૧૨. નઞ

નઊચ્ચેતં સ્યાદ્યન્તં સ્યાદ્યન્તેન સહે+કત્થં હોતિ. ઞ્ઞકારો ‘‘ટ નઞસ્સા’’તિ વિસેસનત્થો ‘પામનપુત્તાદીસુ નસ્સ ટો મા હોતૂ’તિ. ન બ્રાહ્મણો અબ્રાહ્મણો, ‘‘ટ નઞસ્સા’’તિ નસ્સ ટાદેસો. ઞ્ઞ-કારો એત્થેવ વિસેસનત્થો.

ન-નિસેધો સતો યુત્તો, દેસાદિનિયમં વિના;

અસતો વા+ફલો તસ્મા, કથ+મબ્રાહ્મણોતિચે.

નિસેધત્થાનુવાદેન, પટિસેધવિધિ ક્વચિ;

પરસ્સ મિચ્છાઞાણત્તા+ખ્યાપનાયો+પપજ્જતે.

દુવિધો ચ+સ્સ નસ્સ અત્થો પસજ્જપટિસેધ+પરિયુદાસવસેન. તત્થ યો ‘‘અસૂરિકપસ્સારાજદારા’’તિઆદીસુ વિય ઉત્તરપદત્થસ્સ સબ્બદા અભાવં દીપેતિ, સો પસજ્જપટિસેધવાચી નામ. યો પન ‘‘અબ્રાહ્મણ+માનયા’’તિઆદીસુ વિય ઉત્તરપદત્થં પરિયુદાસિત્વા પટિક્ખિપિત્વા તંસદિસે વત્થુમ્હિ કારિયં પટિપાદયતિ, સો પરિયુદાસવાચી નામ. વુત્તઞ્ચ –

પસજ્જપટિસેધસ્સ, લક્ખણં વત્થુનત્થિતા;

વત્થુતો+ઞ્ઞત્ર યા વુત્તિ, પરિયુદાસલક્ખણં.

યત્ર અબ્રાહ્મણાદીસુ, વત્થું પરિયુદસ્સતિ;

તક્રિયાયુત્તરાજાદિં, વદે સો પરિયુદાસકો.

પસજ્જપટિસેધો તુ, વત્થન્તર+મનાદિય;

કિઞ્ચિવત્થુનિસેધસ્સ, પસઙ્ગો ન ભવેય્ય સો.

તદઞ્ઞો ચ તંવિરુદ્ધો,

તદભાવો ચ નઞ્ઞત્થો.

તદઞ્ઞત્થે – અબ્રાહ્મણો, બ્રાહ્મણતો અઞ્ઞો તંસદિસોતિ વુત્તં હોતિ. એવં અમનુસ્સો, અસ્સમણો, ન બ્યાકતા અબ્યાકતા ધમ્મા. તબ્બિરુદ્ધત્થે-ન કુસલા અકુસલા, કુસલપટિપક્ખાતિ અત્થો. એવં અલોભો, અમિત્તો, અયં પરિયુદાસનયો. તદભાવે-ન કત્વા અકત્વા, અકાતુન પુઞ્ઞં, અકરોન્તો, અભાવો ભવતિ. અયં પસજ્જપટિસેધનયો.

એત્થ ચ ઉભોસુ પરિયુદાસે બ્રાહ્મણા અઞ્ઞો બ્રાહ્મણધમ્મે અપ્પતિટ્ઠિતો ખત્તિયાદિ બ્રાહ્મણસદિસોવ અબ્રાહ્મણોતિ વુત્તે પતીયતે. ઇતરસ્મિં પન પક્ખે કેનચિ સંસયનિમિત્તેન ખત્તિયાદો બ્રાહ્મણોતિ વુત્તસ્સ મિચ્છાઞાણનિવુત્તિ કરીયતિ ‘‘બ્રાહ્મણો+યં ન ભવતિ અબ્રાહ્મણો’’તિ, બ્રાહ્મણત્તજ્ઝાસિતો ન ભવતીત્યત્થો. તત્થ સદિસત્તં વિના મિચ્છાઞાણાસમ્ભવા પયોગસામત્થિયા ચ સદિસપટિપત્તિ, તગ્ગતા ચ લિઙ્ગ+સઙ્ખ્યા ભવન્તિ. અતોયેવ ઉચ્ચતે ‘‘નઞ્ઞિવયુત્ત+મઞ્ઞસદિસાધિકરણે, કથા હિ અત્થસમ્પચ્ચયો’’તિ.