નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

મહારહનીતિ

પણ્ડિતકથા

૧. મહારહરહં સક્ય,

મુનિં નીવરણા તણ્હા;

મુત્તં મુત્તં સુદસ્સનં,

વન્દે બોધિવરં વરં.

૨. મુનિના મુનિનાગેન,

દુટ્ઠપબ્બજ્જિતા જિતા;

યથા યથાઅસદ્ધમ્મ-

પુરણા પુરણાદયો.

૩. તથા તથાગતોવાદા,

નુગતે લોકનીતિયં;

કતયોગેન વિદૂના,

જેય્યોવાનત્થ કારિનો.

૪. નિતીધ જન્તુનં સારો,

મિત્તાચરિયાચ પીતરા;

નીતિમા સુબુદ્ધિ બ્યત્તો,

સુતવા અત્થદસ્સિમા.

૫. કવિહેરઞ્ઞકા કત્વા,

સુત્તત્તં સત્થકઞ્ચનં;

ગજ્જપજ્જાદ્યાલઙ્કારં,

કરોન્તીધ મનોરમ્મં.

૬. વુત્યં વિસદઞાણસ્સ,

ઞાતો અત્થોતરસ્સ ન;

સુરપ્પભાય આદાસો,

છાયં દિસ્સે ન માકરે.

૭. મહાતેજોપિ તેજોયં,

મત્તિકં નમુદુકંકરો;

આપો આપેતિ મુદુકં,

સાધુવાચાચ કક્ખળં.

૮. મુદુનાવ રિપું જેતિ,

મુદુના જેતિ દારુણં;

નોસિદ્ધં મુદુના કિઞ્ચિ,

યત્વતો મુદુના જયે.

૯. ચન્દનં સીતલં લોકે,

તતો ચન્દંવ સીતલં;

ચન્દનચન્દસીતમ્હા,

વાક્યં સાધુસુભાસિતં.

૧૦. પત્તકલ્લોદિતં અપ્પં,

વાક્યં સુભાસિતં ભવે;

ખુદ્દિતસ્સ કદન્નંપિ,

સુત્તં સાદુરસો સિયા.

૧૧. સત્થકાપિ બહૂવાચા,

નાદરા બહુભાણિનો;

સોપકારમુદાસીનં,

નનુદિટ્ઠં નદીજલં.

૧૨. સંસારવિસરુક્ખસ્સ,

દ્વયમેવામતંફલં;

સુભાસિતસ્સસારાદો,

સાધૂહિરસમાગમો.

૧૩. પાસાણછત્તં ગરુકં,

તતો દેવાનચિક્ખના;

તતો વુડ્ઢાનમોવાદો,

તતો બુદ્ધસ્સ સાસનં;

૧૪. તુલં સલ્લહુકં લોકે,

તતો ચપલજાતિકો;

તતોનોવાદિકો તતો,

યતિ ધમ્મેપમાદકો.

૧૫. અહ ગચ્છતિ હાયન્તી,

સત્તાનમિધ જીવિતં;

તસ્માહિ માપમત્તત્વં,

ગચ્છન્તુ જિનસાસને.

૧૬. પણ્ડિતસ્સ પસંસાય,

દણ્ડોબાલેન દીયતે;

પણ્ડિતો પણ્ડિતેનેવ,

વણ્ણિતોવ સુવણ્ણિતો.

૧૭. સતેસુ જાયતે સૂરો,

સહસ્સેસુચ પણ્ડિતો;

વુત્તા સતસહસ્સેસુ,

દાતા ભવતિવા નવા.

૧૮. ભૂપત્તંચ પણ્ડિતત્તઞ્ચ,

નેવતુલ્યં કદાચિપિ;

સદેસેપૂજિતો રાજા,

બુદ્ધો સબ્બત્થપૂજિતો.

૧૯. ક્વાતિભારો સમત્થાનં,

કિંદૂરો બ્યવહારિનં;

કોવિદેસો સવિજ્જાનં,

કોપરો પિયવાદિનં.

૨૦. નનુ તે યેવસન્તા નો,

સાગરા નકુલાચલા;

અપ્પમ્પિ મરિયાદં યે,

સંવટ્ટેવિ જહન્તિનો.

૨૧. પલયેતીતમરિયાદા,

ભવન્તિકિર સાગરા;

મરિયાદાતિકં સાધુ,

નઇચ્છન્તિ પલયેપિ.

૨૨. સતં દીઘાયુકં સબ્બ,

સત્તાનં સુખકારણં;

અસતંપન સબ્બેસં,

દુક્ખહેતુ નસંસયો.

૨૩. પામોક્ખે સુજને સન્તે,

સબ્બેપિ સુજના જના;

જાતેકસ્મિંસારગન્ધે,

સબ્બે ગન્ધમયા દુમા.

૨૪. અત્તના યદિ એકેન,

વિનતેન મહાજના;

વિનયં યન્તિ સબ્બેપિ,

કો તં નાસેય્ય પણ્ડિતો.

૨૫. સરીરસ્સ ગુણાનઞ્ચ,

દૂરમચ્ચન્ત મન્તરં;

સરીરં ખણવિદ્ધંસિ,

કપ્પન્તિટ્ઠાયિનો ગુણા.

૨૬. યદિ નિચ્ચમનિચ્ચેન,

નિમલં મલવાહિના;

યો સો કાયેન લભેથ,

કિંનલદ્ધં ભવે નુકિં.

૨૭. ધમ્મત્થકામમોક્ખાનં,

પાણં સંસિદ્ધિકારણં;

તન્નિઘાતા કિન્નહતં,

રક્ખના કિન્નરક્ખિતં.

૨૮. અત્તા બન્ધુ મનુસ્સસ્સ,

રિપુ અત્તાવ જન્તુનં;

અત્તાવ નિયતો ઞાતિ,

અત્તાવ નિયતો રિપુ.

૨૯. અત્તનોપરિચાગેન,

યંસિતમનુરક્ખનં;

કરોન્તિ સજ્જનાયેવ,

ન તં નીતિમતા મતં.

૩૦. તિણાનિ ભૂમિરુદકં,

ચતુત્થી વાક્યસુટ્ઠુતા;

એતાનિ હિ સતંગેહે,

નોછિન્દન્તે કદાચિપિ.

૩૧. અમ્બું પિવન્તિનો નજ્જો,

રુક્ખો ખાદતિનો ફલં;

મેઘો ક્વચિપિ નો સસ્સં,

પરત્થાય સતંધનં.

૩૨. સતં ફરુસવાચાહિ,

નયાતિ વિકતિં મનો;

તિણુક્કાહિ નસક્કાવ,

તાપેતું સાગરે જલં.

૩૩. સમ્પત્યં મહત્તંચેતો,

ભવત્યુપ્પલકોમલં;

વિપ્પત્યઞ્ચ મહાસેલે,

સિલાસઙ્ઘાદકક્કસો.

૩૪. અત્થં મહન્તમાપજ્જ,

વિજ્જં સમ્પત્તિમેવચ;

ચરેય્યામાનથદ્ધોયો,

પણ્ડિતો સો પવુચ્ચતિ.

૩૫. નાલબ્ભમભિપત્થેન્તિ,

નટ્ઠમ્પિ નચસોચરે;

વિપ્પત્યઞ્ચ નમુય્હન્તિ,

યેનરા તેવ પણ્ડિતો.

૩૬. ગણ્ઠિટ્ઠાને એકપદે,

નાતિમઞ્ઞેય્ય પણ્ડિતો;

કિં અક્કો વેળુપબ્ભારો,

તિમહાદીપભાનુદો.

૩૭. ગુણદોસેસુમેકેન,

નત્થિ કોચિ વિવજ્જિતો;

સુખુમાલસ્સ પદુમસ્સ,