૪૪. ભાવકારકે સ્વ+ઘણ ઘ કા

ભાવે કારકે ચ ક્રિયત્થા અ ઘણ ઘ કા હોન્તિ બહુલં.

અપચ્ચયો-પગ્ગણ્હનં પગ્ગહો, એવં નિગ્ગહો, ધમ્મં ધારેતીતિ ધમ્મધરો, એવં વિનયધરો. તથા તં કરોતીતિ તક્કરો, દ્વિત્તં. એવં હિતકરો, દિવસકરો, દિનકરો, દિવાકરો, નિસાકરો, ધનું ગણ્હીતિ ધનુગ્ગહો. એવં કવચગ્ગહો. દદ=દાને, સબ્બકામં દદાતીતિ સબ્બકામદદો, સબ્બદદો. આતો ‘‘પરોક્ખાયઞ્ચા’’તિ ચગ્ગહણેન દ્વિત્તે ‘‘રસ્સો પુબ્બસ્સા’’તિ રસ્સે ચ અન્નં દદાતીતિ અન્નદદો, એવં ધનદો. સંપુબ્બો ધા=ધારણે, સબ્બં સન્ધહતીતિ સબ્બસન્ધો. ની=પાપને, વિપુબ્બો, વિનેસિ વિનેતિ વિનેસ્સતિ એતેન એત્થાતિ વા વિનયો, એ+અયાદેસા. નયનં નયો. સિ=સેવાયં, નિપુબ્બો, નિસ્સીયતીતિ નિસ્સયો. સિ=સયે, અનુસયિ અનુસેતિ અનુસેસ્સતીતિ અનુસયો. ઇ=ગતિમ્હિ, પતિપુબ્બો, પટિચ્ચ એતસ્મા ફલ+મેતીતિ પચ્ચયો. સં+ઉપુબ્બો, દાગમે સમુદયો. ચિ=ચયે, વિનિચ્છયતે+નેન વિનિચ્છયનં વા વિનિચ્છયો, ‘‘નિતો ચિસ્સ છો’’તિ ચિસ્સ છો. ઉચ્ચયનં ઉચ્ચયો, સંચયો. ખિ=ખયે, ખયનં ખયો. જિ=જયે, વિજયનં વિજયો, જયો. કી=દબ્બવિનીમયે, વિક્કયનં વિક્કયો, કયો. લી=સિલેસને, અલ્લીયન્તિ એત્થાતિ આલયો, લયો. (ઇવણ્ણન્તા).

આસુણન્તીતિ અસ્સવા, આસ્સ રસ્સો. પટિસ્સવનં પટિસ્સવો. સુ=પસ્સવને, આભવગ્ગા સવન્તીતિ આસવા. રુ=સદ્દો રવતીતિ રવો. ભવતીતિ ભવો. પભવતિ એતસ્માતિ પભવો. લૂ=છેદને, લવનં લવો. (ઉવણ્ણન્તા).

ચર=ચરણે, સંચરણં સંચરો. દર=વિદારણે, આદરનં આદરો. આગચ્છતિ આગમનંતિ વા આગમો. સપ્પ=ગમને, સપ્પતીતિ સપ્પો. દિબ્બતીતિ દેવો. પક્કમનં પક્કમતીતિ વા પક્કમો, એવં વિક્કમો. ચર=ચરણે, વનં ચરતીતિ વનચરો. કામો અવચરતિ એત્થાતિ કામાવચરો લોકો, કામાવચરા પઞ્ઞા, કામાવચરં ચિત્તં. ગાવો ચરન્તિ એત્થાતિ ગોચરો. પાદેન પિવતીતિ પાદપો. એવં કચ્છપો. સિરસ્મિં રુહતીતિ સિરોરુહો, મનાદિત્તા ઓ. ગુહાયં સયતીતિ ગુહાસયં ચિત્તં, એવં કુચ્છિસયા વાતા. પબ્બતે તિટ્ઠતીતિ પબ્બતટ્ઠો પુરિસો, પબ્બતટ્ઠા નદી, પબ્બતટ્ઠં ભસ્મં. એવં થલટ્ઠં જલટ્ઠં.

કિચ્છત્થે દુમ્હિ અકિચ્છત્થે સુ+ઈસં+સુખ ઉપપદેસુ-દુક્ખેન કરીયતિ કરણં વા દુક્કરં. એવં દુસ્સયો, દુક્ખેન ભરીયતીતિ દુબ્ભરો મહિચ્છો. એવં દુરક્ખં ચિત્તં, દુદ્દસો ધમ્મો, દુરનુબોધો ધમ્મો. ઈસં સયતીતિ ઈસંસયો, એવં સુખસયો. ઈસં કરીયતીતિ ઈસક્કરં કમ્મં. સુખેન કરીયતીતિ સુકરં પાપં બાલેન. એવં સુભરો અપ્પિચ્છો, સુદસ્સં પરવજ્જં, સુબોધ+મિચ્ચાદિ. સબ્બત્થ પાદિઅમાદિસમાસા.

ઘણ-ભવતીતિ ભાવો, ઓ+આવાદેસા. અય=ઇતિ દણ્ડકધાતુ, અયતિ ઇતોતિ આયો, આહરતીતિ આહારો. ઉપહનતીતિ ઉપઘાતો, ‘‘હનસ્સ ઘાતો ણાનુબન્ધે’’તિ ઘાતાદેસો. રઞ્જતીતિ રાગો, ‘‘કગા ચજાનં ઘાનુબન્ધે’’તિ જસ્સ ગો. રઞ્જન્તિ અનેનાતિ રાગો. ‘‘અસ્સા ણાનુબન્ધે’’તિ આ, પજ્જતે+નેનાતિ પાદો. તુદ=બ્યથને, પતુજ્જતે+નેનાતિ પતોદો. જરીયતિ અનેનાતિ જારો, એવં દારો. ભજીયતીતિ ભાગો. એવં ભારો. લબ્ભતીતિ લાભો. વિ+ઓપુબ્બો, વોહરીયતીતિ વોહારો. દિય્યતીતિ દાયો, યુક. વિહઞ્ઞતિ એતસ્માતિ વિઘાતો. વિહરન્તિ એત્થાતિ વિહારો. આરમન્તિ એતસ્મિન્તિ આરામો. પચનં વા પાકો, ચસ્સ કો. ચજનં ચાગો. યજનં યાગો. રજનં રાગો.