૨૨. દાસ્સ દં વા મિમેસ્વ+દ્વિત્તે

અદ્વિત્તે વત્તમાનસ્સ દાસ્સ દં હોતિ વા મિમેસુ. વગ્ગન્તં, દમ્મિ દેમિ, દમ્મ દેમ. ઈકારે દીયતિ ઇચ્ચાદિ. અનાગતત્થે ઇઞાગમે સરણોપાદિ, દદિસ્સતિ, દદિસ્સન્તિ. દજ્જિસ્સતિ, દજ્જિસ્સન્તિ. લવિકરણે દસ્સતિ, દસ્સન્તિ. અજ્જતને-અદદિ, અદદિંસુ, અદજ્જિ, અદજ્જિંસુ, અદાસિ, અદંસુ. અનજ્જતને-અદદા, અદદુ. કાલાતિપત્તિયં-અદદિસ્સ અદજ્જિસ્સ, લે અદસ્સ, દસ્સંસુ. એય્યાદિમ્હિ-દદે દદેય્ય દજ્જે દજ્જેય્ય. ‘‘ટા’’તિ બહુલાધિકારા દજ્જાદેસા પરસ્સ એય્યસ્સ ટા, દજ્જા, દજ્જું દજ્જેય્યં દદેય્યું. ત્વાદીસુ-દદાતુ, દદન્તુ, દજ્જતુ, દજ્જન્તુ, લસ્સે+કારે દેતુ, દેન્તુ ઇચ્ચાદિ. સબ્બત્થ કમ્મેપિ યોજનીયં.

ધા=ધારણે, ત્યાદિમ્હિ ચગ્ગહણેન દ્વિત્તે પુબ્બાકારસ્સ રસ્સત્તે લલોપે ‘‘ચતુત્થદુતિયાનં તતિયપઠમા’’તિ પુબ્બધકારસ્સ દકારે ચ કતે દધાતિ, દધન્તિ. પિપુબ્બો, ‘‘તદમિના’’ દિના આસ્સ લોપો, ‘‘ધાસ્સ હો’’તિ દ્વિત્તે પરસ્સ ધાસ્સ હકારો, દ્વારં પિદહતિ, પિદહન્તિ. લસ્સે+કારે નિધેતિ, નિધેન્તિ. કમ્મે-વિધીયતિ, વિધીયન્તિ ઇચ્ચાદિ. ધસ્સતિ, પિદહિસ્સતિ, પરિદહેસ્સતિ. અધાસિ, પિદહિ. અધસ્સ, પિદહિસ્સ. દધે દધેય્ય, પિદહે પિદહેય્ય. દદાતુ, પિદહતુ, નિધેતુ, નિધેન્તુ ઇચ્ચાદિ. (જુહોત્યાદયો).

ભૂવાદિ ચ જુહાદિ ચ, હુવાદિધાતવો ચિ+મે;

સવુદ્ધિકભૂવાદીહિ, તિધા ભેદં ઉપેન્તિ તે.

(ભૂવાદિનયો.)

અધુના વિકરણપભેદપકાસનત્થં રુધાદીનં અટ્ઠગણાનં કાનિચિ રૂપાનિ ઉદાહરિયન્તે –

રુધ=આવરણે, ત્યાદયો હોન્તિ. એવ+મુપરિપિ સબ્બગણેસુ.