૩૩. કત્તરિ લ્તુ+ણ્કા

કત્તરિ કારકે ક્રિયત્થા લ્તુ+ણ્કા હોન્તિ. કર=કરણે, પરરૂપે ‘‘લ્તુ+પિતાદીન+મા સિમ્હી’’તિ આ સિલોપો ચ. કરોતીતિ કત્તા. એવં ભરતીતિ ભત્તા. હરતીતિ હત્તા. ભિદતીતિ ભેત્તા, એકારો, ઊમ્હિ ભેદિતા. છિન્દતીતિ છેત્તા. ભોજનસ્સ દાતા ભોજનદાતા. સન્ધાતીતિ સન્ધાતા. વચતીતિ વત્તા. ઓકારપરરૂપેસુ ભુઞ્જતીતિ ભોત્તા. ‘‘પદાદીનં ક્વચી’’તિ યુકાગમો, બુજ્ઝતીતિ બુજ્ઝિતા. જાનાતીતિ ઞાતા. છિન્દતીતિ છેતા. સુણાતીતિ સોતા. ‘‘ઊ+લસ્સે’’તિ ઊસ્સ એકારે ગણ્હાતીતિ ગહેતા. ભવતીતિ ભવિતા. સરતીતિ સરિતા. ‘‘મનાનં નિગ્ગહીતં’’તિ મસ્સ નિગ્ગહીતે વગ્ગન્તે ચ ગચ્છતીતિ ગન્તા. નકારન્તાનમ્પિ નિગ્ગહીતં, ખનતીતિ ખન્તા. સનતીતિ સન્તા. મઞ્ઞતીતિ મન્તા. પાલેતીતિ પાલયિતા પાલેતા, એત્થ ચુરાદિત્તા ણિ.

ણિણાપીસુ-ભાવયતીતિ ભાવયિતા ભાવેતા. એવં સારયિતા સારેતા, દાપયિતા દાપેતા, હાપયિતા હાપેતા, નિરોધયિતા નિરોધેતા, બોધયિતા બોધેતા, ઞાપયિતા ઞાપેતા, સાવયિતા સાવેતા, ગાહયિતા ગાહેતા, કારયિતા કારેતા, કારાપયિતા કારાપેતા ઇચ્ચાદિ.

ણ્કપચ્ચયે-ણકારો વુદ્ધ્યત્થો. રથં કરોતીતિ રથકારકો, ‘‘અસ્સા ણાનુબન્ધે’’તિ આ અમાદિસમાસો ચ. અન્નં દદાતીતિ અન્નદાયકો. ‘‘અધાતુસ્સ કા+સ્યાદિતો ઘે+સ્સી’’તિ ઘે પરે અસ્સ ઇઆદેસો, અન્નદાયિકા, અન્નદાયકં કુલં. ‘‘આસ્સા+ણાપિમ્હિ યુક’’ ઇતિણાપિતો+ઞ્ઞત્ર યુક. લોકં નેતીતિ લોકનાયકો, એકારે ‘‘આયા+વા ણાનુબન્ધે’’તિ આયાદેસો. એવં વિનેતીતિ વિનાયકો.

અકમ્મુપપદે-કરોતીતિ કારકો, એવં દાયકો નાયકો, ઓકારે આવાદેસે સુણાતીતિ સાવકો. પુરે વિય ઇકારે સાવિકા. લુનાતીતિ લાવકો. પુ=પવને, પુનાતીતિ પાવકો. ભવતીતિ ભાવકો, ઉપાસતીતિ ઉપાસકો. ગણ્હાતીતિ ગાહકો પાવકો, યાજકો. વધ=હિંસાયં, વધેતીતિ વધકો, ‘‘અઞ્ઞત્રાપી’’તિ વુદ્ધિપટિસેધો. ‘‘હનસ્સ ઘાતો ણાનુબન્ધે’’તિ ઘાતાદેસો, હનતીતિ ઘાતકો. ‘‘મં વા રુધાદીનં’’તિ મં, રુન્ધકો, ગુરુત્તા ન વુદ્ધિ. તથા ભુઞ્જતીતિ ભુઞ્જકો. આયસ્સ રસ્સે કિણાતીતિ કયકો. પાલેતીતિ પાલકો. પૂજેતીતિ પૂજકો.

ખાદીસુ-તિતિક્ખતીતિ તિતિક્ખકો. વીમંસતીતિ વીમંસકો ઇચ્ચાદિ. પનુદતીતિ પનૂદકો, ‘‘બ્યઞ્જને’’ચ્ચાદિના દીઘો. ‘‘ભીત્વા+નકો’’તિ એત્થ ‘આનકો’તિ યોગવિભાગા આનકો, આસ્સ રસ્સે નકારાગમે ચ ‘‘ઞાસ્સ ને જા’’તિ જાદેસો, જાનનકો. ણાપિમ્હિ –

અણ-ઇતિ દણ્ડકધાતુ, આણાપેતીતિ આણાપકો. તથા સઞ્ઞાપકો, પતિટ્ઠાપકો. સં+પ પુબ્બો આપ=પાપુણને, નિબ્બાનં સમ્પાપેતીતિ નિબ્બાનસમ્પાપકો. કારાપકો, કારાપિકા ઇચ્ચાદિ.

બહુલંવિધાના કમ્મેપિ-પાદેહિ હરીયતીતિ પાદહારકો. ચુપ=મન્દગમને, ગલે ચુપ્પતીતિ ગલચોપકો.

સિદ્ધોવ લ્તુ અરહાદીસુ ‘‘ભવં ખલુ કઞ્ઞાય પરિગ્ગહારહો’’તિ (પરિગ્ગહિતા). સીલત્થે-ઉપાદાનસીલોતિ ઉપાદાતા. સાધુ ગચ્છતીતિ ગન્તા. મુણ્ડનધમ્મા મુણ્ડનાચારાતિ મુણ્ડયિતારો, એત્થ ‘‘ધાત્વત્થે નામસ્મી’’તિ ઇમ્હિ ઊઆગમે એ+અયાદેસે મુણ્ડયિતુસદ્દમ્હિ આરઙાદેસે ચ કતે યોસ્સ ટો.