૩૯. છટ્ઠી સમ્બન્ધે

સમ્બન્ધે છટ્ઠી હોતિ. રઞ્ઞો પુરિસોતિ વુત્તે યસ્મા રાજા દદાતિ, પુરિસો ગણ્હાતિ, તસ્મા રાજપુરિસોતિ વિઞ્ઞાયતિ. એવમેવ યો યસ્સ આયત્તો સેવકાદિભાવેન ભણ્ડભાવેન વા સમીપ+સમૂહા+વયવ+વિકાર+કારિય+અવત્થા+જાતિ+ગુણ+ક્રિયાદિવસેન વા, ઠાનીવસેન વા, આગમીવસેન વા, સો તિવિધોપિ અત્થો સમ્બન્ધો નામ. વુત્તઞ્હિ –

ક્રિયાકારકસઞ્જાતો, અસ્સે+દંભાવહેતુકો;

સમ્બન્ધો નામ સો અત્થો, તત્થ છટ્ઠી વિધીયતે.

પારતન્ત્યઞ્હિ સમ્બન્ધો, તત્થ છટ્ઠી ભવે તિતો;

ઉપાધિ+ઠાન્યા+ગમિતો, ન વિસેસ્સાદિતો તિતોતિ.

ઉપાધિસઙ્ખાતવિસેસનતો તાવ-રઞ્ઞો પુરિસો. એત્થ ચ બ્રાહ્મણાદિસામિતો નિવત્તેતીતિ રાજા વિસેસનં, પુરિસો તેન વિસેસિયતીતિ વિસેસ્સો. ભણ્ડસમ્બન્ધતો-પહુતં મે ધનં સક્ક, એકસ્સ પટિવીસો, ભિક્ખુસ્સ પત્તચીવરં. સમીપતો-અમ્બવનસ્સ અવિદૂરે, નિબ્બાનસ્સેવ સન્તિકે. સમૂહે-સુવણ્ણસ્સ રાસિ, ભિક્ખૂનં સમૂહો. અવયવે-મનુસ્સસ્સેવ તે સીસં, રુક્ખસ્સ સાખા. વિકારે-સુવણ્ણસ્સ વિકતિ, ભટ્ઠધઞ્ઞાનં સત્તુ. કારિયે-યવસ્સ અઙ્કુરો, મેઘસ્સ સદ્દો, પુત્તાપિ તસ્સ બહવો, કમ્માનં ફલં વિપાકો. અવત્થાયં-ખન્ધાનં પાતુભાવો, જરા, ભેદો વા. જાતિયં-મનુસ્સસ્સ ભાવો, મનુસ્સાનં જાતિ. ગુણે-સુવણ્ણસ્સ વણ્ણો, વણ્ણો ન ખીયેથ તથાગતસ્સ બુદ્ધસ્સ ગુણઘોસો, પુપ્ફાનં ગન્ધો, ફલાનં રસો, ચિત્તસ્સ ફુસના, સિપ્પિકાનં સતં નત્થિ, તિલાનં મુટ્ઠિ, તેસં સમાયોગો, સન્ધિનો વિમોક્ખો, તથાગતસ્સ પઞ્ઞાપારમિં આરબ્ભ, સુખં તે, દુક્ખં તે, ચેતસો પરિવિતક્કો ઉદપાદિ, પઞ્ઞાય પટુભાવો, રૂપસ્સ લહુતા, મુદુતા વા, ઉપચયો વા. ક્રિયાસમ્બન્ધે-પાદસ્સ ઉક્ખેપનં, અવક્ખેપનં વા, હત્થસ્સ સમિઞ્જનં, દાનં, પસારણં, ધાતૂનં ગમનં, ઠાનં, નિસજ્જા, સયનં વા, તથાગતસ્સ નામગોત્તાદિ, તસ્સ કારણં, તસ્સ માતાપિતરો, તસ્સ પુરતો પાતુરહોસિ, નગરસ્સ દક્ખિણતો, વસ્સાનં તતિયે માસે, ન તસ્સ ઉપમા, કુવેરસ્સ બલિ ઇચ્ચાદિ. અપિ ચ –

ગાવસ્સ જાતિ, ધવલો, ગતિ, સિઙ્ગં, નામન્તિ+ધ;

દબ્બસ્સાપિ ચ જાત્યાદિ, વિસેસ્સા હોન્તિ કામતો.

ગોત્તઞ્ચ સબલોદિસ્સ, પાક+મન્નસ્સ સુક્કતા;

પટસ્સ, સિઙ્ગંમેણ્ડસ્સ, ના+ઞ્ઞેસંતિ વિસેસ્સતે.

ઠાનિતો-યુવણ્ણાન+મેઓ લુત્તા. આગમિતો-સુઞ સસ્સ. સામિયોગે-દેવાન+મિન્દો, મિગાનં રાજા. રુજાદિયોગે-દેવદત્તસ્સ રુજતિ, તસ્સ રોગો ઉપ્પજ્જિ, મહાસેનાપતીનં ઉજ્ઝાપેતબ્બં, રજકસ્સ વત્થં દદાતિ, મુસાવાદસ્સ ઓત્તપ્પં ઇચ્ચાદિ. યજસ્સ યોગે-પુપ્ફસ્સ બુદ્ધસ્સ યજતિ, પુપ્ફેનાત્યત્થો. એવં ઘતસ્સ અગ્ગિં જુહતિ. સુહિતત્થે-પત્તં ઓદનસ્સ પૂરેત્વા, પૂરં નાનાપકારસ્સ અસુચિનો, પૂરં હિરઞ્ઞસુવણ્ણસ્સ, પૂરતિ બાલો પાપસ્સ. કિતકપ્પયોગે-બહુલંવિધાના છટ્ઠી, રઞ્ઞો સમ્મતો, પૂજિતો, સક્કતો, અપચિતો, માનિતો વા, અમતં તેસં ભિક્ખવે અપરિભુત્તં, યેસં કાયગતા સતિ અપરિભુત્તા, સાધુસમ્મતો બહુજનસ્સ, સુપ્પટિવિદ્ધા બુદ્ધાનં ધમ્મધાતુ, ધમ્મસ્સ ગુત્તો મેધાવી. કમ્મત્થે-તસ્સ ભવન્તિ વત્તારો, સહસા કમ્મસ્સ કત્તારો, અમતસ્સ દાતા, ભિન્નાનં સન્ધાતા, સહિતાનં અનુપ્પદાતા, બોધેતા પજાય, કમ્મસ્સ કારકો નત્થિ, વિપાકસ્સ ચ વેદકો, અવિસંવાદકો લોકસ્સ, ચતુન્નં મહાભૂતાનં ઉપાદાય પસાદો. સરતિ+ચ્છાયોગે-માતુ સરતિ, ન તેસં કોચિ સરતિ, સત્તાનં કમ્મપચ્ચયા, પુત્તસ્સ ઇચ્છતિ. કરોતિસ્સ (યોગે) – ઉદકસ્સ પતિકુરુતે, કણ્ડસ્સ પતિકુરુતે, અભિસઙ્ખરોતીત્યત્થો. પઞ્ચમિયત્થે પરિહાનિભયત્થયોગેપિ છટ્ઠી, અસ્સવનતાય ધમ્મસ્સ પરિયાયન્તિ, કિન્નુ ખો અહં તસ્સ સુખસ્સ ભાયામિ, સબ્બે તસન્તિ દણ્ડસ્સ, સબ્બે ભાયન્તિ મચ્ચુનો, ભીતો ચતુન્નં આસીવિસાનં ઘોરવિસાનં ઇચ્ચાદિ.