૮. મહામન્ધાતુવત્થુમ્હિ અયમાનુપુબ્બીકથા

ઇતો કિર એકનવુતિકપ્પમત્થકે વિપસ્સીનામ સમ્માસમ્બુદ્ધો લોકે ઉપ્પજ્જિત્વા પવત્તવરધમ્મચક્કો સદેવકેહિ લોકેહિ પૂજિયમાનો બન્ધુમતીનગરે પટિવસતિ. તદા સો મન્ધાતા તસ્મિં નગરે તુન્નકારો હુત્વા નિબ્બત્તિ. તુન્નકારકમ્મેન જીવિકં કપ્પેન્તો વિહરતિ. તદા સકલનગરવાસિનો બુદ્ધપમુખં ભિક્ખુસઙ્ઘં નિમન્તેત્વા મહાદાન મદંસુ. અથ સો એવં ચિન્તેસિ, સબ્બેપિમે નગરવાસિનો દાનં દદન્તિ. અહમેકોવ સેસો દુગ્ગતત્તા, યજ્જાહમજ્જ બીજં ન રોપેમિ, ઇમમ્હા દુક્ખા ન પરિમુચ્ચિસ્સામીતિ. સો વેગેન તુન્નકારકમ્મં પરિયેસિત્વા કિઞ્ચિમૂલં લભિત્વા તેન એકસ્સાપિ દાનં દાતું ઓકાસ મલદ્ધા આપણં ગન્ત્વા રાજમાસકે ગહેત્વા ચઙ્કોટકં પૂરેત્વા આદાય બુદ્ધપમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ભત્તગ્ગં ગન્ત્વા ઠિતો એવં ચિન્તેસિ, નત્થિ દાનિ ઓકાસં એકસ્સાપિ ભિક્ખુનો પત્તે ઓકિરિતું, અદ્ધાહં ઇમે આકાસે વિકિરિસ્સામીતિ અપ્પેવનામ પતમાનાનં એકસ્સાપિ ભિક્ખુનો પત્તે એકમ્પિ પતેય્ય, તં મે ભવિસ્સતિ દીઘરત્તં હિભાય સુખાયાતિ પસન્નમાનસો ઉદ્ધં ખિપિ, ત તો પતમાના તે પરિવારિકદેવતાનઞ્ચ ભગવતો આનુભાવેનચ બહિ અપતિત્વા ભગવન્તમાદિં કત્વા સબ્બેસં ભિક્ખૂનં પત્તેયેવ પતિંસુ. અથ સો તં અચ્છરિયં દિસ્વા પસન્નમાનસો સિરસિ અઞ્જલિં પગ્ગય્હ ઠિતો એવં પત્થનમકાસિ.

૧. ઇમિના મે અધિકારેન, પસાદેન યતિસ્સરે;

કામભોગીનહં અગ્ગો, ભવેય્યં જાતિજાતિયં.

૨. પહરિત્વા યદા પાણિં, ઓલોકેમિ નભોતલં;

સત્તરતનસમ્પન્નં, વસ્સં વસ્સતુ સબ્બદાતિ.

સો તતો પટ્ઠાય દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો મહન્તં દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા ઇમસ્મિં ભદ્દકપ્પે આદિમ્હિ મહાસમ્મતો નામ રાજા અહોસિ. તસ્સ પુત્તો રોજો નામ. તસ્સ પુત્તો વરરોજો નામ, તસ્સ પુત્તો કલ્યાણો નામ, તસ્સ પુત્તો વરકલ્યાણો નામ. વરકલ્યાણસ્સ પુત્તો ઉપોસથો નામ. ઉપોસથસ્સ પુત્તો મન્ધાતા નામ હુત્વા નિબ્બત્તિ. સો સત્તહિ રતનેહિ ચતૂહિ ચ ઇદ્ધીહિ સમન્નાગતો ચક્કવત્તિરજ્જં કારેસિ, તસ્સ વામહત્થં સમ્મિઞ્જિત્વા દક્ખિણહત્થેન અપ્પોટ્ઠિતે આકાસતો દિબ્બમેઘા વિય જણ્ણુપ્પમાણં સત્તરતનવસ્સં વસ્સતિ. એવરૂપો અચ્છરિયો અહોસિ. સો ચતુરાસીતિવસ્સસહસ્સાનિ કુમારકીળં કીળિ. ચતુરાસીતિવસ્સસહસ્સાનિ ઓપરજ્જં કારેસિ. ચતુરાસીતિવસ્સસહસ્સાનિ ચક્કવત્તિરજ્જં કારેસિ, આયુ પનસ્સ અસઙ્ખ્યેય્યં અહોસિ. સો એકદિવસં કામતણ્હં પૂરેતું અસક્કોન્તો ઉક્કણ્ઠિતાકારં દસ્સેસિ, અમચ્ચા દેવ કિન્નખો ઉક્કણ્ઠા સીતિ પુચ્છિંસુ. સો ભણે મય્હં પુઞ્ઞકમ્મે ઓલોકિયમાને ઇમં રજ્જં નપ્પહોતિ, કતરન્નુ ખો ઠાનં રમણીયન્તિ. દેવલોકો મહારાજાતિ. સો ચક્કરતનં અબ્ભુક્કિરિત્વા પરિસાય સદ્ધિં ચાતુમહારાજિકદેવલોકં અગમાસિ, અથસ્સ ચત્તારો મહારાજાનો દિબ્બમાલગન્ધ- હત્થા દેવગણપરિવુતા પચ્ચુગ્ગમનં કત્વા તં આદાય ચાતુમહારાજિકદેવલોકં ગન્ત્વા રજ્જં અદંસુ, તસ્સ પરિસાય પરિવુતસ્સ તસ્મિં રજ્જં કરોન્તસ્સ દીઘો અદ્ધા વીતિવત્તો. સો તત્થપિ તણ્હં પૂરેતુ મસક્કોન્તો ઉક્કણ્ઠિતા કારં દસ્સેસિ. તતો ચત્તારો મહારાજાનો કિન્નુખો મહારાજ ઉક્કણ્ઠિતોતિ પુચ્છિંસુ. ઇમમ્હા દેવલોકા કતરન્નુ ખો ઠાનં રમણીયન્તિ, દેવ પરેસં ઉપટ્ઠાકમનુસ્સસદિસા મયં. તાવતિંસદેવલોકો ઇતો સતગુણેન રમણીયોતિ. મન્ધાતા ચક્કરતનં અબ્ભુક્કિરિત્વા અત્તનો પરિસપરિવુતો તાવતિંસાભિમુખો પાયાસિ, અથસ્સ સક્કો દેવરાજા દિબ્બમાલગન્ધહત્થો દેવગણપરિવુતો પચ્ચુગ્ગમનં કત્વા તં હત્થે ગહેત્વા ઇતો એહિ મહારાજાતિ આહ. તતો રઞ્ઞો દેવગણપરિવુતસ્સ ગમનકાલે પરિણાયકરતનં ચક્કરતનં આદાય સદ્ધિંપરિસાય મનુસ્સપથં ઓતરિત્વા અત્તનો ઘરં પાવિસિ. સક્કો મન્ધાતું સક્કભવનં નેત્વા દેવતા દ્વે કોટ્ઠાસે કત્વા અત્તનો રજ્જં મજ્ઝે ભિન્દિત્વા અદાસિ. તતો પટ્ઠાય દ્વેપિ રાજનો રજ્જં કારેસું. એવં કાલે ગચ્છન્તે સક્કો સટ્ઠિસતસહસ્સાધિકાનિ તિસ્સોચ વસ્સકોટિયો આયું ખેપેત્વા ચવિ. અઞ્ઞો સક્કો નિબ્બત્તિ, સોપિ તથેવ દેવરજ્જં કારેત્વા આયુક્ખયેન ચવિ, એતેનુ પાયેન છત્તિંસ સક્કા ચવિંસુ, મન્ધાતા પન મનુસ્સપરિહારેન દેવરજ્જં કારેસિયેવ, તસ્સેવં કાલે ગચ્છન્તે ભીય્યોસો મત્તાય કામતણ્હા ઉપ્પજ્જિ, સો કિમ્મે ઉપડ્ઢરજ્જેન. સક્કં મારેત્વા એકરજ્જં કરિસ્સામીતિ ચિન્તેસિ. સક્કં પન મારેતું ન સક્કા, કામતણ્હા પનેસા વિપત્તિમૂલા. તથાહિ.

૩. વરમત્ર સુખન્ત્યત્ર, અત્રિચ્છાવિહતો નરો;

ઇધવા પરત્થવા કિઞ્ચિ, ન સાતં વિન્દતે સદા.

૪. તણ્હાય જાયતે સોકો,

તણ્હાય જાયતે ભયં;

તણ્હાય વિપ્પમુત્તસ્સ,

નત્થિ સોકો કુતો ભયં.

૫. તણ્હાદાસો નરો એત્થ, રાજચોરાદિસમ્ભવં;

હત્તચ્છેદાદિકં દુક્ખં, પાપુણાતિ વિહઞ્ઞતિ.

૬. યેન લોભેન જાતેન, સદા જીયન્તિ પાણિનો;

ખેત્તં વત્થું હિરઞ્ઞંચ, ગવાસ્સં દાસપોરિસં;

સબ્બત્થામેન સો લોભો, પહાતબ્બોવ વિઞ્ઞુનાતિ.

તતો અત્રિચ્છાવિહતસ્સ તસ્સ આયુસઙ્ખારો પરિહાયિ, જરા સરીરં પહરિ, મનુસ્સસરીરઞ્હિ નામ ન દેવલોકેભિજ્જતિ, તથ સો દેવલોકા ભસ્સિત્વા બન્ધુમતીનગરુય્યાનં પાવિસિ, ઉય્યાનપાલો તસ્સ આગતભાવં રાજકુલં નિવેદેસિ. રાજા રાજકુલા આગન્ત્વા ઉય્યાનેયેવ આસનં પઞ્ઞાપેસિ. તતો મન્ધાતા ઉય્યાને પઞ્ઞત્તવરાસને નિપન્નો અનુટ્ઠાનસેય્યં કપ્પેસિ. તતો અમચ્ચા દેવ તુમ્હાકં પરતો કિન્નુ કથેસામાતિ પુચ્છિંસુ, મમ પરતો તુમ્હે ઇમં સાસનં મહાજનસ્સ કથેય્યાથ, મન્ધાતુમહારાજા દ્વિસહસ્સદીપપરિવારેસુ ચતૂસુ મહાદીપેસુ ચક્કવત્તિરજ્જં કારેત્વા ચાતુમહારાજિકેસુ રજ્જં કારેત્વા છત્તિંસસક્કાનં આયુપરિમાણેન દેવલોકે રજ્જં કારેત્વા કાલમકાસીતિ. સો એવં વત્વા કાલંકત્વા યથાકમ્મં ગતોતિ ઇમમત્થં પકાસેતું ભગવા ચતુમહાપરિસમજ્ઝે ઇમા ગાથાયો આહ.

૭. યાવતા ચન્દિમસુરિયા, પરિહરન્તિ દિસા ભન્તિ વિરોચના;

સબ્બેવ દાસા મન્ધાતા, યે પાણા પથવિનિસ્સિતા.

૮. ન કહાપણવસ્સેન, તિત્તિ કામેસુ વિજ્જતિ;

અપ્પસ્સદા દુખા કામા, ઇતિ વિઞ્ઞાય પણ્ડિતો.

૯. અપિ દિબ્બેસુ કામેસુ, રતિંસો નાધિગચ્છતિ;

તણ્હાક્ખયરતો હોતિ, સમ્માસમ્બુદ્ધસાવકોતિ.

તં સુત્વા બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

૧૦. ઇતિ ગતિનિયતાનં બોધિયા ઉત્તમાનં;

સકવસમુપનેત્વા દેતિ દુક્ખાતિતણ્હા;

અનિયતગતિકાનં કા કથા માદિસાનં;

જહથ તમિતિ મન્ત્વા ભો ભજવ્હો તિવત્થુંતિ.

મહામન્ધાતુવત્થું અટ્ઠમં.