૫,૪. તુંસ્મા લોપો ચિ+ચ્છાયં તે

તુમન્તતો ઇચ્છાય+મત્થે તે ખ+સ+છા હોન્તિ બહુલં, તુંપચ્ચયસ્સ લોપો ચ હોતિ, સુતત્તા. ભુજ=પાલન+જ્ઝોહારેસુ. ભોજનાયાતિ વિગ્ગય્હ ‘‘તું+તાયે’’ચ્ચાદિના તુંપચ્ચયે ‘‘લહુસ્સુપન્તસ્સા’’તિ ઓકારે પરરૂપે ચ કતે ભોત્તુ+મિચ્છતીતિ વિગ્ગય્હ ઇમિના ખપચ્ચયે તુંપચ્ચયસ્સ ઇમિના ચ લોપે ‘‘નિમિત્તાભાવે નેમિત્તિકસ્સાપિ ચ અભાવો’’તિ ઞાયા પરરૂપઓકારાનં અભાવે ખસ્સ પરરૂપ+ખકારાદિમ્હિ ચ કતે ભુક્ખ ભુક્ખ ઇતિ દ્વિત્તે તતિયબકારો હોતિ, બુભુક્ખધાતુતો ત્યાદયો હોન્તિ, બુભુક્ખતિ, બુભુક્ખન્તિ ઇચ્ચાદિ.

જિ=જયે, જયનાય ઇતિ વિગ્ગય્હ પુરે વિય તુમાદિમ્હિ કતે જેતુ+મિચ્છતીતિ વિગ્ગય્હ સપ્પચ્ચયે જિસ જિસ ઇતિ દ્વિત્તે અનાદિબ્યઞ્જનલોપે દ્વિત્તે પરસ્સ જિસ્સ ‘‘જિહરાનં ગિં’’તિ ગિં. જિગિંસધાતુતો ત્યાદીસુ જિગિંસતિ, જિગિંસન્તિ ઇચ્ચાદિ.

ઘસ=અદને, ઘસિતુ+મિચ્છતિ છપ્પચ્ચયાદિમ્હિ પુરે વિય કતે ઘસ્સ ‘‘કવગ્ગહા’’દિના ઝે ઝસ્સ ‘‘ચતુત્થદુતિયા’’ દિના જકારે ‘‘ખછસેસ્વસ્સી’’તિ ઇકારે ચ કતે જિઘચ્છધાતુતો ત્યાદયો હોન્તિ. જિઘચ્છતિ, જિઘચ્છન્તિ+ચ્ચાદિ.