૧૧. નન્દિયરાજસ્સ વત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ઇતો કિર કપ્પસતસહસ્સમત્થકે પદુમુત્તરો નામ સત્થા લોકે ઉદપાદિ સદેવકં લોકં સંસારકન્તારા ઉત્તારેન્તો. તસ્મિં કિર સમયે એકો કુટુમ્બિકો સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા પસન્નમાનસો બુદ્ધપમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં નિમન્તેત્વા મહાદાનં સજ્જેત્વા અત્તનો ભવનં દેવભવનમિવ અલઙ્કરિત્વા બુદ્ધારહં મહાસનં પઞ્ઞાપેત્વા ગન્ત્વા ભગવન્તં યાચિ કાલોયં ભન્તે ભગવતો ભત્તગ્ગસ્સ ઉપસઙ્કમનાયાતિ. અથ ભગવા ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો મહતા બુદ્ધાનુભાવેન ગન્ત્વા નિસીદિ પઞ્ઞત્તવરબુદ્ધાસને, તતો કુટુમ્બિકો હટ્ઠો ઉદગ્ગો સપરિસો ભગવન્તં પરિવિસતિ અનેકેહિ મધુરન્નપાનાદીહિ. તદા તસ્સ ભગવતો સાસને ધુતઙ્ગધરાનં અગ્ગો વસભત્થેરોનામ મહાસાવકો સપદાનવત્તેન પિણ્ડાય ચરમાનો તસ્સ કુટુમ્બિકસ્સ ગેહદ્વારે અટ્ઠાસિ, અથ સો થેરં દિસ્વા ભન્તે સત્થા અન્તોગેહે નિસિન્નો, તુમ્હેપિ પવિસથાતિ યાચિ, થેરો અપવિસિત્વાવ અગમાસિ, કુટુમ્બિકો ભગવન્તં ઉપસઙ્કમિત્વા તમત્તં વત્વા કિં ભન્તે સદેવકે લોકે ભગવતાપિ ઉત્તરિતરો ગુણેન સંવિજ્જતીતિ આહ. અથસ્સ સત્થા પુત્તોપમં દસ્સેત્વા થેરસ્સ ગુણે વણ્ણેન્તો એવમાહ.

૧. પાલેન્તિ નિમ્મલં કત્વા, પાતિમોક્ખાદિસંવરં;

સમાદિન્નધુતઙ્ગાચ, અપ્પિચ્છા મુનિસૂનવો.

૨. નિચ્ચ મન્તકયુદ્ધમ્હિ, નદ્ધા યોધાવ દપ્પિતા;

પુઞ્ઞાનં વત્થુભૂતા તે, દેવમાનુસકા દિનં.

૩. ધારેમહં વણ્ણવન્તં, સીવેય્યમ્પિચ ચીવરં;

બુદ્ધપુત્તા મહાનાગા ન ધારેન્તિ તથાવિધં.

૪. ધારેન્તિ તે પંસુકૂલં, સઙ્ઘાટેત્વા પિલોતિકે;

વણચ્છાદનચોલંવ, ઇચ્છાલોભ વિવજ્જિતા.

૫. સાદિયામિ સદા હમ્ભો, ઉપાસકનિમન્તનં;

નેવ સાદેન્તિ સમ્બુદ્ધ, પુત્તો પાસકયાચનં.

૬. સપદાનેન યં લદ્ધં, લૂખંવાપિ પણીતકં;

તેન તુસ્સન્તિ મે પુત્તા, રસગેધવિવજ્જિતા.

૭. નિપજ્જામિ અહં સાધુ, સન્થતે સયને સુભે;

ન તે સેય્યં પકપ્પેન્તિ, સંસારભયભીરુકા.

૮. ઠાના સનગમનેન, કપ્પેન્તિ ઇરિયાપથં;

નેકભૂમિસમાકિણ્ણ, પાસાદેસુ વસામહં.

૯. બુદ્ધપુત્તા તથાચ્છન્નં, ન કદા પવિસન્તિ તે;

રુક્ખમૂલે સુસાનસ્મિં, અબ્ભોકાસે રમન્તિ તે.

૧૦. ભાવેત્વા ભવનાસાય, હેતું ભાવનમુત્તમં;

અહં ગામે વસિસ્સામિ, પાપેન્તો જનતં સિવં.

૧૧. રમન્તિ મમ પુત્તા તે, પન્તસેનાસને કકા;

તેસં મહત્તરો સન્તો, થેરોયં વસભો મહા;

ધુતપાપો ધુતઙ્ગગ્ગો, ઞાતોયં મમ સાસનેતિ.

એવં ભગવા હત્થં ઉક્ખિપિત્વા ચન્દમણ્ડલે પહરન્તો વિય થેરસ્સ ગુણે પકાસેસિ, તતો સો તસ્સ ગુણકથં સુત્વા સયમ્પિતં ઠાનન્તરં કામયમાનો યન્નૂનાહં અનાગતે અઞ્ઞતરસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સાસને ધુતઙ્ગધરાનં અગ્ગો ભવિસ્સામીતિ તં ઠાનન્તરં પત્થેન્તો ભગવતો પાદમૂલે નિપજ્જિ, સત્થા તં કારણં ઉપપરિક્ખિત્વા ઇતો કપ્પસતસહસ્સમત્થકે ગોતમો નામ સત્થા ઉપ્પજ્જિસ્સતિ. ત્વં તદા ધુતઙ્ગધરાનં અગ્ગો હુત્વા કસ્સ પોતિ પઞ્ઞાયિસ્સતીતિ બ્યાકરણ મદાસિ. તતો પટ્ઠાય સો સોમનસ્સો પુઞ્ઞકમ્મં કત્વા તતો ચુતો દેવમનુસ્સેસુ દેવિસ્સરિયં અનુભવન્તો વિપસ્સીસમ્માસમ્બુદ્ધકાલે એકસાટકો નામ બ્રાહ્મણો હુત્વા મહાદાનં અદાસિ. તતો ચુતો કસ્સપસમ્માસમ્બુદ્ધે પરિનિબ્બુતે બારાણસીનગરે બારાણસીસેટ્ઠિ હુત્વા નિબ્બત્તો દાનાદીનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા તતો ચવિત્વા સંસારે સંસરન્તો દસવસ્સસહસ્સા યુકેસુ મનુસ્સેસુ બારાણસિયં એકો કુટુમ્બિકો હુત્વા નિબ્બત્તિ. સો પનાયં કુટુમ્બિકો અરઞ્ઞે જઙ્ઘાવિહારં અનુવિચરન્તો પચ્ચન્તિમે જનપદે અરઞ્ઞાયતને અઞ્ઞતરં પચ્ચેકબુદ્ધં અદ્દસ. સો ચ પચ્ચેકબુદ્ધો તત્થ ચીવરકમ્મં કરોન્તો અનુવાતે અપ્પહોન્તે સંહરિત્વા ઠપેતું આરદ્ધો. કુટુમ્બિકો તં દિસ્વા ભન્તે કિં કરોથાતિ પુચ્છિ. સો પચ્ચેકબુદ્ધો અપ્પિચ્છતાય તેન પુટ્ઠો ન કિઞ્ચિ વુત્તો હોતિ. સો ચીવરદુસ્સં નપ્પહોતીતિ ઞત્વા અત્તનો ઉત્તરસાટકં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ પાદમૂલે ઠપેત્વા અગમાસિ. પચ્ચેકબુદ્ધો તં ગહેત્વા અનુવાતકં આરોપેન્તો ચીવરં કત્વા પારુપિ. કુટુમ્બિકો જીવિતપરિયોસાને કાલં કત્વા તાવતિંસભવને નિબ્બત્તિત્વા તત્થ યાવતાયુકં દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા તતો ચવિત્વા બારાણસિતો તિયોજનમત્તકે ઠાને અઞ્ઞતરસ્મિં નગરે નિબ્બત્તિ, તસ્સ માતાપિતરો નન્દિયોતિ [નન્દીતિનામં ઇતિસબ્બત્થ] નામં અકંસુ, તસ્સ સત્ત ભાતરો અહેસું, સેસા છ ભાતરો નાનાકમ્મન્તેસુ બ્યાવટા માતાપિતુન્નં પોસેન્તિ. નન્દિયો પન અકમ્મસીલો ગેહેયેવ વસતિ. તસ્મા તસ્સ સેસા કુજ્ઝન્તિ. માતાપિતરોપિ નન્દિયં આમન્તેત્વા ઓવદન્તિ. સો તુણ્હી હોતેવ. અથાપરસ્મિં સમયે ગામે નક્ખત્તં સઙ્ઘુટ્ઠં, તદા સો માતરં આહ. અમ્મ સાટકં દેહિ, નક્ખત્તં કીળિસ્સામીતિ, સા ધોત- વત્થં નીહરિત્વા અદાસિ, અમ્મ થૂલં ઇદન્તિ, સા અઞ્ઞં નીહરિત્વા અદાસિ, તમ્પિ પટિક્ખિપિ. અથ નં માતા આહ. તાત યાદિસે મયં ગેહે જાતા, નત્થિ ઇતો સુખુમતરસ્સ પટિલાભાય પુઞ્ઞન્તિ, લભનટ્ઠાનં ગમિસ્સામિ અમ્માતિ. પુત્ત અહં અજ્જેવ તવ બારાણસીનગરે રજ્જપટિલાભં ઇચ્છામીતિ આહ. સો સાધુ અમ્માતિ માતરં વન્દિત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ. માતુયા પનસ્સ એવં અહોસિ. કહં સો ગમિસ્સતિ, પુબ્બેવિય ઇધવા એત્થવા ગેહે નિસીદિત્વા આગચ્છતીતિ, સો પન પુઞ્ઞનિયામેન ચોદિયમાનો ગામતો નિક્ખમિત્વા બારાણસિં ગન્ત્વા સેનગુત્તસ્સ ગેહે પટિવસતિ, અથેકદિવસં સો તસ્સ કમ્મકારેહિ સદ્ધિં સલ્લપન્તો નિસીદિત્વા પચલાયન્તો સુપિનં અદ્દસ. મુખેન અન્તં નિક્ખમિત્વા સકલજમ્બુદીપે પત્થરિત્વા અન્તોકુચ્છિમેવ પાવિસિ. પબુદ્ધો સો ભીતો મહાસદ્દમકાસિ. અથ નં મહાસેનગુત્તો પુચ્છિ. નન્દિયો સુપિનં અદ્દસન્તિ આહ. અથ તેન કીદિસન્તિ પુટ્ઠો કથેસિ, તતો સેનગુત્તો તં અત્તનો કુલૂપગં પરિબ્બાજિકં પુચ્છિ કો તસ્સ વિપાકોતિ. પરિબ્બાજિકા યદિ ભો ઇત્થી પસ્સતિ. સત્તદિવસબ્ભન્તરેયેવ અભિસેકં લભતિ, યદિ પુરિસો પસ્સતિ, તથેવ રાજા હોતીતિ કથેસિ. સેનગુત્તો તસ્સા તં કથં સુત્વા ઇમં મમ ઞાતિં કરોમીતિ અત્તનો સત્ત ધીતરે પક્કોસિત્વા પટિપાટિયા પુચ્છિ. નન્દિયસ્સ સન્તિકે વસથાતિ, સેસા સબ્બા ન ઇચ્છિંસુ, ન મયં જાનામ એતં અધુનાગતં કુલવન્તં વા દુક્કુલવન્તંવાતિ. અથ કણિટ્ઠિકં પુચ્છિ. સા યસ્સ મં માતાપિતરો દસ્સન્તિ. તેસં વચનં ન ભિન્દિસ્સામીતિ સમ્પટિચ્છિ, અથ સેનગુત્તો નન્દિયં પક્કોસિત્વા અત્તનો ધીતરં દત્વા તસ્સ મહાસમ્પત્તિ મદાસિ. તતો સત્તમે દિવસે નન્દિયો તત્થ તત્થ આહિણ્ડન્તો રઞ્ઞો મઙ્ગલુય્યાનં પસ્સિસ્સામીતિ ગન્ત્વા ધઙ્ગલસિલાપટ્ટેસસીસં પારુપિત્વા નિપજ્જિ, સો ચ બારાણસીરઞ્ઞો કાલઙ્કતસ્સ સત્તમો દિવસો હોતિ. અમચ્ચાચ પુરોહિતોચ રઞ્ઞો સરીરકિચ્ચં કારેત્વા રાજઙ્ગણે નિસીદિત્વા મન્તયિંસુ. રઞ્ઞો એકાવ ધીતા અત્થિ, પુત્તો પનસ્સ નત્થિ. અરાજિકં રજ્જં ન તિટ્ઠતિ. ફુસ્સરથં વિસ્સજ્જેસ્સામાતિ. તે કુમુદપત્તવણ્ણે ચત્તારો સિન્ધવે યોજેત્વા સેતચ્છત્તપમુખંપઞ્ચવિધરાજકકુધભણ્ડં રથસ્મિંયેવ ઠપેત્વા રથં વિસ્સજ્જેત્વા પચ્છતો તુરિયાનિ પગ્ગણ્હાપેસું. રથો પાચીદ્વારેન નિક્ખમિત્વા ઉય્યાનાભિમુખો અહોસિ. પરિચયેન ઉય્યાનાભિમુખો ગચ્છતિ. નિવત્તેમાતિ કેચિ આહંસુ. પુરોહિતો મા નિવારયિત્થાતિ આહ. રથો કુમારકં પદક્ખિણં કત્વા આરોહણસજ્જો હુત્વા અટ્ઠાસિ. પુરોહિતો પારુપણકણ્ણં અપનેત્વા પાદતલાનિ ઓલોકેન્તો તિટ્ઠતુ અયં દીપો. દ્વિસહસ્સદીપ પરિવારેસુ ચતૂસુ મહાદીપેસુ એકરજ્જં કાતું સમત્થોતિવત્વા તસ્સ ધિતિં ઉપધારેતું તિક્ખત્તું તુરિયાનિ પગ્ગણ્હાપેસિ. અથ કુમારો મુખં વિવરિત્વા ઓલોકેત્વા કેન કારણેન આગતત્થાતિ આહ, દેવ તુમ્હાકં રજ્જં પાપુણાતીતિ, રાજા કહન્તિ, દેવત્તં ગતો સામીતિ, કતિ દિવસા અતિક્કન્તાતિ, અજ્જ સત્તમો દિવસોતિ. પુત્તો વા ધીતા વા નત્થીતિ, ધીતા અત્થિ દેવ. પુત્તો ન વિજ્જતીતિ, તેનહિ કરિસ્સામિ રજ્જન્તિ, તે તાવદેવ અભિસેકમણ્ડપં કારેત્વા રાજધીતરં સબ્બાલઙ્કારેહિ અલઙ્કારિત્વા ઉય્યાનં નેત્વા કુમારસ્સ અભિસેકં અકંસુ, અથસ્સ કતાભિસેકસ્સ સતસહસ્સગ્ઘનકં વત્થં આનેસું, સો કિમિદં તાતાતિ આહ, નિવાસનવત્થં દેવાતિ, નનુ તાતા થૂલંતિ, મનુસ્સાનં પરિભોગવત્થેસુ ઇતો સુખુમતરં નત્થિ દેવાતિ, તુમ્હાકં રાજા એવરૂપં નિવાસેસીતિ, આમ દેવાતિ. ન મઞ્ઞે પુઞ્ઞવા તુમ્હાકં રાજાતિ વત્વા હન્દ સુવણ્ણભિઙ્કારં આહરથ, લભિસ્સામ વત્થન્તિ, તે સુવણ્ણભિઙ્કારં આહરિંસુ, સો ઉટ્ઠાય હત્થે ધોવિત્વા મુખં વિક્ખાલેત્વા હત્થેન ઉદકં આદાય પુરત્થિમદિસાય અબ્ભુક્કિરિ, તાવદેવ ઘનપથવિં ભિન્દિત્વા સોળસકપ્પરુક્ખા ઉટ્ઠહિંસુ, પુન ઉદકં હત્થેન ગહેત્વા દક્ખિણં પચ્છિમં ઉત્તરન્તિ એવં ચતસ્સોપિ દિસા અબ્ભુક્કિરિ, સબ્બદિસાસુ સોળસ સોળસ હુત્વા ચતુસટ્ઠિકપ્પરુક્ખા ઉટ્ઠહિંસુ, સો એકં દિબ્બદુસ્સં નિવાસેત્વા એકં પારુપિત્વા નન્દિયરઞ્ઞો વિજિતે સુત્તકન્તિકા ઇત્થિયો મા સુત્તં કન્તન્તૂતિ ભેરિં ચરાપેથાતિ વત્વા છત્તં ઉસ્સાપેત્વા અલઙ્કતપટિયત્તો હત્થિક્ખન્ધવરગતો નગરં પવિસિત્વા પાસાદમભિરુય્હ મહાસમ્પત્તિં અનુભવિ. અહો તદા પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ દિન્નાનુવાતકસ્સ વિપાકો. તેનાહુ પોરાણા.

૧૨. યથા સાસપમત્તમ્હા, બીજા નિગ્રોધપાદપો;

જાયતે સતસાખડ્ઢો, મહાનીલમ્બુદોપમો.

૧૩. તથેવ પુઞ્ઞકમ્મમ્હા, અણુમ્હા વિપુલં ફલં;

હોતીતિ અપ્પપુઞ્ઞન્તિ, નાવમઞ્ઞેય્ય પણ્ડિતોતિ.

એવં ગચ્છન્તે કાલે એકદિવસં દેવી રઞ્ઞો સમ્પત્તિં દિસ્વા અહો તપસ્સીતિ કારુઞ્ઞાકારં દસ્સેસિ. કિમિદં દેવીતિ ચ પુટ્ઠા અતિમહતી તે દેવ સમ્પત્તિ. અતીતમદ્ધાનં કલ્યાણં કતત્તા. ઇદાનિ અનાગતસ્સત્થાય કુસલં કરોથાતિ આહ. કસ્સ દસ્સામ. સીલવન્તા નત્થીતિ. અસુઞ્ઞો દેવ જમ્બુદીપો અરહન્તેહિ, તુમ્હે દાનં સજ્જેથ, અહં અરહન્તે લચ્છામીતિ આહ. પુનદિવસે રાજા મહારહં દાનં સજ્જાપેસિ. દેવી સચે ઇમિસ્સા દિસાય અરહન્તો અત્થિ, ઇધા ગન્ત્વા અમ્હાકં ભિક્ખં ગણ્હન્તૂતિ ઉત્તરહિમવન્તાભિમુખી પુપ્ફાનિ ઉદ્ધં ખિપિત્વા ઉરેન નિપજ્જિ. અથ તાનિ પુપ્ફાનિ આકાસતો ગન્ત્વા હિમવન્તપદેસે વસન્તાનં પદુમવતિયા પુત્તાનં પઞ્ચસતાનંપચ્ચેકબુદ્ધાનં જેટ્ઠકમહાપદુમપચ્ચેકબુદ્ધસ્સ પાદમૂલે પતિંસુ. તથાહિ.

૧૪. અહો પસ્સથ ભો દાનિ, વિમ્હયં પુઞ્ઞકમ્મુનો;

અચેતનાપિ પુપ્ફાનિ, દૂતકિચ્ચેસુ બ્યાવટા.

૧૫. કત્તુકામેન લોકસ્મિં, સકલં અત્તનો વસં;

સબ્બત્થામેન કત્તબ્બં, પુઞ્ઞં પઞ્ઞવતા સદાતિ.

તતો મહાપદુમપચ્ચેકબુદ્ધો તં ઞત્વા સેસભાતરે આમન્તેસિ. મારિસા નન્દિયરાજા તુમ્હે નિમન્તેસિ. અધિવાસેથ તસ્સ નિમન્તનન્તિ. તે અધિવાસેત્વા તાવદેવ આકાસેના ગન્ત્વા ઉત્તરદ્વારે ઓતરિંસુ. મનુસ્સા પઞ્ચસતા દેવ પચ્ચેકબુદ્ધા આગતાતિ રઞ્ઞો આરોચેસું, રાજા સદ્ધિં દેવિયા ગન્ત્વા વન્દિત્વા પત્તે ગહેત્વા પચ્ચેકબુદ્ધે પાસાદં આરોપેત્વા તત્થ તેસં દાનં દત્વા ભત્તકિચ્ચાવસાને રાજા સઙ્ઘત્થેરસ્સ દેવી સઙ્ઘનવકસ્સ ચ પાદમૂલે નિપજ્જિત્વા અય્યા પચ્ચયેહિ ન કિલમિસ્સન્તુ, મયં પુઞ્ઞેન ન હાયિસ્સામ, અમ્હાકં ઇધ વાસાય પટિઞ્ઞં દેથાતિ પટિઞ્ઞં કારેત્વા ઉય્યાને નિવાસટ્ઠાનાદયો કારેત્વા યાવજીવં પચ્ચકબુદ્ધે ઉપટ્ઠહિત્વા તેસુ પરિનિબ્બુતેસુ સાધુકીળનં કારેત્વા ચન્દના ગરુઆદીહિ સરીરકિચ્ચં કારેત્વા ધાતુયો ગહેત્વા ચેતિયં પતિટ્ઠાપેત્વા એવરૂપાનમ્પિ મહાનુભાવાનં મહેસીનં મરણં ભવિસ્સતિ, કિમઙ્ગં પન માદિસાનન્તિ સંવેગજાતો જેટ્ઠપુત્તં રજ્જે પતિટ્ઠાપેત્વા સયં પબ્બજં પબ્બજિ, દેવીપિ રઞ્ઞે પબ્બજિતે અહં કિંકરિસ્સામીતિ પબ્બજિત્વા દ્વેપિ ઉય્યાને વસન્તા ઝાનાભિઞ્ઞં નિબ્બત્તેત્વા ઝાનસુખેન વીતિનામેન્તા આયુપરિયોસાને બ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તિંસુ. તે અમ્હાકં ભગવતો કાલે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા બુદ્ધસાસને પબ્બજિંસુ, તદા નન્દિયરાજા ધુતઙ્ગધરાનં અગ્ગો મહાકસ્સપત્થેરોનામ હુત્વા ચન્દો વિય સુરિયો વિયચ લોકે પાકટો હુત્વા ભગવતિ પરિ- નિબ્બુતે બુદ્ધસાસનં અતિવિય સોભેતિ. ભરિયાપિસ્સ ભદ્દકાપિળાની નામ અહોસીતિ.

૧૬. દત્વા પુરેકો વિપિને ચરન્તો,

પચ્ચેકબુદ્ધસ્સનુવાતમત્તં;

કત્વા સરટ્ઠં કુરુદીપસોભં,

મહાનુભાવો વસુધા ધિપોસિ.

૧૭. તુમ્હેચ ભોન્તો ખલુ સીલવન્તે,

દદાથ દાનાનિ અનપ્પકાનિ;

તં વો પતિટ્ઠાચ ભવન્તરસ્મિં,

ચિન્તામણિં કપ્પતરુંવ સારન્તિ.

નન્દિયરાજસ્સ વત્થું પથમં.