૯. નવમવગ્ગો

(૮૪) ૧. આનિસંસદસ્સાવીકથા

૫૪૭. આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાનન્તિ? આમન્તા. નનુ સઙ્ખારે અનિચ્ચતો મનસિકરોતો સંયોજના પહીયન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઙ્ખારે અનિચ્ચતો મનસિકરોતો સંયોજના પહીયન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાન’’ન્તિ.

નનુ સઙ્ખારે દુક્ખતો…પે… રોગતો… ગણ્ડતો… સલ્લતો… અઘતો… આબાધતો… પરતો… પલોકતો… ઈતિતો… ઉપદ્દવતો… ભયતો… ઉપસગ્ગતો… ચલતો… પભઙ્ગુતો… અદ્ધુવતો… અતાણતો… અલેણતો… અસરણતો… અસરણીભૂતતો… રિત્તતો… તુચ્છતો… સુઞ્ઞતો… અનત્તતો… આદીનવતો…પે… વિપરિણામધમ્મતો મનસિકરોતો સંયોજના પહીયન્તીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સઙ્ખારે વિપરિણામધમ્મતો મનસિકરોતો સંયોજના પહીયન્તિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાન’’ન્તિ.

સઙ્ખારે ચ અનિચ્ચતો મનસિ કરોતિ નિબ્બાને ચ આનિસંસદસ્સાવી હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારે ચ અનિચ્ચતો મનસિ કરોતિ નિબ્બાને ચ આનિસંસદસ્સાવી હોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારે ચ દુક્ખતો…પે… વિપરિણામધમ્મતો મનસિ કરોતિ નિબ્બાને ચ આનિસંસદસ્સાવી હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારે ચ વિપરિણામધમ્મતો મનસિ કરોતિ નિબ્બાને ચ આનિસંસદસ્સાવી હોતીતિ? આમન્તા. દ્વિન્નં ફસ્સાનં…પે… દ્વિન્નં ચિત્તાનં સમોધાનં હોતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૪૮. ન વત્તબ્બં – ‘‘આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાન’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ નિબ્બાને સુખાનુપસ્સી વિહરતિ સુખસઞ્ઞી સુખપટિસંવેદી, સતતં સમિતં અબ્બોકિણ્ણં ચેતસા અધિમુચ્ચમાનો પઞ્ઞાય પરિયોગાહમાનો’’તિ [અ. નિ. ૭.૧૯]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાનન્તિ.

આનિસંસદસ્સાવીકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૮૫) ૨. અમતારમ્મણકથા

૫૪૯. અમતારમ્મણં સંયોજનન્તિ? આમન્તા. અમતં સંયોજનિયં ગન્થનિયં ઓઘનિયં યોગનિયં નીવરણિયં પરામટ્ઠં ઉપાદાનિયં સંકિલેસિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અમતં અસંયોજનિયં અગન્થનિયં…પે… અસંકિલેસિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અમતં અસંયોજનિયં…પે… અસંકિલેસિયં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અમતારમ્મણં સંયોજન’’ન્તિ.

અમતં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. અમતં રાગટ્ઠાનિયં રજનિયં કમનિયં મદનિયં બન્ધનિયં મુચ્છનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અમતં ન રાગટ્ઠાનિયં ન રજનિયં ન કમનિયં ન મદનિયં ન બન્ધનિયં ન મુચ્છનિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અમતં ન રાગટ્ઠાનિયં ન રજનિયં ન કમનિયં ન મદનિયં ન બન્ધનિયં ન મુચ્છનિયં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અમતં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતી’’તિ.

અમતં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. અમતં દોસટ્ઠાનિયં કોપટ્ઠાનિયં પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અમતં ન દોસટ્ઠાનિયં ન કોપટ્ઠાનિયં ન પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અમતં ન દોસટ્ઠાનિયં ન કોપટ્ઠાનિયં ન પટિઘટ્ઠાનિયં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અમતં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતી’’તિ.

અમતં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતીતિ? આમન્તા. અમતં મોહટ્ઠાનિયં અઞ્ઞાણકરણં અચક્ખુકરણં પઞ્ઞાનિરોધિયં વિઘાતપક્ખિયં અનિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ અમતં ન મોહટ્ઠાનિયં ન અઞ્ઞાણકરણં ન અચક્ખુકરણં પઞ્ઞાબુદ્ધિયં અવિઘાતપક્ખિયં નિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અમતં ન મોહટ્ઠાનિયં ન અઞ્ઞાણકરણં…પે… નિબ્બાનસંવત્તનિયં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અમતં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતી’’તિ.

૫૫૦. રૂપં આરબ્ભ સંયોજના ઉપ્પજ્જન્તિ, રૂપં સંયોજનિયં ગન્થનિયં…પે… સંકિલેસિયન્તિ? આમન્તા. અમતં આરબ્ભ સંયોજના ઉપ્પજ્જન્તિ, અમતં સંયોજનિયં…પે… સંકિલેસિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં રાગટ્ઠાનિયં રજનિયં કમનિયં મદનિયં બન્ધનિયં મુચ્છનિયન્તિ? આમન્તા. અમતં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં રાગટ્ઠાનિયં…પે… મુચ્છનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં દોસટ્ઠાનિયં કોપટ્ઠાનિયં પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? આમન્તા. અમતં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં દોસટ્ઠાનિયં કોપટ્ઠાનિયં પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં મોહટ્ઠાનિયં અઞ્ઞાણકરણં…પે… અનિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? આમન્તા. અમતં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં મોહટ્ઠાનિયં અઞ્ઞાણકરણં…પે… અનિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અમતં આરબ્ભ સંયોજના ઉપ્પજ્જન્તિ, અમતં અસંયોજનિયં અગન્થનિયં અનોઘનિયં અયોગનિયં અનીવરણિયં અપરામટ્ઠં અનુપાદાનિયં અસંકિલેસિયન્તિ? આમન્તા. રૂપં આરબ્ભ સંયોજના ઉપ્પજ્જન્તિ, રૂપં અસંયોજનિયં અગન્થનિયં…પે… અસંકિલેસિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અમતં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં ન રાગટ્ઠાનિયં ન રજનિયં ન કમનિયં ન મદનિયં ન બન્ધનિયં ન મુચ્છનિયન્તિ? આમન્તા. રૂપં આરબ્ભ રાગો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં ન રાગટ્ઠાનિયં…પે… ન મુચ્છનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અમતં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં ન દોસટ્ઠાનિયં ન કોપટ્ઠાનિયં ન પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? આમન્તા. રૂપં આરબ્ભ દોસો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં ન દોસટ્ઠાનિયં ન કોપટ્ઠાનિયં ન પટિઘટ્ઠાનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અમતં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતિ, અમતં ન મોહટ્ઠાનિયં ન અઞ્ઞાણકરણં…પે… નિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? આમન્તા. રૂપં આરબ્ભ મોહો ઉપ્પજ્જતિ, રૂપં ન મોહટ્ઠાનિયં ન અઞ્ઞાણકરણં…પે… નિબ્બાનસંવત્તનિયન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૫૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘અમતારમ્મણં સંયોજન’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ વુત્તં ભગવતા – ‘‘નિબ્બાનં નિબ્બાનતો સઞ્જાનાતિ, નિબ્બાનં નિબ્બાનતો સઞ્જાનિત્વા નિબ્બાનં મઞ્ઞતિ, નિબ્બાનસ્મિં મઞ્ઞતિ, નિબ્બાનતો મઞ્ઞતિ, નિબ્બાનં મેતિ મઞ્ઞતિ, નિબ્બાનં અભિનન્દતી’’તિ [મ. નિ. ૧.૬]! અત્થેવ સુત્તન્તોતિ? આમન્તા. તેન હિ અમતારમ્મણં સંયોજનન્તિ.

અમતારમ્મણકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૮૬) ૩. રૂપં સારમ્મણન્તિકથા

૫૫૨. રૂપં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો સમન્નાહારો મનસિકારો ચેતના પત્થના પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં સારમ્મણ’’ન્તિ.

ફસ્સો સારમ્મણો, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

વેદના…પે… સઞ્ઞા ચેતના ચિત્તં સદ્ધા વીરિયં સતિ સમાધિ પઞ્ઞા રાગો દોસો મોહો માનો દિટ્ઠિ વિચિકિચ્છા થિનં ઉદ્ધચ્ચં અહિરિકં…પે… અનોત્તપ્પં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. રૂપં સારમ્મણં, અત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં સારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. ફસ્સો સારમ્મણો, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

રૂપં સારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. વેદના…પે… અનોત્તપ્પં સારમ્મણં, નત્થિ તસ્સ આવટ્ટના આભોગો…પે… પણિધીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૫૩. ન વત્તબ્બં – ‘‘રૂપં સારમ્મણ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ રૂપં સપ્પચ્ચયન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ રૂપં સપ્પચ્ચયં, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘રૂપં સારમ્મણ’’ન્તિ.

રૂપં સારમ્મણન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૮૭) ૪. અનુસયા અનારમ્મણકથા

૫૫૪. અનુસયા અનારમ્મણાતિ? આમન્તા. રૂપં નિબ્બાનં ચક્ખાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કામરાગાનુસયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. કામરાગો કામરાગપરિયુટ્ઠાનં કામરાગસંયોજનં કામોઘો કામયોગો કામચ્છન્દનીવરણં અનારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કામરાગો કામરાગપરિયુટ્ઠાનં કામરાગસંયોજનં કામોઘો કામયોગો કામચ્છન્દનીવરણં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. કામરાગાનુસયો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કામરાગાનુસયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. કતમક્ખન્ધપરિયાપન્નોતિ? સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નોતિ. સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કામરાગાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. કામરાગો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… કામરાગો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો સારમ્મણોતિ? આમન્તા. કામરાગાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

કામરાગાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો અનારમ્મણો, કામરાગો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો સારમ્મણોતિ? આમન્તા. સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૫૫. પટિઘાનુસયો માનાનુસયો દિટ્ઠાનુસયો વિચિકિચ્છાનુસયો ભવરાગાનુસયો અવિજ્જાનુસયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. અવિજ્જા અવિજ્જોઘો અવિજ્જાયોગો અવિજ્જાનુસયો અવિજ્જાપરિયુટ્ઠાનં અવિજ્જાસંયોજનં અવિજ્જાનીવરણં અનારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અવિજ્જા અવિજ્જોઘો…પે… અવિજ્જાનીવરણં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. અવિજ્જાનુસયો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અવિજ્જાનુસયો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. કતમક્ખન્ધપરિયાપન્નોતિ? સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નોતિ. સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અવિજ્જાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. અવિજ્જા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના અનારમ્મણાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અવિજ્જા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના સારમ્મણાતિ? આમન્તા. અવિજ્જાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો સારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અવિજ્જાનુસયો સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નો અનારમ્મણો, અવિજ્જા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના સારમ્મણાતિ? આમન્તા. સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૫૬. ન વત્તબ્બં – ‘‘અનુસયા અનારમ્મણા’’તિ? આમન્તા. પુથુજ્જનો કુસલાબ્યાકતે ચિત્તે વત્તમાને સાનુસયોતિ વત્તબ્બોતિ? આમન્તા. અત્થિ તેસં અનુસયાનં આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન હિ અનુસયા અનારમ્મણાતિ. પુથુજ્જનો કુસલાબ્યાકતે ચિત્તે વત્તમાને સરાગોતિ વત્તબ્બોતિ? આમન્તા. અત્થિ તસ્સ રાગસ્સ આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. તેન હિ રાગો અનારમ્મણોતિ.

અનુસયા અનારમ્મણાતિકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૮૮) ૫. ઞાણં અનારમ્મણન્તિકથા

૫૫૭. ઞાણં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. રૂપં નિબ્બાનં ચક્ખાયતનં…પે… ફોટ્ઠબ્બાયતનન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ઞાણં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં સમ્માદિટ્ઠિ ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પઞ્ઞા પઞ્ઞિન્દ્રિયં પઞ્ઞાબલં સમ્માદિટ્ઠિ ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગો સારમ્મણોતિ? આમન્તા. ઞાણં સારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ઞાણં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. કતમક્ખન્ધપરિયાપન્નન્તિ? સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નન્તિ. સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… ઞાણં સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. પઞ્ઞા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના અનારમ્મણાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પઞ્ઞા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના સારમ્મણાતિ? આમન્તા. ઞાણં સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નં સારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

ઞાણં સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્નં અનારમ્મણં, પઞ્ઞા સઙ્ખારક્ખન્ધપરિયાપન્ના સારમ્મણાતિ? આમન્તા. સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… સઙ્ખારક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? આમન્તા. વેદનાક્ખન્ધો સઞ્ઞાક્ખન્ધો વિઞ્ઞાણક્ખન્ધો એકદેસો સારમ્મણો એકદેસો અનારમ્મણોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૫૮. ન વત્તબ્બં – ‘‘ઞાણં અનારમ્મણ’’ન્તિ? આમન્તા. અરહા ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી ઞાણીતિ વત્તબ્બોતિ? આમન્તા. અત્થિ તસ્સ ઞાણસ્સ આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… તેન હિ ઞાણં અનારમ્મણન્તિ. અરહા ચક્ખુવિઞ્ઞાણસમઙ્ગી પઞ્ઞવાતિ વત્તબ્બોતિ? આમન્તા. અત્થિ તાય પઞ્ઞાય આરમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. તેન હિ પઞ્ઞા અનારમ્મણાતિ.

ઞાણં અનારમ્મણન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૮૯) ૬. અતીતાનાગતારમ્મણકથા

૫૫૯. અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. નનુ અતીતારમ્મણન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ. અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ મિચ્છા. હઞ્ચિ વા પન અનારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતારમ્મણ’’ન્તિ. અનારમ્મણં અતીતારમ્મણન્તિ મિચ્છા.

અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. નનુ અતીતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ.

૫૬૦. અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. નનુ અનાગતારમ્મણન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ. અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ મિચ્છા. હઞ્ચિ વા પન અનારમ્મણં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતારમ્મણ’’ન્તિ. અનારમ્મણં અનાગતારમ્મણન્તિ મિચ્છા.

અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. નનુ અનાગતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ.

પચ્ચુપ્પન્નં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણં ચિત્તં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. અતીતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, અતીતારમ્મણં ચિત્તં સારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… પચ્ચુપ્પન્નં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણં ચિત્તં સારમ્મણન્તિ? આમન્તા. અનાગતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, અનાગતારમ્મણં ચિત્તં સારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, અતીતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અનાગતં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, અનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? આમન્તા. પચ્ચુપ્પન્નં આરબ્ભ અત્થિ આવટ્ટના…પે… પણિધિ, પચ્ચુપ્પન્નારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૬૧. ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતાનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ અતીતાનાગતં નત્થીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતાનાગતં નત્થિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતાનાગતારમ્મણં ચિત્તં અનારમ્મણ’’ન્તિ…પે….

અતીતાનાગતારમ્મણકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૯૦) ૭. વિતક્કાનુપતિતકથા

૫૬૨. સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિતન્તિ? આમન્તા. સબ્બં ચિત્તં વિચારાનુપતિતં પીતાનુપતિતં સુખાનુપતિતં દુક્ખાનુપતિતં સોમનસ્સાનુપતિતં દોમનસ્સાનુપતિતં ઉપેક્ખાનુપતિતં સદ્ધાનુપતિતં વીરિયાનુપતિતં સતાનુપતિતં સમાધાનુપતિતં પઞ્ઞાનુપતિતં રાગાનુપતિતં દોસાનુપતિતં…પે… અનોત્તપ્પાનુપતિતન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિતન્તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિત’’ન્તિ.

સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિતન્તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ અવિતક્કો અવિચારો સમાધીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ અવિતક્કો અવિચારો સમાધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિત’’ન્તિ. સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિતન્તિ? આમન્તા. નનુ તયો સમાધી વુત્તા ભગવતા – સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ, અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ, અવિતક્કો અવિચારો સમાધીતિ [દી. નિ. ૩.૩૦૫, ૩૫૩]? આમન્તા. હઞ્ચિ તયો સમાધી વુત્તા ભગવતા – સવિતક્કો સવિચારો સમાધિ, અવિતક્કો વિચારમત્તો સમાધિ, અવિતક્કો અવિચારો સમાધિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિત’’ન્તિ.

વિતક્કાનુપતિતકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૯૧) ૮. વિતક્કવિપ્ફારસદ્દકથા

૫૬૩. સબ્બસો વિતક્કયતો વિચારયતો વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દોતિ? આમન્તા. સબ્બસો ફુસયતો ફસ્સવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો વેદયતો વેદનાવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો સઞ્જાનતો સઞ્ઞાવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો ચેતયતો ચેતનાવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો ચિન્તયતો ચિત્તવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો સરતો સતિવિપ્ફારો સદ્દો, સબ્બસો પજાનતો પઞ્ઞાવિપ્ફારો સદ્દોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

સબ્બસો વિતક્કયતો વિચારયતો વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દોતિ? આમન્તા. વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દો સોતવિઞ્ઞેય્યો સોતસ્મિં પટિહઞ્ઞતિ સોતસ્સ આપાથં આગચ્છતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. નનુ વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દો ન સોતવિઞ્ઞેય્યો ન સોતસ્મિં પટિહઞ્ઞતિ ન સોતસ્સ આપાથં આગચ્છતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દો ન સોતવિઞ્ઞેય્યો ન સોતસ્મિં પટિહઞ્ઞતિ ન સોતસ્સ આપાથં આગચ્છતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘સબ્બસો વિતક્કયતો વિચારયતો વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દો’’તિ.

વિતક્કવિપ્ફારસદ્દકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૯૨) ૯. ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિકથા

૫૬૪. ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. અફસ્સકસ્સ વાચા અવેદનકસ્સ વાચા અસઞ્ઞકસ્સ વાચા અચેતનકસ્સ વાચા અચિત્તકસ્સ વાચાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ સફસ્સકસ્સ વાચા સવેદનકસ્સ વાચા સસઞ્ઞકસ્સ વાચા સચેતનકસ્સ વાચા સચિત્તકસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સફસ્સકસ્સ વાચા…પે… સચિત્તકસ્સ વાચા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. અનાવટ્ટેન્તસ્સ [અનાવટ્ટન્તસ્સ (પી.), અનાવજ્જન્તસ્સ (સી. સ્યા. ક.) કથા. ૪૮૪ પસ્સિતબ્બં] વાચા…પે… અનાભોગસ્સ વાચા…પે… અપ્પણિદહન્તસ્સ વાચાતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ આવટ્ટેન્તસ્સ વાચા આભોગસ્સ વાચા…પે… પણિદહન્તસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ આવટ્ટેન્તસ્સ વાચા આભોગસ્સ વાચા પણિદહન્તસ્સ વાચા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. નનુ વાચા ચિત્તસમુટ્ઠાના ચિત્તેન સહજાતા ચિત્તેન સહ એકુપ્પાદાતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ વાચા ચિત્તસમુટ્ઠાના ચિત્તેન સહજાતા ચિત્તેન સહ એકુપ્પાદા, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિ? આમન્તા. ન ભણિતુકામો ભણતિ, ન કથેતુકામો કથેતિ, ન આલપિતુકામો આલપતિ, ન વોહરિતુકામો વોહરતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ ભણિતુકામો ભણતિ, કથેતુકામો કથેતિ, આલપિતુકામો આલપતિ, વોહરિતુકામો વોહરતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ ભણિતુકામો ભણતિ, કથેતુકામો કથેતિ, આલપિતુકામો આલપતિ, વોહરિતુકામો વોહરતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ.

૫૬૫. ન વત્તબ્બં – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કોચિ ‘‘અઞ્ઞં ભણિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં ભણતિ, ‘‘અઞ્ઞં કથેસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં કથેતિ, ‘‘અઞ્ઞં આલપિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં આલપતિ, ‘‘અઞ્ઞં વોહરિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં વોહરતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કોચિ ‘‘અઞ્ઞં ભણિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં ભણતિ,…પે… ‘‘અઞ્ઞં વોહરિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં વોહરતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ વાચા’’તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ વાચાતિકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૯૩) ૧૦. ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિકથા

૫૬૬. ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. અફસ્સકસ્સ કાયકમ્મં…પે… અચિત્તકસ્સ કાયકમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ સફસ્સકસ્સ કાયકમ્મં…પે… સચિત્તકસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ સફસ્સકસ્સ કાયકમ્મં…પે… સચિત્તકસ્સ કાયકમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. અનાવટ્ટેન્તસ્સ કાયકમ્મં…પે… અપ્પણિદહન્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… નનુ આવટ્ટેન્તસ્સ કાયકમ્મં…પે… પણિદહન્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ આવટ્ટેન્તસ્સ કાયકમ્મં…પે… પણિદહન્તસ્સ કાયકમ્મં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. નનુ કાયકમ્મં ચિત્તસમુટ્ઠાનં ચિત્તેન સહજાતં ચિત્તેન સહ એકુપ્પાદન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ કાયકમ્મં ચિત્તસમુટ્ઠાનં ચિત્તેન સહજાતં ચિત્તેન સહ એકુપ્પાદં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિ? આમન્તા. ન અભિક્કમિતુકામો અભિક્કમતિ, ન પટિક્કમિતુકામો પટિક્કમતિ, ન આલોકેતુકામો આલોકેતિ, ન વિલોકેતુકામો વિલોકેતિ, ન સમિઞ્જિતુકામો સમિઞ્જેતિ, ન પસારેતુકામો પસારેતીતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે…. નનુ અભિક્કમિતુકામો અભિક્કમતિ, પટિક્કમિતુકામો પટિક્કમતિ, આલોકેતુકામો આલોકેતિ, વિલોકેતુકામો વિલોકેતિ, સમિઞ્જિતુકામો સમિઞ્જેતિ, પસારેતુકામો પસારેતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અભિક્કમિતુકામો અભિક્કમતિ…પે… પસારેતુકામો પસારેતિ, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ.

૫૬૭. ન વત્તબ્બં – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ કોચિ ‘‘અઞ્ઞત્ર ગચ્છિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞત્ર ગચ્છતિ…પે… ‘‘અઞ્ઞં પસારેસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં પસારેતીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ કોચિ ‘‘અઞ્ઞત્ર ગચ્છિસ્સામી’’તિ અઞ્ઞત્ર ગચ્છતિ…પે… ‘‘અઞ્ઞં પસારેસ્સામી’’તિ અઞ્ઞં પસારેતિ, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મ’’ન્તિ.

ન યથાચિત્તસ્સ કાયકમ્મન્તિકથા નિટ્ઠિતા.

૯. નવમવગ્ગો

(૯૪) ૧૧. અતીતાનાગતસમન્નાગતકથા

૫૬૮. અતીતેન સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. નનુ અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અતીતં નિરુદ્ધં વિગતં વિપરિણતં અત્થઙ્ગતં અબ્ભત્થઙ્ગતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતેન સમન્નાગતો’’તિ.

અનાગતેન સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. નનુ અનાગતં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતન્તિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અનાગતં અજાતં અભૂતં અસઞ્જાતં અનિબ્બત્તં અનભિનિબ્બત્તં અપાતુભૂતં, નો ચ વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અનાગતેન સમન્નાગતો’’તિ.

૫૬૯. અતીતેન રૂપક્ખન્ધેન સમન્નાગતો, અનાગતેન રૂપક્ખન્ધેન સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેન રૂપક્ખન્ધેન સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. તીહિ રૂપક્ખન્ધેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતેહિ પઞ્ચહિ ખન્ધેહિ સમન્નાગતો, અનાગતેહિ પઞ્ચહિ ખન્ધેહિ સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેહિ પઞ્ચહિ ખન્ધેહિ સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. પન્નરસહિ ખન્ધેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતેન ચક્ખાયતનેન સમન્નાગતો, અનાગતેન ચક્ખાયતનેન સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખાયતનેન સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. તીહિ ચક્ખાયતનેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતેહિ દ્વાદસહિ આયતનેહિ સમન્નાગતો, અનાગતેહિ દ્વાદસહિ આયતનેહિ સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેહિ દ્વાદસહિ આયતનેહિ સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. છત્તિંસાયતનેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતાય ચક્ખુધાતુયા સમન્નાગતો, અનાગતાય ચક્ખુધાતુયા સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નાય ચક્ખુધાતુયા સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. તીહિ ચક્ખુધાતૂહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતાહિ અટ્ઠારસહિ ધાતૂહિ સમન્નાગતો, અનાગતાહિ અટ્ઠારસહિ ધાતૂહિ સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નાહિ અટ્ઠારસહિ ધાતૂહિ સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. ચતુપઞ્ઞાસધાતૂહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

અતીતેન ચક્ખુન્દ્રિયેન સમન્નાગતો, અનાગતેન ચક્ખુન્દ્રિયેન સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેન ચક્ખુન્દ્રિયેન સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. તીહિ ચક્ખુન્દ્રિયેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે… અતીતેહિ બાવીસતિન્દ્રિયેહિ સમન્નાગતો, અનાગતેહિ બાવીસતિન્દ્રિયેહિ સમન્નાગતો, પચ્ચુપ્પન્નેહિ બાવીસતિન્દ્રિયેહિ સમન્નાગતોતિ? આમન્તા. છસટ્ઠિન્દ્રિયેહિ સમન્નાગતોતિ? ન હેવં વત્તબ્બે…પે….

૫૭૦. ન વત્તબ્બં – ‘‘અતીતાનાગતેહિ સમન્નાગતો’’તિ? આમન્તા. નનુ અત્થિ અટ્ઠવિમોક્ખઝાયી ચતુન્નં ઝાનાનં નિકામલાભી નવન્નં અનુપુબ્બવિહારસમાપત્તીનં લાભીતિ? આમન્તા. હઞ્ચિ અત્થિ અટ્ઠવિમોક્ખઝાયી ચતુન્નં ઝાનાનં નિકામલાભી નવન્નં અનુપુબ્બવિહારસમાપત્તીનં લાભી, તેન વત રે વત્તબ્બે – ‘‘અતીતાનાગતેહિ સમન્નાગતો’’તિ.

અતીતાનાગતસમન્નાગતકથા નિટ્ઠિતા.

નવમવગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

આનિસંસદસ્સાવિસ્સ સંયોજનાનં પહાનં, અમતારમ્મણં સંયોજનં, રૂપં સારમ્મણં, અનુસયા અનારમ્મણા, એવમેવં ઞાણં, અતીતાનાગતારમ્મણં ચિત્તં, સબ્બં ચિત્તં વિતક્કાનુપતિતં, સબ્બસો વિતક્કયતો વિચારયતો વિતક્કવિપ્ફારો સદ્દો, ન યથાચિત્તસ્સ વાચા, તથેવ કાયકમ્મં અતીતાનાગતેહિ સમન્નાગતોતિ.