૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૫૯) ૪. અધિગય્હમનસિકારકથા

૭૪૯. અધિગય્હ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં પજાનાતીતિ? આમન્તા. તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં ‘‘ચિત્ત’’ન્તિ પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં ‘‘ચિત્ત’’ન્તિ પજાનાતીતિ? આમન્તા. તં ચિત્તં તસ્સ ચિત્તસ્સ આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

તં ચિત્તં તસ્સ ચિત્તસ્સ આરમ્મણન્તિ? આમન્તા. તેન ફસ્સેન તં ફસ્સં ફુસતિ, તાય વેદનાય…પે… તાય સઞ્ઞાય… તાય ચેતનાય… તેન ચિત્તેન… તેન વિતક્કેન… તેન વિચારેન… તાય પીતિયા… તાય સતિયા… તાય પઞ્ઞાય તં પઞ્ઞં પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૦. અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૧. અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૨. પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘અધિગય્હ મનસિ કરોતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘સબ્બે સઙ્ખારા અનિચ્ચાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા.

‘‘સબ્બે સઙ્ખારા દુક્ખાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા.

‘‘સબ્બે ધમ્મા અનત્તાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા’’તિ [ધ. પ. ૨૭૭-૨૭૯].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અધિગય્હ મનસિ કરોતીતિ.

અધિગય્હમનસિકારકથા નિટ્ઠિતા.