૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૬૬) ૧. અરહતો પુઞ્ઞૂપચયકથા

૭૭૬. અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિ? આમન્તા. અત્થિ અરહતો અપુઞ્ઞૂપચયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ અરહતો અપુઞ્ઞૂપચયોતિ? આમન્તા. નત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૭૭. અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિ? આમન્તા. અરહા પુઞ્ઞાભિસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, આનેઞ્જાભિસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, ગતિસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, ભવસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, ઇસ્સરિયસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, અધિપચ્ચસંવત્તનિયં [આધિપચ્ચસંવત્તનિકં (?)] કમ્મં કરોતિ, મહાભોગસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, મહાપરિવારસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, દેવસોભગ્યસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતિ, મનુસ્સસોભગ્યસંવત્તનિયં કમ્મં કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૭૮. અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિ? આમન્તા. અરહા આચિનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહા અપચિનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… અરહા પજહતીતિ…પે… અરહા ઉપાદિયતીતિ…પે… અરહા વિસિનેતીતિ…પે… અરહા ઉસ્સિનેતીતિ…પે… અરહા વિધૂપેતીતિ …પે… અરહા સન્ધૂપેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અરહા નેવાચિનાતિ ન અપચિનાતિ અપચિનિત્વા ઠિતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરહા નેવાચિનાતિ નાપચિનાતિ અપચિનિત્વા ઠિતો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયો’’તિ.

નનુ અરહા નેવ પજહતિ ન ઉપાદિયતિ પજહિત્વા ઠિતો, નેવ વિસિનેતિ ન ઉસ્સિનેતિ વિસિનેત્વા ઠિતો, નેવ વિધૂપેતિ ન સન્ધૂપેતિ વિધૂપેત્વા ઠિતોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરહા નેવ વિધૂપેતિ ન સન્ધૂપેતિ વિધૂપેત્વા ઠિતો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયો’’તિ.

૭૭૯. નત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિ? આમન્તા. અરહા દાનં દદેય્યાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરહા દાનં દદેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયો’’તિ.

અરહા ચીવરં દદેય્ય…પે… પિણ્ડપાતં દદેય્ય… સેનાસનં દદેય્ય… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં દદેય્ય… ખાદનીયં દદેય્ય… ભોજનીયં દદેય્ય… પાનીયં દદેય્ય… ચેતિયં વન્દેય્ય… ચેતિયે માલં આરોપેય્ય… ગન્ધં આરોપેય્ય… વિલેપનં આરોપેય્ય…પે… ચેતિયં અભિદક્ખિણં [પદક્ખિણં (?)] કરેય્યાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરહા ચેતિયં અભિદક્ખિણં કરેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયો’’તિ.

અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયોતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૬૭) ૨. નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિકથા

૭૮૦. નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ? આમન્તા. નત્થિ અરહન્તઘાતકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અત્થિ અરહન્તઘાતકોતિ? આમન્તા. અત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ? આમન્તા. યો અરહન્તં જીવિતા વોરોપેતિ, સતિ જીવિતે જીવિતાવસેસે જીવિતા વોરોપેતિ, અસતિ જીવિતે જીવિતાવસેસે જીવિતા વોરોપેતીતિ? સતિ જીવિતે જીવિતાવસેસે જીવિતા વોરોપેતીતિ. હઞ્ચિ સતિ જીવિતે જીવિતાવસેસે જીવિતા વોરોપેતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂ’’તિ. અસતિ જીવિતે જીવિતાવસેસે જીવિતા વોરોપેતીતિ, નત્થિ અરહન્તઘાતકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૮૧. નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ? આમન્તા. અરહતો કાયે વિસં ન કમેય્ય, સત્થં ન કમેય્ય, અગ્ગિ ન કમેય્યાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અરહતો કાયે વિસં કમેય્ય, સત્થં કમેય્ય, અગ્ગિ કમેય્યાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરહતો કાયે વિસં કમેય્ય, સત્થં કમેય્ય, અગ્ગિ કમેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂ’’તિ.

અરહતો કાયે વિસં ન કમેય્ય, સત્થં ન કમેય્ય, અગ્ગિ ન કમેય્યાતિ? આમન્તા. નત્થિ અરહન્તઘાતકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૮૨. અત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘નાહં, ભિક્ખવે, સઞ્ચેતનિકાનં કમ્માનં કતાનં ઉપચિતાનં અપ્પટિસંવેદિત્વા બ્યન્તીભાવં વદામિ; તઞ્ચ ખો દિટ્ઠેવ ધમ્મે ઉપપજ્જં વા અપરે વા પરિયાયે’’તિ. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિ.

નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચૂતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૬૮) ૩. સબ્બમિદં કમ્મતોતિકથા

૭૮૩. સબ્બમિદં કમ્મતોતિ? આમન્તા. કમ્મમ્પિ કમ્મતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સબ્બમિદં કમ્મતોતિ? આમન્તા. સબ્બમિદં પુબ્બેકતહેતૂતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સબ્બમિદં કમ્મતોતિ? આમન્તા. સબ્બમિદં કમ્મવિપાકતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૮૪. સબ્બમિદં કમ્મવિપાકતોતિ? આમન્તા. કમ્મવિપાકેન પાણં હનેય્યાતિ? આમન્તા. પાણાતિપાતો સફલોતિ? આમન્તા. કમ્મવિપાકો સફલોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કમ્મવિપાકો અફલોતિ? આમન્તા. પાણાતિપાતો અફલોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મવિપાકેન અદિન્નં આદિયેય્ય…પે… મુસા ભણેય્ય… પિસુણં ભણેય્ય… ફરુસં ભણેય્ય… સમ્ફં પલપેય્ય… સન્ધિં છિન્દેય્ય… નિલ્લોપં હરેય્ય… એકાગારિકં કરેય્ય… પરિપન્થે તિટ્ઠેય્ય… પરદારં ગચ્છેય્ય… ગામઘાતકં કરેય્ય… નિગમઘાતકં કરેય્ય… કમ્મવિપાકેન દાનં દદેય્ય… ચીવરં દદેય્ય … પિણ્ડપાતં દદેય્ય… સેનાસનં દદેય્ય… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં દદેય્યાતિ? આમન્તા. ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો સફલોતિ? આમન્તા. કમ્મવિપાકો સફલોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કમ્મવિપાકો અફલોતિ? આમન્તા. ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારો અફલોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૮૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘સબ્બમિદં કમ્મતો’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘કમ્મુના વત્તતી [વત્તતિ (પી. ક., મ. નિ. ૨.૪૬૦), વત્તતે (?)] લોકો, કમ્મુના વત્તતી [વત્તતિ (પી. ક., મ. નિ. ૨.૪૬૦), વત્તતે (?)] પજા;

કમ્મનિબન્ધના સત્તા, રથસ્સાણીવ યાયતો [મ. નિ. ૨.૪૬૦; સુ. નિ. ૬૫૯].

‘‘કમ્મેન કિત્તિં લભતે પસંસં,

કમ્મેન જાનિઞ્ચ વધઞ્ચ બન્ધં;

તં કમ્મં નાનાકરણં વિદિત્વા,

કસ્મા વદે નત્થિ કમ્મન્તિ લોકે’’તિ.

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ‘‘સબ્બમિદં કમ્મતો’’તિ.

સબ્બમિદં કમ્મતોતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૬૯) ૪. ઇન્દ્રિયબદ્ધકથા

૭૮૬. ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખન્તિ? આમન્તા. ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં ખયધમ્મં વયધમ્મં વિરાગધમ્મં નિરોધધમ્મં વિપરિણામધમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં ખયધમ્મં વયધમ્મં વિરાગધમ્મં નિરોધધમ્મં વિપરિણામધમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં ખયધમ્મં વયધમ્મં વિરાગધમ્મં નિરોધધમ્મં વિપરિણામધમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખ’’ન્તિ.

અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં…પે… વિપરિણામધમ્મં, તઞ્ચ ન દુક્ખન્તિ? આમન્તા. ઇન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં…પે… વિપરિણામધમ્મં, તઞ્ચ ન દુક્ખન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ઇન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં…પે… વિપરિણામધમ્મં, તઞ્ચ દુક્ખન્તિ [ઇદં-પુચ્છાદ્વયેન પુરિમપુચ્છાદ્વયસ્સ પુરતો ભવિતબ્બં]? આમન્તા. અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં સઙ્ખતં…પે… વિપરિણામધમ્મં, તઞ્ચ દુક્ખન્તિ [ઇદં-પુચ્છાદ્વયેન પુરિમપુચ્છાદ્વયસ્સ પુરતો ભવિતબ્બં]? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૮૭. ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખન્તિ? આમન્તા. નનુ યદનિચ્ચં તં દુક્ખં [સં. નિ. ૩.૧૫] વુત્તં ભગવતા – ‘‘અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચ’’ન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ યદનિચ્ચં તં દુક્ખં [સં. નિ. ૩.૧૫] વુત્તં ભગવતા – અનિન્દ્રિયબદ્ધં અનિચ્ચં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખ’’ન્તિ.

૭૮૮. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખ’’ન્તિ? આમન્તા. યથા ઇન્દ્રિયબદ્ધસ્સ દુક્ખસ્સ પરિઞ્ઞાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતિ, એવમેવં અનિન્દ્રિયબદ્ધસ્સ દુક્ખસ્સ પરિઞ્ઞાય ભગવતિ બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… યથા ઇન્દ્રિયબદ્ધં દુક્ખં પરિઞ્ઞાતં ન પુન ઉપ્પજ્જતિ, એવમેવં અનિન્દ્રિયબદ્ધં દુક્ખં પરિઞ્ઞાતં ન પુન ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખન્તિ.

ઇન્દ્રિયબદ્ધકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૦) ૫. ઠપેત્વા અરિયમગ્ગન્તિકથા

૭૮૯. ઠપેત્વા અરિયમગ્ગં અવસેસા સઙ્ખારા દુક્ખાતિ? આમન્તા. દુક્ખસમુદયોપિ દુક્ખોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દુક્ખસમુદયોપિ દુક્ખોતિ? આમન્તા. તીણેવ અરિયસચ્ચાનીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તીણેવ અરિયસચ્ચાનીતિ? આમન્તા. નનુ ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ વુત્તાનિ ભગવતા – દુક્ખં, દુક્ખસમુદયો, દુક્ખનિરોધો, દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ વુત્તાનિ ભગવતા – દુક્ખં, દુક્ખસમુદયો, દુક્ખનિરોધો, દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા; નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘તીણેવ અરિયસચ્ચાની’’તિ.

દુક્ખસમુદયોપિ દુક્ખોતિ? આમન્તા. કેનટ્ઠેનાતિ? અનિચ્ચટ્ઠેન. અરિયમગ્ગો અનિચ્ચોતિ? આમન્તા. અરિયમગ્ગો દુક્ખોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અરિયમગ્ગો અનિચ્ચો, સો ચ ન દુક્ખોતિ? આમન્તા. દુક્ખસમુદયો અનિચ્ચો, સો ચ ન દુક્ખોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દુક્ખસમુદયો અનિચ્ચો, સો ચ દુક્ખોતિ? આમન્તા. અરિયમગ્ગો અનિચ્ચો, સો ચ દુક્ખોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૯૦. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઠપેત્વા અરિયમગ્ગં અવસેસા સઙ્ખારા દુક્ખા’’તિ? આમન્તા. નનુ સા દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સા દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ઠપેત્વા અરિયમગ્ગં અવસેસા સઙ્ખારા દુક્ખા’’તિ.

ઠપેત્વા અરિયમગ્ગન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૧) ૬. ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતિકથા

૭૯૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ સઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠપુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ. નનુ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ ચીવરં દેન્તિ…પે… પિણ્ડપાતં દેન્તિ… સેનાસનં દેન્તિ… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં દેન્તિ… ખાદનીયં દેન્તિ… ભોજનીયં દેન્તિ…પે… પાનીયં દેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ પાનીયં દેન્તિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘આહુતિં જાતવેદોવ, મહામેઘંવ મેદની;

સઙ્ઘો સમાધિસમ્પન્નો, પટિગ્ગણ્હાતિ દક્ખિણ’’ન્તિ.

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતીતિ.

૭૯૨. સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. મગ્ગો પટિગ્ગણ્હાતિ, ફલં પટિગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતીતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૨) ૭. ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતીતિકથા

૭૯૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ? આમન્તા. નનુ સઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઙ્ઘો આહુનેય્યો…પે… અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ? આમન્તા. નનુ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ.

નનુ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ ચીવરં દત્વા…પે… પિણ્ડપાતં દત્વા…પે… સેનાસનં દત્વા… ગિલાનપચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારં દત્વા… ખાદનીયં દત્વા… ભોજનીયં દત્વા…પે… પાનીયં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘસ્સ પાનીયં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતી’’તિ.

૭૯૪. સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતીતિ? આમન્તા. મગ્ગો વિસોધેતિ, ફલં વિસોધેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતીતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૩) ૮. ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો ભુઞ્જતીતિકથા

૭૯૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘભત્તાનિ કરોન્તિ, ઉદ્દેસભત્તાનિ કરોન્તિ, યાગુપાનાનિ કરોન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સઙ્ઘભત્તાનિ કરોન્તિ, ઉદ્દેસભત્તાનિ કરોન્તિ, યાગુપાનાનિ કરોન્તિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ગણભોજનં પરમ્પરભોજનં અતિરિત્તભોજનં અનતિરિત્તભોજન’’ન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ગણભોજનં પરમ્પરભોજનં અતિરિત્તભોજનં અનતિરિત્તભોજનં’’, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અટ્ઠ પાનાનિ વુત્તાનિ ભગવતા – અમ્બપાનં, જમ્બુપાનં, ચોચપાનં, મોચપાનં, મધુકપાનં, [મધુપાનં (સી. સ્યા. કં. પી.) મહાવ. ૩૦૦ પન પસ્સિતબ્બં] મુદ્દિકપાનં, સાલુકપાનં, ફારુસકપાનન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અટ્ઠ પાનાનિ વુત્તાનિ ભગવતા – અમ્બપાનં, જમ્બુપાનં, ચોચપાનં, મોચપાનં, મધુકપાનં, મુદ્દિકપાનં, સાલુકપાનં, ફારુસકપાનં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતી’’તિ.

૭૯૬. સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતીતિ? આમન્તા. મગ્ગો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતિ, ફલં ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ન વત્તબ્બં સઙ્ઘો ભુઞ્જતીતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૪) ૯. ન વત્તબ્બં સઙ્ઘસ્સદિન્નં મહપ્ફલન્તિકથા

૭૯૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ સઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઙ્ઘો આહુનેય્યો…પે… અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ.

૭૯૮. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘સઙ્ઘે, ગોતમિ, દેહિ, સઙ્ઘે તે દિન્ને અહઞ્ચેવ પૂજિતો ભવિસ્સામિ સઙ્ઘો ચા’’તિ [મ. નિ. ૩.૩૭૬]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલન્તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ સક્કો દેવાનમિન્દો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘યજમાનાનં મનુસ્સાનં, પુઞ્ઞપેક્ખાન પાણિનં;

કરોતં ઓપધિકં પુઞ્ઞં, કત્થ દિન્નં મહપ્ફલન્તિ.

‘‘ચત્તારો ચ પટિપન્ના, ચત્તારો ચ ફલે ઠિતા;

એસ સઙ્ઘો ઉજુભૂતો, પઞ્ઞાસીલસમાહિતો.

‘‘યજમાનાનં મનુસ્સાનં, પુઞ્ઞપેક્ખાન પાણિનં;

કરોતં ઓપધિકં પુઞ્ઞં, સઙ્ઘે દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ [સં. નિ. ૧.૨૬૨; વિ. વ. ૬૪૨, ૭૫૧].

‘‘એસો હિ સઙ્ઘો વિપુલો મહગ્ગતો,

એસપ્પમેય્યો ઉદધીવ સાગરો;

એતે હિ સેટ્ઠા નરવીરસાવકા [નરસીહસાવકા (ક.)],

પભઙ્કરા ધમ્મમુદીરયન્તિ.

‘‘તેસં સુદિન્નં સુહુતં સુયિટ્ઠં,

યે સઙ્ઘમુદ્દિસ્સ દદન્તિ દાનં;

સા દક્ખિણા સઙ્ઘગતા પતિટ્ઠિતા,

મહપ્ફલા લોકવિદૂન વણ્ણિતા.

‘‘એતાદિસં યઞ્ઞમનુસ્સરન્તા,

યે વેદજાતા વિચરન્તિ [વિહરન્તિ (સી. ક.)] લોકે;

વિનેય્ય મચ્છેરમલં સમૂલં,

અનિન્દિતા સગ્ગમુપેન્તિ ઠાન’’ન્તિ [વિ. વ. ૬૪૫, ૭૫૪].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલન્તિ.

ન વત્તબ્બં સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૫) ૧૦. ન વત્તબ્બં બુદ્ધસ્સદિન્નં મહપ્ફલન્તિકથા

૭૯૯. ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ ભગવા દ્વિપદાનં અગ્ગો, દ્વિપદાનં સેટ્ઠો, દ્વિપદાનં પમોક્ખો, દ્વિપદાનં ઉત્તમો, દ્વિપદાનં પવરો અસમો અસમસમો અપ્પટિસમો અપ્પટિભાગો અપ્પટિપુગ્ગલોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભગવા દ્વિપદાનં અગ્ગો, દ્વિપદાનં સેટ્ઠો, દ્વિપદાનં પમોક્ખો, દ્વિપદાનં ઉત્તમો, દ્વિપદાનં પવરો અસમો અસમસમો અપ્પટિસમો અપ્પટિભાગો અપ્પટિપુગ્ગલો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. અત્થિ કોચિ બુદ્ધેન સમસમો – સીલેન સમાધિના પઞ્ઞાયાતિ? નત્થિ. હઞ્ચિ નત્થિ કોચિ બુદ્ધેન સમસમો – સીલેન સમાધિના પઞ્ઞાય, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ.

ન વત્તબ્બં – ‘‘બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘નયિમસ્મિં વા લોકે પરસ્મિં વા પન,

બુદ્ધેન સેટ્ઠો ચ સમો ચ વિજ્જતિ;

યમાહુનેય્યાનં અગ્ગતં ગતો,

પુઞ્ઞત્થિકાનં વિપુલપ્ફલેસિન’’ન્તિ [વિ. વ. ૧૦૪૭].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલન્તિ.

ન વત્તબ્બં બુદ્ધસ્સ દિન્નં મહપ્ફલન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૭. સત્તરસમવગ્ગો

(૧૭૬) ૧૧. દક્ખિણાવિસુદ્ધિકથા

૮૦૦. દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતોતિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ પટિગ્ગાહકા આહુનેય્યા પાહુનેય્યા દક્ખિણેય્યા અઞ્જલિકરણીયા અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ પટિગ્ગાહકા આહુનેય્યા પાહુનેય્યા દક્ખિણેય્યા અઞ્જલિકરણીયા અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો’’તિ.

દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતોતિ? આમન્તા. નનુ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચત્તારો પુરિસયુગા અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા દક્ખિણેય્યા વુત્તા ભગવતા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો’’તિ.

દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતોતિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કેચિ સોતાપન્ને દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ સોતાપન્ને દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો’’તિ.

નનુ અત્થિ કેચિ સકદાગામિસ્સ…પે… અનાગામિસ્સ…પે… અરહતો દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કેચિ અરહતો દાનં દત્વા દક્ખિણં આરાધેન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો’’તિ.

૮૦૧. પટિગ્ગાહકતો દાનં વિસુજ્ઝતીતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો, પરકતં સુખદુક્ખં, અઞ્ઞો કરોતિ અઞ્ઞો પટિસંવેદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ચતસ્સો ખો ઇમા, આનન્દ, દક્ખિણા વિસુદ્ધિયો! કતમા ચતસ્સો? અત્થાનન્દ, દક્ખિણા દાયકતો વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો; અત્થાનન્દ, દક્ખિણા પટિગ્ગાહકતો વિસુજ્ઝતિ, નો દાયકતો; અત્થાનન્દ, દક્ખિણા દાયકતો ચેવ વિસુજ્ઝતિ પટિગ્ગાહકતો ચ; અત્થાનન્દ, દક્ખિણા નેવ દાયકતો વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો. ઇમા ખો, આનન્દ, ચતસ્સો દક્ખિણા વિસુદ્ધિયો’’તિ [મ. નિ. ૩.૩૮૧]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘દાયકતોવ દાનં વિસુજ્ઝતિ, નો પટિગ્ગાહકતો’’તિ.

દક્ખિણાવિસુદ્ધિકથા નિટ્ઠિતા.

સત્તરસમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

અત્થિ અરહતો પુઞ્ઞૂપચયો, નત્થિ અરહતો અકાલમચ્ચુ, સબ્બમિદં કમ્મતો, ઇન્દ્રિયબદ્ધઞ્ઞેવ દુક્ખં, ઠપેત્વા અરિયમગ્ગં અવસેસા સઙ્ખારા દુક્ખા, સઙ્ઘો દક્ખિણં પટિગ્ગણ્હાતિ, સઙ્ઘો દક્ખિણં વિસોધેતિ, સઙ્ઘો ભુઞ્જતિ પિવતિ ખાદતિ સાયતિ, સઙ્ઘસ્સ દિન્નં મહપ્ફલં, અત્થિ દાનં વિસુદ્ધિયાતિ [વિસુજ્ઝતીતિ (સ્યા.)].