૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૪૫) ૧. પચ્ચયતાકથા

૭૧૧. પચ્ચયતા વવત્થિતાતિ? આમન્તા. નનુ વીમંસા હેતુ, સો ચ અધિપતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીમંસા હેતુ, સો ચ અધિપતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘હેતુપચ્ચયેન પચ્ચયો, અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ છન્દાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ છન્દાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, સહજાતપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૨. નનુ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, સહજાતપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, ઇન્દ્રિયપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ મગ્ગઙ્ગન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીરિયાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ મગ્ગઙ્ગં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, મગ્ગપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૩. નનુ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, સહજાતપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, સો ચ આહારોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, સો ચ આહારો, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, આહારપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ચિત્તાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, ઇન્દ્રિયપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૪. નનુ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, સહજાતપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ ઇન્દ્રિયં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, ઇન્દ્રિયપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ મગ્ગઙ્ગન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વીમંસાધિપતિ સહજાતાનં ધમ્માનં અધિપતિ, તઞ્ચ મગ્ગઙ્ગં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, મગ્ગપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૫. નનુ અરિયં ધમ્મં ગરું કત્વા ઉપ્પજ્જતિ પચ્ચવેક્ખણા, તઞ્ચારમ્મણન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અરિયં ધમ્મં ગરું કત્વા ઉપ્પજ્જતિ પચ્ચવેક્ખણા, તઞ્ચારમ્મણં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અધિપતિપચ્ચયેન પચ્ચયો, આરમ્મણપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૬. નનુ પુરિમા પુરિમા કુસલા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં કુસલાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવનાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પુરિમા પુરિમા કુસલા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં કુસલાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવના, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, આસેવનપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ પુરિમા પુરિમા અકુસલા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં અકુસલાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવનાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પુરિમા પુરિમા અકુસલા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં અકુસલાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવના, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, આસેવનપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

નનુ પુરિમા પુરિમા કિરિયાબ્યાકતા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં કિરિયાબ્યાકતાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવનાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પુરિમા પુરિમા કિરિયાબ્યાકતા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં કિરિયાબ્યાકતાનં ધમ્માનં અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, સા ચ આસેવના, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો, આસેવનપચ્ચયેન પચ્ચયો’’તિ.

૭૧૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘પચ્ચયતા વવત્થિતા’’તિ? આમન્તા. હેતુપચ્ચયેન પચ્ચયો હોતિ, આરમ્મણપચ્ચયેન પચ્ચયો હોતિ, અનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો હોતિ, સમનન્તરપચ્ચયેન પચ્ચયો હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ પચ્ચયતા વવત્થિતાતિ.

પચ્ચયતાકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૪૬) ૨. અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયકથા

૭૧૮. અવિજ્જાપચ્ચયાવ સઙ્ખારા, ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા’’તિ? આમન્તા. નનુ અવિજ્જા સઙ્ખારેન સહજાતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અવિજ્જા સઙ્ખારેન સહજાતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અવિજ્જાપચ્ચયાપિ સઙ્ખારા, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા’’તિ.

તણ્હાપચ્ચયાવ ઉપાદાનં, ન વત્તબ્બં – ‘‘ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા’’તિ? આમન્તા. નનુ તણ્હા ઉપાદાનેન સહજાતાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ તણ્હા ઉપાદાનેન સહજાતા, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘તણ્હાપચ્ચયાપિ ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા’’તિ.

૭૧૯. ‘‘જરામરણપચ્ચયા, ભિક્ખવે, જાતિ, જાતિપચ્ચયા ભવો’’તિ – અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? નત્થિ. તેન હિ અવિજ્જાપચ્ચયાવ સઙ્ખારા, ન વત્તબ્બં – ‘‘સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા’’તિ. તણ્હાપચ્ચયાવ ઉપાદાનં, ન વત્તબ્બં – ‘‘ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હા’’તિ.

‘‘વિઞ્ઞાણપચ્ચયા, ભિક્ખવે, નામરૂપં, નામરૂપપચ્ચયાપિ વિઞ્ઞાણ’’ન્તિ [દી. નિ. ૨.૫૮, થોકં પન વિસદિસં] – અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અવિજ્જાપચ્ચયાપિ સઙ્ખારા, સઙ્ખારપચ્ચયાપિ અવિજ્જા; તણ્હાપચ્ચયાપિ ઉપાદાનં, ઉપાદાનપચ્ચયાપિ તણ્હાતિ.

અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૪૭) ૩. અદ્ધાકથા

૭૨૦. અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના…પે… સઞ્ઞા…પે… સઙ્ખારા…પે… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતો અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના…પે… સઞ્ઞા…પે… સઙ્ખારા…પે… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતો અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના…પે… સઞ્ઞા…પે… સઙ્ખારા…પે… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના…પે… સઞ્ઞા…પે… સઙ્ખારા…પે… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં રૂપં વેદના સઞ્ઞા સઙ્ખારા વિઞ્ઞાણં અતીતો અદ્ધાતિ? આમન્તા. અતીતા પઞ્ચદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અનાગતં રૂપં વેદના સઞ્ઞા સઙ્ખારા વિઞ્ઞાણં અનાગતો અદ્ધાતિ? આમન્તા. અનાગતા પઞ્ચદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં રૂપં વેદના સઞ્ઞા સઙ્ખારા વિઞ્ઞાણં પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધાતિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્ના પઞ્ચદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતા પઞ્ચક્ખન્ધા અતીતો અદ્ધા, અનાગતા પઞ્ચક્ખન્ધા અનાગતો અદ્ધા, પચ્ચુપ્પન્ના પઞ્ચક્ખન્ધા પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધાતિ? આમન્તા. પન્નરસદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતાનિ દ્વાદસાયતનાનિ અતીતો અદ્ધા, અનાગતાનિ દ્વાદસાયતનાનિ અનાગતો અદ્ધા, પચ્ચુપ્પન્નાનિ દ્વાદસાયતનાનિ પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધાતિ? આમન્તા. છત્તિંસ અદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતા અટ્ઠારસ ધાતુયો અતીતો અદ્ધા, અનાગતા અટ્ઠારસ ધાતુયો અનાગતો અદ્ધા, પચ્ચુપ્પન્ના અટ્ઠારસ ધાતુયો પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધાતિ? આમન્તા. ચતુપઞ્ઞાસ અદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ અતીતો અદ્ધા, અનાગતાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ અનાગતો અદ્ધા, પચ્ચુપ્પન્નાનિ બાવીસતિન્દ્રિયાનિ પચ્ચુપ્પન્નો અદ્ધાતિ? આમન્તા. છસટ્ઠિ અદ્ધાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૨૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘તીણિમાનિ, ભિક્ખવે, કથાવત્થૂનિ! કતમાનિ તીણિ? અતીતં વા, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં અહોસિ અતીતમદ્ધાન’ન્તિ; અનાગતં વા, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં ભવિસ્સતિ અનાગતમદ્ધાન’ન્તિ; એતરહિ વા, ભિક્ખવે, પચ્ચુપ્પન્નં અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં હોતિ એતરહિ પચ્ચુપ્પન્ન’ન્તિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, તીણિ કથાવત્થૂની’’તિ [અ. નિ. ૩.૬૮; દી. નિ. ૩.૩૦૫]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અદ્ધા પરિનિપ્ફન્નોતિ.

અદ્ધાકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૪૮) ૪. ખણલયમુહુત્તકથા

૭૨૨. ખણો પરિનિપ્ફન્નો, લયો પરિનિપ્ફન્નો, મુહુત્તં પરિનિપ્ફન્નન્તિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૨૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘મુહુત્તં પરિનિપ્ફન્નન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘તીણિમાનિ, ભિક્ખવે, કથાવત્થૂનિ! કતમાનિ તીણિ? અતીતં વા, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં અહોસિ અતીતમદ્ધાન’ન્તિ; અનાગતં વા, ભિક્ખવે, અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં ભવિસ્સતિ અનાગતમદ્ધાન’ન્તિ; એતરહિ વા, ભિક્ખવે, પચ્ચુપ્પન્નં અદ્ધાનં આરબ્ભ કથં કથેય્ય – ‘એવં હોતિ એતરહિ પચ્ચુપ્પન્ન’ન્તિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, તીણિ કથાવત્થૂની’’તિ. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ મુહુત્તં પરિનિપ્ફન્નન્તિ.

ખણલયમુહુત્તકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૪૯) ૫. આસવકથા

૭૨૪. ચત્તારો આસવા અનાસવાતિ? આમન્તા. મગ્ગો ફલં નિબ્બાનં, સોતાપત્તિમગ્ગો સોતાપત્તિફલં…પે… બોજ્ઝઙ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૨૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘ચત્તારો આસવા અનાસવાતિ? આમન્તા. અત્થઞ્ઞેવ આસવા યેહિ આસવેહિ તે આસવા સાસવા હોન્તીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ ચત્તારો આસવા અનાસવાતિ.

આસવકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૦) ૬. જરામરણકથા

૭૨૬. લોકુત્તરાનં ધમ્માનં જરામરણં લોકુત્તરન્તિ? આમન્તા. મગ્ગો ફલં નિબ્બાનં, સોતાપત્તિમગ્ગો સોતાપત્તિફલં…પે… બોજ્ઝઙ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાપત્તિમગ્ગસ્સ જરામરણં સોતાપત્તિમગ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સોતાપત્તિમગ્ગસ્સ જરામરણં સોતાપત્તિમગ્ગોતિ? આમન્તા. સોતાપત્તિફલસ્સ જરામરણં સોતાપત્તિફલન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે …પે… સકદાગામિમગ્ગસ્સ…પે… સકદાગામિફલસ્સ…પે… અનાગામિમગ્ગસ્સ…પે… અનાગામિફલસ્સ…પે… અરહત્તમગ્ગસ્સ જરામરણં અરહત્તમગ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરહત્તમગ્ગસ્સ જરામરણં અરહત્તમગ્ગોતિ? આમન્તા. અરહત્તફલસ્સ જરામરણં અરહત્તફલન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સતિપટ્ઠાનાનં… સમ્મપ્પધાનાનં… ઇદ્ધિપાદાનં… ઇન્દ્રિયાનં… બલાનં… બોજ્ઝઙ્ગાનં જરામરણં બોજ્ઝઙ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૨૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘લોકુત્તરાનં ધમ્માનં જરામરણં લોકુત્તરન્તિ? આમન્તા. લોકિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ લોકુત્તરન્તિ.

જરામરણકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૧) ૭. સઞ્ઞાવેદયિતકથા

૭૨૮. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકુત્તરાતિ? આમન્તા. મગ્ગો ફલં નિબ્બાનં, સોતાપત્તિમગ્ગો સોતાપત્તિફલં…પે… બોજ્ઝઙ્ગોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૨૯. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકુત્તરાતિ? આમન્તા. લોકિયાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ લોકુત્તરાતિ.

સઞ્ઞાવેદયિતકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૨) ૮. દુતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથા

૭૩૦. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકિયાતિ? આમન્તા. રૂપન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… વેદના… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કામાવચરાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… રૂપાવચરાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અરૂપાવચરાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૩૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકિયાતિ? આમન્તા. લોકુત્તરાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે. તેન હિ લોકિયાતિ.

દુતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૩) ૯. તતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથા

૭૩૨. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. અત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ મારણન્તિયો ફસ્સો, મારણન્તિયા વેદના, મારણન્તિયા સઞ્ઞા, મારણન્તિયા ચેતના, મારણન્તિયં ચિત્તન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ મારણન્તિયો ફસ્સો, મારણન્તિયા વેદના, મારણન્તિયા સઞ્ઞા, મારણન્તિયા ચેતના, મારણન્તિયં ચિત્તન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ મારણન્તિયો ફસ્સો, મારણન્તિયા વેદના, મારણન્તિયા સઞ્ઞા, મારણન્તિયા ચેતના, મારણન્તિયં ચિત્તં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યા’’તિ.

સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. અત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના ચિત્તન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના ચિત્તન્તિ? આમન્તા. અફસ્સકસ્સ કાલં કિરિયા, અવેદનકસ્સ કાલં કિરિયા…પે… અચિત્તકસ્સ કાલં કિરિયાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ સફસ્સકસ્સ કાલં કિરિયા…પે… સચિત્તકસ્સ કાલં કિરિયાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સફસ્સકસ્સ કાલં કિરિયા…પે… સચિત્તકસ્સ કાલં કિરિયા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યા’’તિ.

સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ કાયે વિસં કમેય્ય, સત્થં કમેય્ય, અગ્ગિ કમેય્યાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ કાયે વિસં ન કમેય્ય, સત્થં ન કમેય્ય, અગ્ગિ ન કમેય્યાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ કાયે વિસં ન કમેય્ય, સત્થં ન કમેય્ય, અગ્ગિ ન કમેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યા’’તિ.

સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ કાયે વિસં કમેય્ય, સત્થં કમેય્ય, અગ્ગિ કમેય્યાતિ? આમન્તા. ન નિરોધં સમાપન્નોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૩૩. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો ન કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. અત્થિ સો નિયામો યેન નિયામેન નિયતો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો ન કાલં કરેય્યાતિ? નત્થિ. હઞ્ચિ નત્થિ સો નિયામો યેન નિયામેન નિયતો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો ન કાલં કરેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો ન કાલં કરેય્યાતિ.

૭૩૪. ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી ન કાલં કરેય્યાતિ? આમન્તા. અત્થિ સો નિયામો યેન નિયામેન નિયતો ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી ન કાલં કરેય્યાતિ? નત્થિ. હઞ્ચિ નત્થિ સો નિયામો યેન નિયામેન નિયતો ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી ન કાલં કરેય્ય, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી ન કાલં કરેય્યા’’તિ.

તતિયસઞ્ઞાવેદયિતકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૪) ૧૦. અસઞ્ઞસત્તુપિકકથા

૭૩૫. સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકાતિ? આમન્તા. અત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ અલોભો કુસલમૂલં, અદોસો કુસલમૂલં, અમોહો કુસલમૂલં, સદ્ધા વીરિયં સતિ સમાધિ પઞ્ઞાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ અલોભો કુસલમૂલં, અદોસો કુસલમૂલં…પે… પઞ્ઞાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ અલોભો કુસલમૂલં, અદોસો કુસલમૂલં, અમોહો કુસલમૂલં, સદ્ધા વીરિયં સતિ સમાધિ પઞ્ઞા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકા’’તિ.

સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકાતિ? આમન્તા. અત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના ચિત્તન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નત્થિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નસ્સ ફસ્સો વેદના સઞ્ઞા ચેતના ચિત્તન્તિ? આમન્તા. અફસ્સકસ્સ મગ્ગભાવના…પે… અચિત્તકસ્સ મગ્ગભાવનાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ સફસ્સકસ્સ મગ્ગભાવના…પે… સચિત્તકસ્સ મગ્ગભાવનાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સફસ્સકસ્સ મગ્ગભાવના…પે… સચિત્તકસ્સ મગ્ગભાવના, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકા’’તિ.

સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકાતિ? આમન્તા. યે કેચિ સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપજ્જન્તિ, સબ્બે તે અસઞ્ઞસત્તુપિકાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૩૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકા’’તિ? આમન્તા. નનુ ઇધાપિ અસઞ્ઞી તત્રાપિ અસઞ્ઞીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ઇધાપિ અસઞ્ઞી તત્રાપિ અસઞ્ઞી, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ અસઞ્ઞસત્તુપિકા’’તિ.

અસઞ્ઞસત્તુપિકકથા નિટ્ઠિતા.

૧૫. પન્નરસમવગ્ગો

(૧૫૫) ૧૧. કમ્મૂપચયકથા

૭૩૭. અઞ્ઞં કમ્મં અઞ્ઞો કમ્મૂપચયોતિ? આમન્તા. અઞ્ઞો ફસ્સો, અઞ્ઞો ફસ્સૂપચયો; અઞ્ઞા વેદના, અઞ્ઞો વેદનૂપચયો; અઞ્ઞા સઞ્ઞા, અઞ્ઞો સઞ્ઞૂપચયો; અઞ્ઞા ચેતના, અઞ્ઞો ચેતનૂપચયો; અઞ્ઞં ચિત્તં, અઞ્ઞો ચિત્તૂપચયો; અઞ્ઞા સદ્ધા, અઞ્ઞો સદ્ધૂપચયો; અઞ્ઞં વીરિયં, અઞ્ઞો વીરિયૂપચયો; અઞ્ઞા સતિ, અઞ્ઞો સતૂપચયો; અઞ્ઞો સમાધિ, અઞ્ઞો સમાધૂપચયો; અઞ્ઞા પઞ્ઞા, અઞ્ઞો પઞ્ઞૂપચયો; અઞ્ઞો રાગો, અઞ્ઞો રાગૂપચયો…પે… અઞ્ઞં અનોત્તપ્પં, અઞ્ઞો અનોત્તપ્પૂપચયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૩૮. અઞ્ઞં કમ્મં, અઞ્ઞો કમ્મૂપચયોતિ? આમન્તા. કમ્મૂપચયો કમ્મેન સહજાતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મૂપચયો કમ્મેન સહજાતોતિ, આમન્તા. કુસલેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો કુસલોતિ, ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કુસલેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો કુસલોતિ? આમન્તા. સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દુક્ખાય વેદનાય…પે… અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૩૯. કમ્મૂપચયો કમ્મેન સહજાતોતિ? આમન્તા. અકુસલેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો અકુસલોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અકુસલેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો અકુસલોતિ? આમન્તા. સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો સુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… દુક્ખાય વેદનાય…પે… અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તેન કમ્મેન સહજાતો કમ્મૂપચયો અદુક્ખમસુખાય વેદનાય સમ્પયુત્તોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૪૦. કમ્મં ચિત્તેન સહજાતં, કમ્મં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. કમ્મૂપચયો ચિત્તેન સહજાતો, કમ્મૂપચયો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કમ્મૂપચયો ચિત્તેન સહજાતો, કમ્મૂપચયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. કમ્મં ચિત્તેન સહજાતં, કમ્મં અનારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મં ચિત્તેન સહજાતં, ચિત્તં ભિજ્જમાનં કમ્મં ભિજ્જતીતિ? આમન્તા. કમ્મૂપચયો ચિત્તેન સહજાતો, ચિત્તં ભિજ્જમાનં કમ્મૂપચયો ભિજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મૂપચયો ચિત્તેન સહજાતો, ચિત્તં ભિજ્જમાનં કમ્મૂપચયો ન ભિજ્જતીતિ? આમન્તા. કમ્મં ચિત્તેન સહજાતં, ચિત્તં ભિજ્જમાનં કમ્મં ન ભિજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૪૧. કમ્મમ્હિ કમ્મૂપચયોતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ કમ્મં સો કમ્મૂપચયોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મમ્હિ કમ્મૂપચયો, કમ્મૂપચયતો વિપાકો નિબ્બત્તતીતિ? આમન્તા. તઞ્ઞેવ કમ્મં, સો કમ્મૂપચયો, સો કમ્મવિપાકોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કમ્મમ્હિ કમ્મૂપચયો, કમ્મૂપચયતો વિપાકો નિબ્બત્તતિ, વિપાકો સારમ્મણોતિ? આમન્તા. કમ્મૂપચયો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કમ્મૂપચયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વિપાકો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૭૪૨. અઞ્ઞં કમ્મં અઞ્ઞો કમ્મૂપચયોતિ, આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, પુણ્ણ, એકચ્ચો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ [સબ્યાપજ્ઝમ્પિ અબ્યાપજ્ઝમ્પિ (ક.) મ. નિ. ૨.૮૧ પસ્સિતબ્બં] કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં…પે… મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરોતિ, સો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ કાયસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા, સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વચીસઙ્ખારં…પે… મનોસઙ્ખારં અભિસઙ્ખરિત્વા સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપજ્જતિ. તમેનં સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ લોકં ઉપપન્નં સમાનં સબ્યાબજ્ઝાપિ અબ્યાબજ્ઝાપિ ફસ્સા ફુસન્તિ. સો સબ્યાબજ્ઝેહિપિ અબ્યાબજ્ઝેહિપિ ફસ્સેહિ ફુટ્ઠો સમાનો સબ્યાબજ્ઝમ્પિ અબ્યાબજ્ઝમ્પિ વેદનં વેદેતિ વોકિણ્ણસુખદુક્ખં, સેય્યથાપિ મનુસ્સા એકચ્ચે ચ દેવા એકચ્ચે ચ વિનિપાતિકા. ઇતિ ખો, પુણ્ણ, ભૂતા ભૂતસ્સ ઉપપત્તિ હોતિ, યં કરોતિ તેન ઉપપજ્જતિ, ઉપપન્નમેતં ફસ્સા ફુસન્તિ. એવમ્પાહં, પુણ્ણ, ‘કમ્મદાયાદા સત્તા’તિ વદામી’’તિ [મ. નિ. ૨.૮૧]. અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ ન વત્તબ્બં – ‘‘અઞ્ઞં કમ્મં, અઞ્ઞો કમ્મૂપચયો’’તિ.

કમ્મૂપચયકથા નિટ્ઠિતા.

પન્નરસમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

પચ્ચયતા વવત્થિતા, પટિચ્ચસમુપ્પાદો, અદ્ધા, ખણો લયો મુહુત્તં, ચત્તારો આસવા અનાસવા, લોકુત્તરાનં ધમ્માનં જરામરણં લોકુત્તરા, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકુત્તરા, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ લોકિયા, સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધં સમાપન્નો કાલં કરેય્ય, સ્વેવ મગ્ગો અસઞ્ઞસત્તુપપત્તિયા, અઞ્ઞં કમ્મં અઞ્ઞો કમ્મૂપચયોતિ.

તતિયો પણ્ણાસકો.

તસ્સુદ્દાનં –

અનુસયા, સંવરો, કપ્પો, મૂલઞ્ચ વવત્થિતાતિ.