૧૦. દસમવગ્ગો

(૯૮) ૪. પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપીતિકથા

૫૮૦. પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપીતિ? આમન્તા. નનુ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા ઉપ્પન્નવત્થુકા ઉપ્પન્નારમ્મણાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા ઉપ્પન્નવત્થુકા ઉપ્પન્નારમ્મણા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપી’’તિ. નનુ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા પુરેજાતવત્થુકા પુરેજાતારમ્મણા અજ્ઝત્તિકવત્થુકા બાહિરારમ્મણા અસમ્ભિન્નવત્થુકા અસમ્ભિન્નારમ્મણા નાનાવત્થુકા નાનારમ્મણા ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોન્તિ, ન અસમન્નાહારા ઉપ્પજ્જન્તિ, ન અમનસિકારા ઉપ્પજ્જન્તિ, ન અબ્બોકિણ્ણા ઉપ્પજ્જન્તિ, ન અપુબ્બં અચરિમં ઉપ્પજ્જન્તિ, ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ સમનન્તરા ઉપ્પજ્જન્તિ, નનુ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા અનાભોગાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા અનાભોગા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપી’’તિ.

૫૮૧. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલન્તિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ચક્ખુવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ સુઞ્ઞતઞ્ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે. ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ સુઞ્ઞતઞ્ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણન્તિ? આમન્તા. ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ સુઞ્ઞતઞ્ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણ’’ન્તિ – અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? નત્થિ. ‘‘ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ રૂપે ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણ’’ન્તિ – અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ‘‘ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ રૂપે ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણ’’ન્તિ – અત્થેવ સુત્તન્તો, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ચક્ખુઞ્ચ પટિચ્ચ સુઞ્ઞતઞ્ચ ઉપ્પજ્જતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણ’’ન્તિ.

૫૮૨. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પીતિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પીતિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં ફસ્સં આરબ્ભ…પે… ચિત્તં આરબ્ભ… ચક્ખું આરબ્ભ…પે… કાયં આરબ્ભ… સદ્દં આરબ્ભ…પે… ફોટ્ઠબ્બં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

મનોવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, મનોવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણં સુઞ્ઞતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… મનોવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, મનોવિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… મનોવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, મનોવિઞ્ઞાણં ફસ્સં આરબ્ભ…પે… ચિત્તં આરબ્ભ…પે… કાયં આરબ્ભ … સદ્દં આરબ્ભ …પે… ફોટ્ઠબ્બં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. ચક્ખુવિઞ્ઞાણં કુસલમ્પિ અકુસલમ્પિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણં ફસ્સં આરબ્ભ…પે… ફોટ્ઠબ્બં આરબ્ભ ઉપ્પજ્જતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૮૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપી’’તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ…પે… ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ…પે… સોતેન સદ્દં સુત્વા…પે… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ…પે… ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતી’’તિ! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપીતિ.

પઞ્ચવિઞ્ઞાણા કુસલાપિ અકુસલાપીતિકથા નિટ્ઠિતા.