૨૭. ભાવકમ્મેસુ તબ્બાનીયા

તબ્બઅનીયા ક્રિયત્થા પરે ભાવકમ્મેસુ ભવન્તિ, બહુલંવિધાના કત્તુકરણાદીસુપિ. ભૂ=સત્તાયં, ‘‘યુવણ્ણાન+મે ઓપચ્ચયે’’તિ ઓકારે ‘‘ઊબ્યઞ્જનસ્સા’’તિ ઊઆગમો, ઞ્ઞકારો આદ્યાવયવત્થો. ઓસ્સ ‘‘એઓન+ મયવા સરે’’તિ અવાદેસો, ભૂયતેતિ ભવિતબ્બં ભવતા ભવનીયં. ભાવસ્સે+કત્તા એકવચનમેવ, તઞ્ચ નપુંસકલિઙ્ગં.

તબ્બાદ્યભિહિતો ભાવો,

દબ્બમિવ પકાસતીતિ-બહુવચનઞ્ચ હોતિ.

કમ્મે-અભિપુબ્બો, અભિભૂયતે અભિભૂયિત્થ અભિભૂયિસ્સતેતિ અભિભવિતબ્બો કોધો પણ્ડિતેન, અભિભવિતબ્બા તણ્હા, અભિભવિતબ્બં દુક્ખં. એવં અભિભવનીયો અભિભવનીયા અભિભવનીયં, કમ્મે અભિધેય્યસ્સેવ લિઙ્ગવચનાનિ.

વિસેસ્સલિઙ્ગાતબ્બાદી, તત્થા+દો પઞ્ચ ભાવજા;

નપુંસકે સિયું ભાવે, ક્તો ચા+નો અકત્તરિ.

ભાવસ્મિં ઘણ પુમે એવં, ઇયુવણ્ણા ગહાદિજો;

અપચ્ચયોપિ વા+સંખ્યા, તુ+માદિત્વન્તકા સિયું.

ઇતો પરં ઉપસગ્ગપુબ્બતા ચ કાલત્તયસ્સ વાક્યગહણઞ્ચ વુત્તનયેન ઞાતબ્બં, તસ્મા અનુરૂપવાક્યમેવ દસ્સયિસ્સામ –

આસ=ઉપવેસને, આસને આસિતબ્બં તયા આસનીયં. કમ્મે-ઉપાસીયતીતિ ઉપાસિતબ્બો ગુરુ ઉપાસનીયો. સી=સયે, એ+અયાદેસા, સયનં સયિતબ્બં સયનીયં તયા. અતિસીયતીતિ અતિસયિતબ્બો કટો તે અતિસયનીયો. પદ=ગમને, ‘‘પદાદીનં ક્વચી’’તિ યુક, કકારો કાનુબન્ધકારિયત્થો, ઉકારો ઉચ્ચારણત્થો, દસ્સજો પુબ્બરૂપઞ્ચ, ઉપ્પજ્જનં ઉપ્પજ્જિતબ્બં ઉપ્પજ્જનીયં. પટિપજ્જીયતીતિ પટિપજ્જિતબ્બો મગ્ગો પટિપજ્જનીયો. બુધ=ઞાણે, બુજ્ઝતેતિ બુજ્ઝિતબ્બો ધમ્મો બુજ્ઝનીયો. સુ=સવને, સૂયતેતિ સોતબ્બો ધમ્મો, ઞ્ઞિમ્હિ નાગમે ‘‘તથનરાનં ટઠણલા’’તિ ણે ચ કતે ‘‘ન તે કાનુબન્ધ+નાગમેસૂ’’તિ ઓકારાભાવો. સુણિતબ્બો, સવનીયો. કર=કરણે –