૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૭૭) ૧. મનુસ્સલોકકથા

૮૦૨. ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ બુદ્ધવુત્થાનિ ચેતિયાનિ આરામવિહારગામનિગમનગરાનિ રટ્ઠાનિ જનપદાનીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ બુદ્ધવુત્થાનિ ચેતિયાનિ આરામવિહારગામનિગમનગરાનિ રટ્ઠાનિ જનપદાનિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ? આમન્તા. નનુ ભગવા લુમ્બિનિયા જાતો, બોધિયા મૂલે અભિસમ્બુદ્ધો, બારાણસિયં ભગવતા ધમ્મચક્કં પવત્તિતં, ચાપાલે ચેતિયે આયુસઙ્ખારો ઓસ્સટ્ઠો, કુસિનારાયં ભગવા પરિનિબ્બુતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા લુમ્બિનિયા જાતો…પે… કુસિનારાયં ભગવા પરિનિબ્બુતો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘એકમિદાહં, ભિક્ખવે, સમયં ઉક્કટ્ઠાયં વિહરામિ સુભગવને સાલરાજમૂલે’’તિ [દી. નિ. ૨.૯૧]; ‘‘એકમિદાહં, ભિક્ખવે, સમયં ઉરુવેલાયં વિહરામિ અજપાલનિગ્રોધે પઠમાભિસમ્બુદ્ધો’’તિ [અ. નિ. ૪.૨૧]; ‘‘એકમિદાહં, ભિક્ખવે, સમયં રાજગહે વિહરામિ વેળુવને કળન્દકનિવાપે’’તિ [દી. નિ. ૨.૧૮૦]; ‘‘એકમિદાહં, ભિક્ખવે, સમયં સાવત્થિયં વિહરામિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે’’તિ; ‘‘એકમિદાહં, ભિક્ખવે, સમયં વેસાલિયં વિહરામિ મહાવને કૂટાગારસાલાય’’ન્તિ [દી. નિ. ૩.૧૧]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસીતિ.

૮૦૩. બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસીતિ? આમન્તા. નનુ ભગવા લોકે જાતો, લોકે સંવડ્ઢો, લોકં અભિભુય્ય વિહરતિ અનુપલિત્તો લોકેનાતિ [અ. નિ. ૪.૩૬]? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા લોકે જાતો, લોકે સંવડ્ઢો, લોકં અભિભુય્ય વિહરતિ અનુપલિત્તો લોકેન, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસી’’તિ.

મનુસ્સલોકકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૭૮) ૨. ધમ્મદેસનાકથા

૮૦૪. ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતો’’તિ? આમન્તા. કેન દેસિતોતિ? અભિનિમ્મિતેન દેસિતોતિ. અભિનિમ્મિતો જિનો સત્થા સમ્માસમ્બુદ્ધો સબ્બઞ્ઞૂ સબ્બદસ્સાવી ધમ્મસ્સામી ધમ્મપ્પટિસરણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતો’’તિ? આમન્તા. કેન દેસિતોતિ? આયસ્મતા આનન્દેન દેસિતોતિ. આયસ્મા આનન્દો જિનો સત્થા સમ્માસમ્બુદ્ધો સબ્બઞ્ઞૂ સબ્બદસ્સાવી ધમ્મસ્સામી ધમ્મપ્પટિસરણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૦૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતો’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘સંખિત્તેનપિ ખો અહં, સારિપુત્ત, ધમ્મં દેસેય્યં; વિત્થારેનપિ ખો અહં, સારિપુત્ત, ધમ્મં દેસેય્યં; સંખિત્તવિત્થારેનપિ ખો અહં, સારિપુત્ત, ધમ્મં દેસેય્યં; અઞ્ઞાતારો ચ દુલ્લભા’’તિ [અ. નિ. ૩.૩૩ સારિપુત્તસુત્તે]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતોતિ.

૮૦૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતો’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘‘અભિઞ્ઞાયાહં, ભિક્ખવે, ધમ્મં દેસેમિ, નો અનભિઞ્ઞાય; સનિદાનાહં, ભિક્ખવે, ધમ્મં દેસેમિ, નો અનિદાનં; સપ્પાટિહારિયાહં, ભિક્ખવે, ધમ્મં દેસેમિ, નો અપ્પાટિહારિયં; તસ્સ [યઞ્ચસ્સ (સી. પી. ક.)] મય્હં, ભિક્ખવે, અભિઞ્ઞાય ધમ્મં દેસયતો નો અનભિઞ્ઞાય, સનિદાનં ધમ્મં દેસયતો નો અનિદાનં, સપ્પાટિહારિયં ધમ્મં દેસયતો નો અપ્પાટિહારિયં કરણીયો ઓવાદો કરણીયા અનુસાસની; અલઞ્ચ પન વો, ભિક્ખવે, તુટ્ઠિયા અલં અત્તમનતાય અલં સોમનસ્સાય – સમ્માસમ્બુદ્ધો ભગવા, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો, સુપ્પટિપન્નો સઙ્ઘો’તિ. ઇમસ્મિઞ્ચ પન વેય્યાકરણસ્મિં ભઞ્ઞમાને દસસહસ્સિલોકધાતુ અકમ્પિત્થા’’તિ [અ. નિ. ૩.૧૨૬]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતોતિ.

ધમ્મદેસનાકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૭૯) ૩. કરુણાકથા

૮૦૭. નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? આમન્તા. નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો મેત્તાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? આમન્તા. નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો મુદિતા…પે… ઉપેક્ખાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો મેત્તાતિ? આમન્તા. અત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો મુદિતા…પે… ઉપેક્ખાતિ? આમન્તા. અત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? આમન્તા. ભગવા અકારુણિકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ભગવા કારુણિકો લોકહિતો લોકાનુકમ્પકો લોકત્થચરોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા કારુણિકો લોકહિતો લોકાનુકમ્પકો લોકત્થચરો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણા’’તિ…પે….

નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? આમન્તા. નનુ ભગવા મહાકરુણાસમાપત્તિં સમાપજ્જીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા મહાકરુણાસમાપત્તિં સમાપજ્જિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણા’’તિ.

૮૦૮. અત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ? આમન્તા. ભગવા સરાગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણાતિ.

કરુણાકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૦) ૪. ગન્ધજાતિકથા

૮૦૯. બુદ્ધસ્સ ભગવતો ઉચ્ચારપસ્સાવો અતિવિય અઞ્ઞે ગન્ધજાતે અધિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. ભગવા ગન્ધભોજીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ભગવા ઓદનકુમ્માસં ભુઞ્જતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા ઓદનકુમ્માસં ભુઞ્જતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધસ્સ ભગવતો ઉચ્ચારપસ્સાવો અતિવિય અઞ્ઞે ગન્ધજાતે અધિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

બુદ્ધસ્સ ભગવતો ઉચ્ચારપસ્સાવો અતિવિય અઞ્ઞે ગન્ધજાતે અધિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. અત્થિ કેચિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો ઉચ્ચારપસ્સાવં ન્હાયન્તિ વિલિમ્પન્તિ ઉચ્છાદેન્તિ [ઉચ્ચારેન્તિ (સી. પી. ક.)] પેળાય પટિસામેન્તિ કરણ્ડાય નિક્ખિપન્તિ આપણે પસારેન્તિ, તેન ચ ગન્ધેન ગન્ધકરણીયં કરોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ગન્ધજાતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૧) ૫. એકમગ્ગકથા

૮૧૦. એકેન અરિયમગ્ગેન ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતીતિ? આમન્તા. ચતુન્નં ફસ્સાનં…પે… ચતુન્નં સઞ્ઞાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… એકેન અરિયમગ્ગેન ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતીતિ? આમન્તા. સોતાપત્તિમગ્ગેનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સકદાગામિ…પે… અનાગામિમગ્ગેનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કતમેન મગ્ગેનાતિ? અરહત્તમગ્ગેનાતિ. અરહત્તમગ્ગેન સક્કાયદિટ્ઠિં વિચિકિચ્છં સીલબ્બતપરામાસં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહત્તમગ્ગેન સક્કાયદિટ્ઠિં વિચિકિચ્છં સીલબ્બતપરામાસં જહતીતિ? આમન્તા. નનુ તિણ્ણં સંયોજનાનં પહાનં સોતાપત્તિફલં વુત્તં ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ તિણ્ણં સંયોજનાનં પહાનં સોતાપત્તિફલં વુત્તં ભગવતા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અરહત્તમગ્ગેન સક્કાયદિટ્ઠિં વિચિકિચ્છં સીલબ્બતપરામાસં જહતી’’તિ.

અરહત્તમગ્ગેન ઓળારિકં કામરાગં ઓળારિકં બ્યાપાદં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહત્તમગ્ગેન ઓળારિકં કામરાગં ઓળારિકં બ્યાપાદં જહતીતિ? આમન્તા. નનુ કામરાગબ્યાપાદાનં તનુભાવં સકદાગામિફલં વુત્તં ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કામરાગબ્યાપાદાનં તનુભાવં સકદાગામિફલં વુત્તં ભગવતા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અરહત્તમગ્ગેન ઓળારિકં કામરાગં ઓળારિકં બ્યાપાદં જહતી’’તિ.

અરહત્તમગ્ગેન અણુસહગતં કામરાગં અણુસહગતં બ્યાપાદં જહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહત્તમગ્ગેન અણુસહગતં કામરાગં અણુસહગતં બ્યાપાદં જહતીતિ? આમન્તા. નનુ કામરાગબ્યાપાદાનં અનવસેસપ્પહાનં અનાગામિફલં વુત્તં ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કામરાગબ્યાપાદાનં અનવસેસપ્પહાનં અનાગામિફલં વુત્તં ભગવતા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અરહત્તમગ્ગેન અણુસહગતં કામરાગં અણુસહગતં બ્યાપાદં જહતી’’તિ.

૮૧૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘એકેન અરિયમગ્ગેન ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતી’’તિ? આમન્તા. ભગવતા સોતાપત્તિમગ્ગો ભાવિતોતિ? આમન્તા. ભગવા સોતાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ભગવતા સકદાગામિ…પે… અનાગામિમગ્ગો ભાવિતોતિ? આમન્તા. ભગવા અનાગામીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૧૨. ભગવા એકેન અરિયમગ્ગેન ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતિ, સાવકા ચતૂહિ અરિયમગ્ગેહિ ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોન્તીતિ? આમન્તા. સાવકા બુદ્ધસ્સ ભગવતો અદિટ્ઠં દક્ખન્તિ અનધિગતં અધિગચ્છન્તિ અસચ્છિકતં સચ્છિકરોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

એકમગ્ગકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૨) ૬. ઝાનસઙ્કન્તિકથા

૮૧૩. ઝાના ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. પઠમા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ઝાના ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. દુતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પઠમા ઝાના દુતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. યા પઠમસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પઠમા ઝાના દુતિયં ઝાનં સઙ્કમતિ, ન વત્તબ્બં – ‘‘યા પઠમસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધી’’તિ? આમન્તા. દુતિયં ઝાનં અનાવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… અપ્પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ દુતિયં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ દુતિયં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પઠમા ઝાના દુતિયં ઝાનં સઙ્કમતી’’તિ…પે….

પઠમા ઝાના દુતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. પઠમં ઝાનં કામે આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. દુતિયં ઝાનં કામે આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પઠમં ઝાનં સવિતક્કં સવિચારન્તિ? આમન્તા. દુતિયં ઝાનં સવિતક્કં સવિચારન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પઠમા ઝાના દુતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ પઠમં ઝાનં તં દુતિયં ઝાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૧૪. દુતિયા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. યા દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ તતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુતિયા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતિ, ન વત્તબ્બં – ‘‘યા દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ તતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધી’’તિ? આમન્તા. તતિયં ઝાનં અનાવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… અપ્પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… નનુ તતિયં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ તતિયં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દુતિયા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતી’’તિ.

દુતિયા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. દુતિયં ઝાનં વિતક્કવિચારે આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. તતિયં ઝાનં વિતક્કવિચારે આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુતિયં ઝાનં સપ્પીતિકન્તિ? આમન્તા. તતિયં ઝાનં સપ્પીતિકન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દુતિયા ઝાના તતિયં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ દુતિયં ઝાનં તં તતિયં ઝાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૧૫. તતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. યા તતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ ચતુત્થસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

તતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતિ, ન વત્તબ્બં – ‘‘યા તતિયસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધિ, સાવ ચતુત્થસ્સ ઝાનસ્સ ઉપ્પાદાય આવટ્ટના…પે… પણિધી’’તિ? આમન્તા. ચતુત્થં ઝાનં અનાવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… અપ્પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ચતુત્થં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચતુત્થં ઝાનં આવટ્ટેન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ…પે… પણિદહન્તસ્સ ઉપ્પજ્જતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘તતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતી’’તિ.

તતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. તતિયં ઝાનં પીતિં આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. ચતુત્થં ઝાનં પીતિં આદીનવતો મનસિકરોતો ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

તતિયં ઝાનં સુખસહગતન્તિ? આમન્તા. ચતુત્થં ઝાનં સુખસહગતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તતિયા ઝાના ચતુત્થં ઝાનં સઙ્કમતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ તતિયં ઝાનં તં ચતુત્થં ઝાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૧૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઝાના ઝાનં સઙ્કમતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ [અ. નિ. ૨.૧૩; ૪.૧૬૩]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ઝાના ઝાનં સઙ્કમતીતિ.

ઝાનસઙ્કન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૩) ૭. ઝાનન્તરિકકથા

૮૧૭. અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. અત્થિ ફસ્સન્તરિકા…પે… અત્થિ સઞ્ઞન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ ચતુત્થસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ ઝાનન્તરિકા’’તિ.

તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ ચતુત્થસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ ચતુત્થસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ ઝાનન્તરિકા’’તિ.

૮૧૮. પઠમસ્સ ચ ઝાનસ્સ દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પઠમસ્સ ચ ઝાનસ્સ દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ ચતુત્થસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે અત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. પઠમસ્સ ચ ઝાનસ્સ દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

તતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ ચતુત્થસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. પઠમસ્સ ચ ઝાનસ્સ દુતિયસ્સ ચ ઝાનસ્સ અન્તરે નત્થિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૧૯. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. અવિતક્કો અવિચારો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ ન ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ન ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અવિતક્કો અવિચારો સમાધિ ન ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ન ઝાનન્તરિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૨૦. દ્વિન્નં ઝાનાનં પટુપ્પન્નાનમન્તરે અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધીતિ? આમન્તા. નનુ અવિતક્કે વિચારમત્તે સમાધિમ્હિ વત્તમાને પઠમં ઝાનં નિરુદ્ધં દુતિયં ઝાનં પટુપ્પન્નન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અવિતક્કે વિચારમત્તે સમાધિમ્હિ વત્તમાને પઠમં ઝાનં નિરુદ્ધં દુતિયં ઝાનં પટુપ્પન્નં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દ્વિન્નં ઝાનાનં પટુપ્પન્નાનમન્તરે અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ.

૮૨૧. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ન ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ પઠમં ઝાનં…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ.

૮૨૨. અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકાતિ? આમન્તા. નનુ તયો સમાધી વુત્તા ભગવતા – સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ, અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ, અવિતક્કો અવિચારો સમાધીતિ [દી. નિ. ૩.૩૦૫, ૩૫૩]? આમન્તા. હઞ્ચિ તયો સમાધી વુત્તા ભગવતા – સવિતક્કો…પે… અવિચારો સમાધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ ઝાનન્તરિકા’’તિ.

ઝાનન્તરિકકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૪) ૮. સદ્દં સુણાતીતિકથા

૮૨૩. સમાપન્નો સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. સમાપન્નો ચક્ખુના રૂપં પસ્સતિ…પે… સોતેન…પે… ઘાનેન…પે… જિવ્હાય…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સમાપન્નો સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. સોતવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી સમાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. નનુ સમાધિ મનોવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સમાધિ મનોવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નો સદ્દં સુણાતી’’તિ.

સમાધિ મનોવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સ, સોતવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સમાધિ મનોવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સ, સોતવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી સદ્દં સુણાતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નો સદ્દં સુણાતી’’તિ. સમાધિ મનોવિઞ્ઞાણસમઙ્ગિસ્સ, સોતવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૮૨૪. ન વત્તબ્બં – ‘‘સમાપન્નો સદ્દં સુણાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સમાપન્નો સદ્દં સુણાતી’’તિ.

૮૨૫. પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતાતિ, સમાપન્નો સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. દુતિયસ્સ ઝાનસ્સ વિતક્કો વિચારો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા, અત્થિ તસ્સ વિતક્કવિચારાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પઠમસ્સ ઝાનસ્સ સદ્દો કણ્ટકો વુત્તો ભગવતાતિ, સમાપન્નો સદ્દં સુણાતીતિ? આમન્તા. તતિયસ્સ ઝાનસ્સ પીતિ કણ્ટકો…પે… ચતુત્થસ્સ ઝાનસ્સ અસ્સાસપસ્સાસો કણ્ટકો … આકાસાનઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ રૂપસઞ્ઞા કણ્ટકો… વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનં સમાપન્નસ્સ આકાસાનઞ્ચાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો… આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ વિઞ્ઞાણઞ્ચાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો… નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનં સમાપન્નસ્સ આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસઞ્ઞા કણ્ટકો… સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચ કણ્ટકો વુત્તો ભગવતા, અત્થિ તસ્સ સઞ્ઞા ચ વેદના ચાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સદ્દં સુણાતીતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૮. અટ્ઠારસમવગ્ગો

(૧૮૫) ૯. ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિકથા

૮૨૬. ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. રૂપેન રૂપં પસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપેન રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. રૂપેન રૂપં પટિવિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપેન રૂપં પટિવિજાનાતીતિ? આમન્તા. રૂપં મનોવિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિ? આમન્તા. અત્થિ ચક્ખુસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ નત્થિ ચક્ખુસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નત્થિ ચક્ખુસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચક્ખુના રૂપં પસ્સતી’’તિ.

સોતેન સદ્દં સુણાતીતિ…પે… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયતીતિ…પે… જિવ્હાય રસં સાયતીતિ…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતીતિ? આમન્તા. રૂપેન રૂપં ફુસતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપેન રૂપં ફુસતીતિ? આમન્તા. રૂપેન રૂપં પટિવિજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપેન રૂપં પટિવિજાનાતીતિ? આમન્તા. રૂપં મનોવિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતીતિ? આમન્તા. અત્થિ કાયસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ નત્થિ કાયસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નત્થિ કાયસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતી’’તિ…પે….

૮૨૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘ચક્ખુના રૂપં પસ્સતી’’તિ…પે… ‘‘કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં પસ્સતિ…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતી’’તિ [મ. નિ. ૧.૩૪૯; અ. નિ. ૪.૩૭ (અટ્ઠકથા પસ્સિતબ્બા)]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ચક્ખુના રૂપં પસ્સતિ…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતીતિ.

ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિકથા નિટ્ઠિતા.

અટ્ઠારસમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

બુદ્ધો ભગવા મનુસ્સલોકે અટ્ઠાસિ, બુદ્ધેન ભગવતા ધમ્મો દેસિતો, નત્થિ બુદ્ધસ્સ ભગવતો કરુણા, બુદ્ધસ્સ ભગવતો ઉચ્ચારપસ્સાવો અતિવિય અઞ્ઞે ગન્ધજાતે અધિગ્ગણ્હાતિ, એકેન અરિયમગ્ગેન ચત્તારિ સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતિ, ઝાના ઝાનં સઙ્કમતિ, અત્થિ ઝાનન્તરિકા, સમાપન્નો સદ્દં સુણાતિ, ચક્ખુના રૂપં પસ્સતિ કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતિ.