૧૦. દસકનિદ્દેસવણ્ણના

એકિસ્સા લોકધાતુયા

અટ્ઠાનમેતં અનવકાસો યં એકિસ્સા લોકધાતુયા દ્વે અરહન્તો સમ્માસમ્બુદ્ધા અપુબ્બં અચરિમં ઉપ્પજ્જેય્યું, નેતં ઠાનં વિજ્જતીતિ પજાનાતિ.

અજ્જ સત્થા પરિનિબ્બાયતિ, અજ્જ સાસનં ઓસક્કતિ, પચ્છિમદસ્સનં દાનિ ઇદં અમ્હાકન્તિ દસબલસ્સ પરિનિબ્બુતદિવસતો મહન્તતરં કારુઞ્ઞં કરિસ્સન્તિ.

એકપુગ્ગલો ભિક્ખવે લોકે ઉપ્પજ્જમાનો ઉપ્પજ્જતિ અચ્છરિયમનુસ્સો, કતમો એકપુગ્ગલો તથાગતો ભિક્ખવે અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધોતિ.

ઝાનવિભઙ્ગ

સુત્તન્તભાજનીય

અભિક્કન્તે પટિક્કન્તે સમ્પજાનકારી હોતિ.

સતો સમ્પજાનો અભિક્કમતિ,

સતો સમ્પજાનો પટિક્કમતીતિ વુત્તં.

કિન્નૂ મે એત્થ ગતેન અત્થો અત્થિ નત્થીતિ અત્થાનત્થં પરિગ્ગહેત્વા અત્થપરિગ્ગણ્હનં સાત્થકસમ્પજઞ્ઞં.

આમિસતોપિ વડ્ઢિ અત્થોયેવ, તં નિસ્સાય બ્રહ્મચરિયા નુગ્ગહાય પટિપન્નત્તાતિ વદન્તિ.

મયા પબ્બજિતદિવસતો પટ્ઠાય ભિક્ખુના સદ્ધિં દ્વેકથા નામ નકથિતપુબ્બા, અઞ્ઞસ્મિં દિવસે ઉપરિવિસેસં નિબ્બત્તેસ્સામીતિ ચિન્તેત્વા ‘‘કિં ભન્તે’’તિ પટિવચનં અદાસિ.

ભન્તે એતે મનુસ્સા તુમ્હાકં કિંહોન્તિ, માતિપક્ખતો સમ્બન્ધા પિતિપક્ખતોતિ.

આવુસોયં માતાપિતૂહિપિ દુક્કરં, તં એતે મનુસ્સા અમ્હાકં કરોન્તિ, પત્તચીવરમ્પિ નો એતેસં સન્તકમેવ, એતેસં આનુભાવેન નેવ ભયે ભયં ન છાતકે છાતકં જાનામ, એદિસાનામ અમ્હાકં ઉપકારિનો નત્થીતિ તેસં ગુણે કથેન્તો ગચ્છતિ.

કમ્મટ્ઠાનં નામ અત્થીતિપિ સઞ્ઞં અકત્વા ગામં પિણ્ડાય પવિસિત્વા અનનુલોમિકેન ગિહિસંસગ્ગેન સંસટ્ઠો ચરિત્વા ચ ભુઞ્જિત્વા ચ તુચ્છો નિક્ખમતિ.

આવુસો તુમ્હે ન ઇણટ્ટા ન ભયટ્ટા ન આજીવિકા પકતા પબ્બજિતા, દુક્ખા મુચ્ચિતુકામા પનેત્થ પબ્બજિતા. તસ્મા ગમને ઉપ્પન્નકિલેસં ગમનેયેવ નિગણ્હથ. ઠાને, નિસજ્જાય, સયને ઉપ્પન્નકિલેસં સયનેયેવ નિગ્ગણ્હથાતિ.

અયં ભિક્ખુ તુય્હં ઉપ્પન્નં વિતક્કં જાનાતિ, અનનુચ્છવિકં તે એતન્તિ અત્તાનં પટિચોદેત્વા વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરિયભૂમિં ઓક્કમતિ.

અયં થેરો પુનપ્પુનં નિવત્તિત્વા ગચ્છતિ, કિં નુખો મગ્ગમૂળ્હો ઉદાહુ કિઞ્ચિ પમુટ્ઠોતિ સમુલ્લપન્તિ.

કિન્નૂ ખો એતે અમ્હેહેવ સદ્ધિં ન સલ્લપન્તિ ઉદાહુ અઞ્ઞ મઞ્ઞમ્પિ, યદિ અઞ્ઞમઞ્ઞમ્પિ ન સલ્લપન્તિ, અદ્ધા વિવાદજાતા ભવિસ્સન્તિ.

અઞ્ઞં ઉપ્પજ્જતે ચિત્તં, અઞ્ઞં ચિત્તં નિરુજ્ઝતિ;

અવીચિ મનુસમ્બન્ધો, નદી સોતોવ વત્તતિ.

આલોકિતે વિલોકિતે સમ્પજાનકારી હોતિ.

સચે ભિક્ખવે નન્દસ્સ પુરત્થિમા દિસા આલોકેતબ્બા હોતિ, સબ્બં ચેતસા સમન્નાહરિત્વા નન્દો પુરત્થિમં દિસં આલોકેતિ ‘એવં મે પુરત્થિમં દિસં આલોકયતો નાભિજ્ઝા દોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવિસ્સન્તી’તિ. ઇતિહ સાત્થક સમ્પજાનો હોતિ. સચે ભિક્ખવે નન્દસ્સ પચ્છિમા દિસા, ઉત્તરા દિસા, દક્ખિણા દિસા, ઉદ્ધં, અધો, અનુદિસા અનુવિલોકેતબ્બા હોતિ, સબ્બં ચેતસા સમન્નાહરિત્વા નન્દો અનુદિસં અનુવિલોકેતિ ‘એવં મે અનુદિસં અનુવિલોકયતો…પે… સમ્પજાનો હોતીતિ….

ભવઙ્ગા વજ્જનઞ્ચેવ, દસ્સનં સમ્પટિચ્છનં;

સન્તીરણં વોટ્ઠબ્બનં, જવનં ભવતિ સત્તમં.

સમિઞ્જિતે પસારિતે સમ્પજાનકારી હોતિ.

સમિઞ્જિતે પહારિતેતિ પબ્બાનં સમિઞ્જન પસારણે.

કસ્મા ભન્તે સહસા હત્થં સમિઞ્જિત્વા પુન યથાઠાને ઠપેત્વા સણિકં સમિઞ્જિત્થાતિ.

યતો પટ્ઠાય મયા આવુસો કમ્મટ્ઠાનં મનસિકાતું આરદ્ધો, ન મે કમ્મટ્ઠાનં મુઞ્જિત્વા હત્થો સમિઞ્જિતપુબ્બો, ઇદાનિ પન મે તુમ્હેહિ સદ્ધિં કથયમાનેન કમ્મટ્ઠાનં મુઞ્ચિત્વા સમિઞ્જિતો, તસ્મા પુન યથા ઠાને ઠપેત્વા સમિઞ્જેસિન્તિ.

સાધુ ભન્તે ભિક્ખુના નામ એવરૂપેન ભવિતબ્બન્તિ.

સઙ્ઘાટિપત્તચીવરધારણે સમ્પજાનકારી હોતિ.

પુગ્ગલપઞ્ઞત્તિઅટ્ઠકથા

એકકનિદ્દેસ

કતમો ચ પુગ્ગલો સમયવિમુત્તો, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો કાલેન કાલં સમયેન સમયં અટ્ઠ વિમોક્ખે કાયેન ફુસિત્વા વિહરતિ, પઞ્ઞાય ચસ્સ દિસ્વા એકચ્ચે આસવા પરિક્ખીણા હોન્તિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો સમયવિમુત્તો.

અસમયવિમુત્ત

કતમો ચ પુગ્ગલો અસમયવિમુત્તો, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો નહેવ ખો કાલેન કાલં સમયેન સમયં અટ્ઠવિમોક્ખે કાયેન ફુસિત્વા વિહરતિ, પઞ્ઞાય ચસ્સ દિસ્વા આસવા પરિક્ખીણા હોન્તિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો અસમયવિમુત્તો. સબ્બેપિ અરિય પુગ્ગલા અરિયે વિમોક્ખે અસમયવિમુત્તા.

કુપ્પાકુપ્પનિદ્દેસ

કતમો ચ પુગ્ગલો કુપ્પધમ્મો, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો લાભી હોતિ રૂપસહગતાનં વા અરૂપસહગતાનં વા સમાપત્તીનં, સો ચ ખો ન નિકામલાભી હોતિ ન અકિચ્છલાભી ન અકસિર લાભી, ન યત્થિચ્છકં યદિચ્છકં યાવતિચ્છકં સમાપજ્જતિપિ વુટ્ઠાતિપિ, ઠાનં ખો પનેતં વિજ્ઝતિ, યં તસ્સ પુગ્ગલસ્સ પમાદમાગમ્મ તા સમાપત્તિયો કુપ્પેય્યું. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો કુપ્પધમ્મો.

સત્તક્ખત્તુપરમ સોતાપન્ન

કતમો ચ પુગ્ગલો સત્તક્ખત્તુપરમો, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાત ધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો, સો સત્તક્ખત્તું દેવે ચ માનુસે ચ સન્ધાવિત્વા સંસરિત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ, અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો સત્તક્ખત્તુપરમો.

સોતાપન્ન અધિપ્પાય્ય

સોતો સોતોતિ હિદં સારિપુત્ત વુચ્ચતિ, કતમો નુખો સારિપુત્ત સોતોતિ. અયમેવ હિ ભન્તે અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો સોતો. સેય્યથિદં, સમ્માદિટ્ઠિ…પે… સમ્માસમાધીતિ. સોતાપન્નો સોતાપન્નોતિ હિદં સારિપુત્ત વુચ્ચતિ, કતમો નુખો સારિપુત્ત સોતાપન્નોતિ. યો હિ ભન્તે ઇમિના અરિયેન અટ્ઠઙ્ગિકેન મગ્ગેન સમન્નાગતો, અયં વુચ્ચતિ સોતાપન્નો, સ્વાયં આયસ્મા એવંનામો એવંગોત્તો ઇતિ વાતિ, ઇતિવા….

કોલં કોલ સોતાપન્ન

કતમો ચ પુગ્ગલો કોલં કોલો. ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો, સો દ્વે વા તીણિ વા કુલાનિ સન્ધાવિત્વા સંસરિત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ, અયં વુચ્ચતિ કોલં કોલો.

એકબીજી સોતાપન્ન

કતમો ચ પુગ્ગલો એકબીજી, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા સોતાપન્નો હોતિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો, સો એકંયેવ માનુસકં ભવં નિબ્બત્તેત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ, અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો એકબીજી.

સકદાગામિનિદ્દેસ

કતમો ચ પુગ્ગલો સકદાગામી, ઇધે કચ્ચો પુગ્ગલો તિણ્ણં સંયોજનાનં પરિક્ખયા રાગદોસમોહાનં તનુત્તા સકદાગામી હોતિ સકિદેવ ઇમં લોકં આગન્ત્વા દુક્ખસ્સન્તં કરોતિ. અયં વુચ્ચતિ પુગ્ગલો સકદાગામી.