ઞાણધાતુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં. એવં સત્તવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

અટ્ઠવિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, સોતવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, ઘાનવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, જિવ્હાવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, કાયવિઞ્ઞેય્યં રૂપં અત્થિ સુખસમ્ફસ્સં, અત્થિ દુક્ખસમ્ફસ્સં, મનોધાતુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં, મનોવિઞ્ઞાણધાતુવિઞ્ઞેય્યં રૂપં. એવં અટ્ઠવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

નવવિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખુન્દ્રિયં, સોતિન્દ્રિયં, ઘાનિન્દ્રિયં, જિવ્હિન્દ્રિયં, કાયિન્દ્રિયં, ઇત્થિન્દ્રિયં, પુરિસિન્દ્રિયં, જીવિતિન્દ્રિયં, યઞ્ચ રૂપં ન ઇન્દ્રિયં. એવં નવવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

દસવિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખુન્દ્રિયં, સોતિન્દ્રિયં, ઘાનિન્દ્રિયં, જિવ્હિન્દ્રિયં, કાયિન્દ્રિયં, ઇત્થિન્દ્રિયં, પુરિસિન્દ્રિયં, જીવિતિન્દ્રિયં, ન ઇન્દ્રિયં રૂપં અત્થિ સપ્પટિઘં, અત્થિ અપ્પટિઘં. એવં દસવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

એકાદસવિધેન રૂપક્ખન્ધો – ચક્ખાયતનં, સોતાયતનં, ઘાનાયતનં, જિવ્હાયતનં, કાયાયતનં, રૂપાયતનં, સદ્દાયતનં, ગન્ધાયતનં, રસાયતનં, ફોટ્ઠબ્બાયતનં, યઞ્ચ રૂપં અનિદસ્સનઅપ્પટિઘં ધમ્માયતનપરિયાપન્નં. એવં એકાદસવિધેન રૂપક્ખન્ધો.

અયં વુચ્ચતિ રૂપક્ખન્ધો.