૧૩. વિસમલોમકુમારસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

અતીતે કિર ઇમસ્મિં જમ્બુદીપે કસ્સપો નામ સમ્માસમ્બુદ્ધો પારમિયો પૂરેત્વા સબ્બઞ્ઞુતં પત્તો લોકસ્સ દુક્ખાપનુદો સુખાવહો પટિવસતિ લોકં નિબ્બાણમહાનગરવરે પરિપૂરેન્તો. તસ્મિં સમયે અઞ્ઞતરો પુરિસો સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા પસન્નો ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં દેન્તો સીલં રક્ખન્તો ઉપોસથકમ્મં કરોન્તો નાનાવિધાનિ પુઞ્ઞકમ્માનિ કત્વા સુત્તપ્પબુદ્ધોવિય ગન્ત્વા દેવલોકે નિબ્બત્તિ સબ્બરતનમયે દિબ્બવિધાને દેવચ્છરાસહસ્સપરિવુતો. તત્થ યાવતાયુકં ઠત્વા તતો ચુતો અમ્હાકં ભગવતિ પરિનિબ્બુતે જમ્બુદીપે પાટલિપુત્તનગરે આણાચક્કવત્તિધમ્માસોકમહાનરિન્દસ્સ અગ્ગમહેસિયા કુચ્છિમ્હિ નિબ્બત્તિ. તસ્સ નામં કરોન્તો સીસે લોમં વિસમં હુત્વા જાતત્થા વિસમલોમકુમારોતિ સઞ્જાનિંસુ. સો કમેન વિઞ્ઞુતં પત્તો બલસમ્પન્નો અહોસિ. મહાથામો અભિરૂપોચ અહોસિ. દસ્સનીયો પાસાદિકો યસપરિવારસમ્પન્નો પટિવસતિ. તતો અપરેન સમયેન ધમ્માસોકમહાનરિન્દો ચતુરાસીતિસહસ્સરાજપરિવુતો અનન્તબલવાહનો કી ળા પ રો હિમવન્તં ગન્ત્વા યથાભિરન્તં કીળિત્વા આગચ્છન્તો ચન્દભાગં નામ ગઙ્ગં સમ્પાપુણિ. સા પન યોજનવિત્થતા તિગાવુતગમ્ભીરા અહોસિ. તદા સા અધુનાગતેહિ ઓઘેહિ મહાફેણસમાકુલા બહૂમિયો ઉભોકૂલે ઉત્તરન્તી મહાવેગા [મહાવેગાગચ્છન્તી ઇતિસબ્બત્થ] ગચ્છન્તિ. તદા રાજા ગઙ્ગં દિસ્વા કો નામેત્થ પુરિસો એવંવિધં મહાગઙ્ગં તરિતું સમત્થો ભવિસ્સતીતિ આહ. તં સુત્વા વિસમલોમ કુમારો આગન્ત્વા વન્દિત્વા અહં દેવ ગઙ્ગં તરિત્વા ગન્તુઞ્ચ આગન્તુઞ્ચ સક્કોમીતિ આહ. રાજા સાધૂતિ સમ્પટિચ્છિ. અથ કુમારો ગાળ્હં નિવાસેત્વા મકરદન્તિયા કેસે બન્ધિત્વા ગઙ્ગાકૂલે ઠિતો અટ્ઠારસહત્થં અબ્ભુગ્ગન્ત્વા ઉસભમત્તટ્ઠાને પતિત્વા તરિતુ મારભિ. તતો ચણ્ડસોતં છિન્દિત્વા તરન્તો ગમના ગમનકાલે ગણ્હનત્થાય આગતે ચણ્ડસુંસુમારે પાણિના પહરિત્વા ચુણ્ણવિચુણ્ણં કરોન્તો વીસસતં મારેત્વા ઉત્તારેત્વા તલમુગ્ગમ્મ રાજાનં વન્દિત્વા અટ્ઠાસિ. રાજા તં કારણં દિસ્વા ભયપ્પત્તો એસો ખો મં મારેત્વા રજ્જમ્પિ ગહિતું સમત્થો. એતં મારેતું વટ્ટતીતિ ચિન્તેત્વા નગરં સમ્પત્તો કુમારં પક્કોસાપેત્વા અમચ્ચે આહ. ઇમં ભણે બન્ધનાગારે કરોથાતિ. તે તથા કરિંસુ, અથસ્સ બન્ધનાગારે વસન્તસ્સ ચત્તારો માસા અતિક્કન્તા. તતો રાજા ચતુમાસચ્ચયેન દીઘતો સટ્ઠિહત્થપ્પમાણે સટ્ઠિવેળુકલાપે આહરાપેત્વા ગણ્ઠિયો સોધાપેત્વા અન્તો અયોસારં પૂરેત્વા રાજઙ્ગણે ઠપાપેત્વા વિસમલોમકુમારં બન્ધનાગારતો આહારાપેત્વા [આણાપેત્વા ઇતિસબ્બત્થ] અમચ્ચે એવમાહ. ભણે સ્વાયં કુમારો ઇમિના ખગ્ગેન ઇમે વેળુકલાપે ચતુરઙ્ગુલં કત્વા છિન્દતુ. નો ચે છિન્દિતું સક્કોતિ. તં મારેથાતિ આહ, તં સુત્વા કુમારો અહં બન્ધનાગારે ચિ ર વુ ત્થો જિઘચ્છાપીળિતો આહારેન કિલમિં, યન્નૂનાહં આહારં ભુઞ્ચિત્વા છિન્દેય્યન્તિ. તે નત્થિ દાનિ તુય્હં આહારન્તિ આહંસુ. તેનહિ પોક્ખરણિયા પાનીયં પિવિસ્સામીતિ આહ. તે સાધૂતિ પોક્ખરણિં નેસું. કુમારો પોક્ખરણિં ઓતરિત્વા નહાયિત્વા નિમુગ્ગો યાવદત્થં કલલં ભુઞ્ચિત્વા પાનીયં પિવિત્વા ઉટ્ઠાય અસિપત્તં ગહેત્વા મહાજનાનં [મહાજનાનંપસ્સન્તમેવ ઇતિસબ્બત્થ] પસ્સન્તાનમેવ અટ્ઠાસીતિહત્થટ્ઠાનં આકાસં ઉલ્લઙ્ઘિત્વા સબ્બવેળુકલાપે ચતુરઙ્ગુલમત્તેન ખણ્ડાખણ્ડં કુરુમાનો ઓતરિત્વા મૂલે થૂલઅયસલાકં પત્વા કિણીતિ સદ્દં સુત્વા અસિપત્તં વિસ્સજ્જેત્વા રોદમાનો અટ્ઠાસિ. તતો રાજપુરિસેહિ કિમત્તં રોદસીતિ વુત્તે એત્તકાનં પુરિસાનમન્તરે મય્હં એકોપિ સુહદો નત્તિ. સચે ભવેય્ય, ઇમેસં વેળુકલાપાનમન્તરે અયો સારં અત્થિભાવં કથેય્ય, અહં પન જાનમાનો ઇમે વેળુ કલાપે અઙ્ગુલઙ્ગુલેસુ છિન્દેય્યન્તિ આહ. તતો રાજા કુમારેન કતકમ્મં ઓલોકેત્વા પસન્નો ઉપરાજટ્ઠાનં બહુઞ્ચ વિભવં દાપેસિ, એવમસ્સ બલસમ્પત્તિલાભો નામ ન જાતિગોત્તકુલપદેસાદીનં બલં. ન પાણાતિપાતાદિદુચ્ચરિતાનં બલં. કસ્સેતં બલન્તિ. કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધકાલે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દિન્નદાનાદિસુચરિતકમ્મવિપાકં. તેન વુત્તં.

૧. કસ્સપસ્સ મુનિન્દસ્સ, કાલે અઞ્ઞતરો નરો;

સમ્બુદ્ધમુપસંકમ્મ, સુત્વા ધમ્મં સુદેસિતં.

૨. પટિલદ્ધસદ્ધો હુત્વા, સીલવન્તાન ભિક્ખુનં;

મધુરન્નપાને પચુરે, અદાસિ સુમનો તદા.

૩. અદાસિ ચીવરે પત્તે, તથેવ કાયબન્ધને;

અદા ખીરસલાકઞ્ચ, બહૂ કત્તરયટ્ઠિયો.

૪. અદા સુપસ્સયં દાનં, મઞ્ચપીઠાદિકં તથા;

પાવાર કમ્બલાદીનિ, અદા સીતનિવારણે.

૫. અદા ભેસજ્જદાનાનિ, આરોગ્યત્થાય ભિક્ખુનં;

એવં નાનાવિધં પુઞ્ઞં, કત્વાન તિદિવં ગતો.

૬. તત્થ દિબ્બવિમાનમ્હિ, ઉપ્પન્નો સો મહિદ્ધિકો;

દેવચ્છરાપરિવુતો, દેવસેનાપુરક્ખતો.

૭. દિબ્બેહિ નચ્ચગીતેહિ, દિબ્બવાદિતતન્તિહિ;

મોદમાનો અનેકેહિ, દિબ્બસમ્પત્તિયા સહ.

૮. યાવતાયું તહિં ઠત્વા, જમ્બુદીપે મનોરમે;

પુરે પાટલિપુત્તમ્હિ, ધમ્માસોકસ્સ રાજિનો.

૯. પુત્તો હુત્વાન નિબ્બત્તિ, મહાથામો મહાબલો;

મહાયસો મહાભોગો, આસિ બુદ્ધાદિમામકો.

૧૦. કાતબ્બં કુસલં તસ્મા, ભવસમ્પત્તિ મિચ્છતા;

પાલેતબ્બ મથો સીલં, ભાવેતબ્બઞ્ચ ભાવનન્તિ.

તતો કુમારો ઉપરાજટ્ઠાનં લભિત્વા સમ્પત્તિંઅનુભવમાનો મોગ્ગલિપુત્તતિસ્સત્થેરમાદિં કત્વા મહાભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપચ્ચયદાના દિવસેન સક્કારં કત્વા સીલં રક્ખિત્વા ઉપોસથકમ્મં કત્વા આયુપરિયોસાને યથાકમ્મં ગતોતિ.

૧૧. એવંવિધં સુચરિતં સુમનો કરિત્વા,

ભાગિસ્સ નેકવિભવસ્સ ભવાભવેસુ;

તુમ્હેપિ ભો સુચરિતં વિભવાનુરૂપં,

કત્વાન નિબ્બુતિપદં કરગં કરોથાતિ.

વિસમલોમકુમારસ્સ વત્થું તતિયં.