૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૫૬) ૧. નિગ્ગહકથા

૭૪૩. પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ ચિત્તં ‘‘મા રજ્જિ’’, ‘‘મા દુસ્સિ’’, ‘‘મા મુય્હિ’’, ‘‘મા કિલિસ્સી’’તિ નિગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ ઉપ્પન્નો ફસ્સો ‘‘મા નિરુજ્ઝી’’તિ નિગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ ઉપ્પન્ના વેદના…પે… ઉપ્પન્ના સઞ્ઞા… ઉપ્પન્ના ચેતના… ઉપ્પન્નં ચિત્તં… ઉપ્પન્ના સદ્ધા… ઉપ્પન્નં વીરિયં … ઉપ્પન્ના સતિ… ઉપ્પન્નો સમાધિ…પે… ઉપ્પન્ના પઞ્ઞા ‘‘મા નિરુજ્ઝી’’તિ નિગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય રાગં પજહતિ… દોસં પજહતિ…પે… અનોત્તપ્પં પજહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય મગ્ગં ભાવેતિ… સતિપટ્ઠાનં ભાવેતિ…પે… બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય દુક્ખં પરિજાનાતિ, સમુદયં પજહતિ, નિરોધં સચ્છિકરોતિ, મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો, પરઙ્કતં સુખં દુક્ખં અઞ્ઞો કરોતિ અઞ્ઞો પટિસંવેદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘અત્તનાવ કતં પાપં, અત્તના સંકિલિસ્સતિ;

અત્તના અકતં પાપં, અત્તનાવ વિસુજ્ઝતિ;

સુદ્ધિ અસુદ્ધિ પચ્ચત્તં, નાઞ્ઞો અઞ્ઞં વિસોધયે’’તિ [ધ. પ. ૧૬૫].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

૭૪૪. ન વત્તબ્બં – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ બલપ્પત્તા, અત્થિ વસીભૂતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ બલપ્પત્તા, અત્થિ વસીભૂતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં નિગ્ગણ્હાતી’’તિ.

નિગ્ગહકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૫૭) ૨. પગ્ગહકથા

૭૪૫. પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ ચિત્તં ‘‘મા રજ્જિ,’’‘‘મા દુસ્સિ,’’‘‘મા મુય્હિ,’’‘‘મા કિલિસ્સી’’તિ પગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અલોભં કુસલમૂલં જનેતિ… અદોસં કુસલમૂલં જનેતિ… અમોહં કુસલમૂલં જનેતિ… સદ્ધં જનેતિ… વીરિયં જનેતિ… સતિં જનેતિ… સમાધિં જનેતિ… પઞ્ઞં જનેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ ઉપ્પન્નો ફસ્સો ‘‘મા નિરુજ્ઝી’’તિ પગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ ઉપ્પન્ના વેદના…પે… ઉપ્પન્ના પઞ્ઞા ‘‘મા નિરુજ્ઝી’’તિ પગ્ગણ્હાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય રાગં પજહતિ… દોસં પજહતિ… મોહં પજહતિ…પે… અનોત્તપ્પં પજહતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય મગ્ગં ભાવેતિ… સતિપટ્ઠાનં ભાવેતિ…પે… બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્થાય દુક્ખં પરિજાનાતિ…પે… મગ્ગં ભાવેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો, પરઙ્કતં સુખં દુક્ખં અઞ્ઞો કરોતિ અઞ્ઞો પટિસંવેદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતીતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘અત્તનાવ કતં પાપં…પે… નાઞ્ઞો અઞ્ઞં વિસોધયે’’તિ. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતી’’તિ.

૭૪૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતી’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ બલપ્પત્તા, અત્થિ વસીભૂતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ બલપ્પત્તા, અત્થિ વસીભૂતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરો પરસ્સ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતી’’તિ.

પગ્ગહકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૫૮) ૩. સુખાનુપ્પદાનકથા

૭૪૭. પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ દુક્ખં અનુપ્પદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ દુક્ખં ન અનુપ્પદેતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ સુખં ન અનુપ્પદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ? આમન્તા. પરો પરસ્સ અત્તનો સુખં અનુપ્પદેતિ, અઞ્ઞેસં સુખં અનુપ્પદેતિ, તસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પરો પરસ્સ નેવત્તનો, ન અઞ્ઞેસં, ન તસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પરો પરસ્સ નેવત્તનો, ન અઞ્ઞેસં, ન તસ્સ સુખં અનુપ્પદેતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતી’’તિ.

પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો અઞ્ઞસ્સ કારકો, પરઙ્કતં સુખં દુક્ખં અઞ્ઞો કરોતિ અઞ્ઞો પટિસંવેદેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૪૮. ન વત્તબ્બં – ‘‘પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતી’’તિ? આમન્તા. નનુ આયસ્મા ઉદાયી એતદવોચ – ‘‘બહૂનં વત નો ભગવા દુક્ખધમ્માનં અપહત્તા, બહૂનં વત નો ભગવા સુખધમ્માનં ઉપહત્તા, બહૂનં વત નો ભગવા અકુસલાનં ધમ્માનં અપહત્તા, બહૂનં વત નો ભગવા કુસલાનં ધમ્માનં ઉપહત્તા’’તિ [મ. નિ. ૨.૧૪૮ લટુકિકોપમે]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ પરો પરસ્સ સુખં અનુપ્પદેતીતિ.

સુખાનુપ્પદાનકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૫૯) ૪. અધિગય્હમનસિકારકથા

૭૪૯. અધિગય્હ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં પજાનાતીતિ? આમન્તા. તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં ‘‘ચિત્ત’’ન્તિ પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન ચિત્તેન તં ચિત્તં ‘‘ચિત્ત’’ન્તિ પજાનાતીતિ? આમન્તા. તં ચિત્તં તસ્સ ચિત્તસ્સ આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

તં ચિત્તં તસ્સ ચિત્તસ્સ આરમ્મણન્તિ? આમન્તા. તેન ફસ્સેન તં ફસ્સં ફુસતિ, તાય વેદનાય…પે… તાય સઞ્ઞાય… તાય ચેતનાય… તેન ચિત્તેન… તેન વિતક્કેન… તેન વિચારેન… તાય પીતિયા… તાય સતિયા… તાય પઞ્ઞાય તં પઞ્ઞં પજાનાતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૦. અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૧. અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૨. પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં ‘‘પચ્ચુપ્પન્ન’’ન્તિ મનસિકરોન્તો, અતીતં ‘‘અતીત’’ન્તિ મનસિ કરોતિ, અનાગતં ‘‘અનાગત’’ન્તિ મનસિ કરોતીતિ? આમન્તા. તિણ્ણં ફસ્સાનં…પે… તિણ્ણં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘અધિગય્હ મનસિ કરોતી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા –

‘‘સબ્બે સઙ્ખારા અનિચ્ચાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા.

‘‘સબ્બે સઙ્ખારા દુક્ખાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા.

‘‘સબ્બે ધમ્મા અનત્તાતિ, યદા પઞ્ઞાય પસ્સતિ;

અથ નિબ્બિન્દતિ દુક્ખે, એસ મગ્ગો વિસુદ્ધિયા’’તિ [ધ. પ. ૨૭૭-૨૭૯].

અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અધિગય્હ મનસિ કરોતીતિ.

અધિગય્હમનસિકારકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૦) ૫. રૂપં હેતૂતિકથા

૭૫૪. રૂપં હેતૂતિ? આમન્તા. અલોભો હેતૂતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અદોસો હેતુ…પે… અમોહો હેતુ… લોભો હેતુ… દોસો હેતુ… મોહો હેતૂતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં હેતૂતિ? આમન્તા. સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં હેતૂ’’તિ.

૭૫૫. અલોભો હેતુ સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં હેતુ સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અદોસો હેતુ… અમોહો હેતુ… લોભો હેતુ… દોસો હેતુ… મોહો હેતુ સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં હેતુ સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં હેતુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અલોભો હેતુ અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપં હેતુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અદોસો હેતુ… અમોહો હેતુ… લોભો હેતુ… દોસો હેતુ… મોહો હેતુ અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપં હેતૂ’’તિ? આમન્તા. નનુ મહાભૂતા ઉપાદાયરૂપાનં [ઉપાદારૂપાનં (સી. પી. ક.)] ઉપાદાયહેતૂતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ મહાભૂતા ઉપાદાયરૂપાનં ઉપાદાયહેતુ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં હેતૂ’’તિ.

રૂપં હેતૂતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૧) ૬. રૂપં સહેતુકન્તિકથા

૭૫૭. રૂપં સહેતુકન્તિ? આમન્તા. અલોભહેતુનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અદોસહેતુનાતિ …પે… અમોહહેતુનાતિ…પે… લોભહેતુના…પે… દોસહેતુના…પે… મોહહેતુનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં સહેતુકન્તિ? આમન્તા. સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં સહેતુક’’ન્તિ.

૭૫૮. અલોભો સહેતુકો સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં સહેતુકં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અદોસો સહેતુકો…પે… અમોહો… સદ્ધા… વીરિયં… સતિ… સમાધિ… પઞ્ઞા… લોભો… દોસો… મોહો… માનો… દિટ્ઠિ… વિચિકિચ્છા… થિનં… ઉદ્ધચ્ચં… અહિરિકં… અનોત્તપ્પં સહેતુકં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં સહેતુકં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં સહેતુકં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અલોભો સહેતુકો અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપં સહેતુકં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અદોસો સહેતુકો…પે… અનોત્તપ્પં સહેતુકં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૫૯. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપં સહેતુક’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ રૂપં સપ્પચ્ચયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ રૂપં સપ્પચ્ચયં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં સહેતુક’’ન્તિ.

રૂપં સહેતુકન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૨) ૭. રૂપં કુસલાકુસલન્તિકથા

૭૬૦. રૂપં કુસલન્તિ? આમન્તા. સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં કુસલ’’ન્તિ.

૭૬૧. અલોભો કુસલો સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં કુસલં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અદોસો કુસલો…પે… અમોહો કુસલો…પે… સદ્ધા… વીરિયં… સતિ… સમાધિ…પે… પઞ્ઞા કુસલા સારમ્મણા, અત્થિ તાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં કુસલં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં કુસલં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અલોભો કુસલો અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના …પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં કુસલં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. અદોસો કુસલો…પે… પઞ્ઞા કુસલા અનારમ્મણા, નત્થિ તાય આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૬૨. રૂપં અકુસલન્તિ? આમન્તા. સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં અકુસલ’’ન્તિ…પે….

૭૬૩. લોભો અકુસલો સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં અકુસલં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દોસો… મોહો… માનો…પે… અનોત્તપ્પં અકુસલં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં અકુસલં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં અકુસલં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. લોભો અકુસલો અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપં અકુસલં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. દોસો… મોહો…પે… અનોત્તપ્પં અકુસલં અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૬૪. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પી’’તિ? આમન્તા. નનુ કાયકમ્મં વચીકમ્મં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કાયકમ્મં વચીકમ્મં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પી’’તિ.

રૂપં કુસલાકુસલન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૩) ૮. રૂપં વિપાકોતિકથા

૭૬૫. રૂપં વિપાકોતિ? આમન્તા. રૂપં સુખવેદનિયં દુક્ખવેદનિયં અદુક્ખમસુખવેદનિયં, સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, દુક્ખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તં, ફસ્સેન સમ્પયુત્તં…પે… ચિત્તેન સમ્પયુત્તં, સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં વિપાકો’’તિ.

૭૬૬. ફસ્સો વિપાકો, ફસ્સો સુખવેદનિયો દુક્ખવેદનિયો…પે… સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં વિપાકો, રૂપં સુખવેદનિયં દુક્ખવેદનિયં…પે… સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં વિપાકો, રૂપં ન સુખવેદનિયં ન દુક્ખવેદનિયં…પે… અનારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. ફસ્સો વિપાકો, ફસ્સો ન સુખવેદનિયો ન દુક્ખવેદનિયો…પે… અનારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૬૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપં વિપાકો’’તિ? આમન્તા. નનુ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપ્પન્ના ચિત્તચેતસિકા ધમ્મા વિપાકોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપ્પન્ના ચિત્તચેતસિકા ધમ્મા વિપાકો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘કમ્મસ્સ કતત્તા ઉપ્પન્નં રૂપં વિપાકો’’તિ.

રૂપં વિપાકોતિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૪) ૯. રૂપં રૂપાવચરારૂપાવચરન્તિકથા

૭૬૮. અત્થિ રૂપં રૂપાવચરન્તિ? આમન્તા. સમાપત્તેસિયં ઉપપત્તેસિયં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં, સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતં સહજાતં સંસટ્ઠં સમ્પયુત્તં એકુપ્પાદં એકનિરોધં એકવત્થુકં એકારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સમાપત્તેસિયં ન ઉપપત્તેસિયં ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતં સહજાતં સંસટ્ઠં સમ્પયુત્તં એકુપ્પાદં એકનિરોધં એકવત્થુકં એકારમ્મણન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સમાપત્તેસિયં ન ઉપપત્તેસિયં ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન…પે… એકારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ રૂપં રૂપાવચર’’ન્તિ.

૭૬૯. અત્થિ રૂપં અરૂપાવચરન્તિ? આમન્તા. સમાપત્તેસિયં ઉપપત્તેસિયં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં, સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતં સહજાતં સંસટ્ઠં સમ્પયુત્તં એકુપ્પાદં એકનિરોધં એકવત્થુકં એકારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સમાપત્તેસિયં ન ઉપપત્તેસિયં ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારં, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન …પે… એકારમ્મણન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સમાપત્તેસિયં ન ઉપપત્તેસિયં…પે… એકવત્થુકં એકારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અત્થિ રૂપં અરૂપાવચર’’ન્તિ.

૭૭૦. ન વત્તબ્બં – ‘‘અત્થિ રૂપં રૂપાવચરં, અત્થિ રૂપં અરૂપાવચર’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ કામાવચરકમ્મસ્સ કતત્તા રૂપં કામાવચરન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કામાવચરકમ્મસ્સ કતત્તા રૂપં કામાવચરં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપાવચરકમ્મસ્સ કતત્તા રૂપં રૂપાવચરં, અરૂપાવચરકમ્મસ્સ કતત્તા રૂપં અરૂપાવચર’’ન્તિ.

રૂપં રૂપાવચરારૂપાવચરન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૧૬. સોળસમવગ્ગો

(૧૬૫) ૧૦. રૂપારૂપધાતુપરિયાપન્નકથા

૭૭૧. રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. સમાપત્તેસિયો ઉપપત્તેસિયો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતો સહજાતો સંસટ્ઠો સમ્પયુત્તો એકુપ્પાદો એકનિરોધો એકવત્થુકો એકારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સમાપત્તેસિયો ન ઉપપત્તેસિયો ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન…પે… એકવત્થુકો એકારમ્મણોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સમાપત્તેસિયો ન ઉપપત્તેસિયો ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન…પે… એકવત્થુકો એકારમ્મણો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ.

૭૭૨. રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. સદ્દરાગો સદ્દધાતુપરિયાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. ગન્ધરાગો…પે… રસરાગો…પે… ફોટ્ઠબ્બરાગો ફોટ્ઠબ્બધાતુપરિયાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સદ્દરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘સદ્દધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? આમન્તા. રૂપરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ગન્ધરાગો…પે… રસરાગો…પે… ફોટ્ઠબ્બરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘ફોટ્ઠબ્બધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? આમન્તા. રૂપરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૭૩. અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. અરૂપરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. સમાપત્તેસિયો ઉપપત્તેસિયો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતો સહજાતો સંસટ્ઠો સમ્પયુત્તો એકુપ્પાદો એકનિરોધો એકવત્થુકો એકારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ન સમાપત્તેસિયો ન ઉપપત્તેસિયો ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન…પે… એકવત્થુકો એકારમ્મણોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ન સમાપત્તેસિયો ન ઉપપત્તેસિયો ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો, ન સમાપત્તેસિયેન ચિત્તેન ન ઉપપત્તેસિયેન ચિત્તેન ન દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારેન ચિત્તેન સહગતો સહજાતો સંસટ્ઠો સમ્પયુત્તો એકુપ્પાદો એકનિરોધો એકવત્થુકો એકારમ્મણો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ.

૭૭૪. અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. સદ્દરાગો સદ્દધાતુપરિયાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. ગન્ધરાગો…પે… રસરાગો…પે… ફોટ્ઠબ્બરાગો ફોટ્ઠબ્બધાતુપરિયાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સદ્દરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘સદ્દધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? આમન્તા. અરૂપરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ગન્ધરાગો…પે… રસરાગો…પે… ફોટ્ઠબ્બરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘ફોટ્ઠબ્બધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? આમન્તા. અરૂપરાગો ન વત્તબ્બં – ‘‘અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૭૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નો, અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ? આમન્તા. નનુ કામરાગો કામધાતુપરિયાપન્નોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કામરાગો કામધાતુપરિયાપન્નો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નો, અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નો’’તિ.

રૂપરાગો રૂપધાતુપરિયાપન્નો અરૂપરાગો અરૂપધાતુપરિયાપન્નોતિકથા નિટ્ઠિતા.

રૂપારૂપધાતુપરિયાપન્નકથા નિટ્ઠિતા.

સોળસમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

ચિત્તનિગ્ગહો, ચિત્તપગ્ગહો, સુખાનુપ્પદાનં, અધિગય્હ મનસિકારો, રૂપં હેતુ, રૂપં સહેતુકં, રૂપં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, રૂપં વિપાકો, અત્થિ રૂપં રૂપાવચરં અત્થિ રૂપં અરૂપાવચરં, સબ્બે કિલેસા કામધાતુપરિયાપન્નાતિ.