૫. પકિણ્ણક-પરિચ્છેદો

નામં આરોપનં પોત્થકં ગન્થકારસ્સ ચ. લેખંલેખાપનઞ્ચેવ, વદામિ તદનન્તરન્તિ. તત્થ ચતુરાસીતિયા ધમ્મક્ખન્ધસહસ્સાનિ પિટક, નિકાયઙ્ગ, વગ્ગ, નિપાતાદિકં નામં, કેનારોપિતં, કત્થ આરોપિતં, કદા આરોપિતં, કિમત્થં આરોપિતન્તિ? તત્રાયં પિવિસજ્જનાકેન આરોપિતન્તિ પઞ્ચસતખીણાસવેહિ આરોપિતં. તેહિ સબ્બબુદ્ધવચનં સઙ્ગાયન્તિ, ઇદં પિટકં, અયં નિકાયો, ઇદં અઙ્ગં, અયં વગ્ગો, અયં નિપાતોતિ. એવમાદિકં નામં આરોપેન્તિ. કત્થ આરોપિતન્તિ? રાજગહે વેભારપબ્બતસ્સ પાદે ધમ્મમણ્ડપ્પે આરોપિતં. કદા આરોપિતન્તિ? ભગવતો પરિનિબ્બુતે પઠમસઙ્ગાયનકાલે આરોપિતં. કિમત્થં આરોપિતન્તિ? ધમ્મક્ખન્ધાનં વોહારસુખત્થાય સુખધારણત્થાય ચ આરોપિતં. સઙ્ગીતિકાલે પઞ્ચસતા ખીણાસવા તેસઞ્ચ ધમ્મક્ખન્ધાનં નામ વગ્ગનિપાતતો. ઇમસ્સ ધમ્મક્ખન્ધસ્સ અયં નામો હોતુ, ઇમસ્સ ચ પકરણસ્સ અયં નામોતિ, અબ્રવું સબ્બં નામાદિકં કિચ્ચં અકંસુ. તે ખીણાસવા, યદિ નામાદિકં કિચ્ચં અકતં ન સુપાકતં તસ્મા વોહારસુખત્થાયનામાદિકં કિચ્ચં કતં અનાગતે પનત્થાય નામાદિકં પવત્તિતં અસઞ્જાતનામો ન સુટ્ઠુ પાકતો સબ્બસો ભવેતિ. ધમ્મક્ખન્ધાનં નામ દીપના નિટ્ઠિતા.

ચતુરાસીતિ ધમ્મક્ખન્ધસહસ્સાનિ કેન પોત્થકે આરોપિતાનિ, કદા આરોપિતાનિ, કિમત્થં આરોપિતાનીતિ. તત્રાયં વિસજ્જના કેનારોપિતાનિતિ? ખીણાસવમહાનાગેહિ આરોપિતાનિ. કત્થ આરોપિતાનીતિ? લઙ્કાદીપે આરોપિતાનિ. કદા આરોપિતાનીતિ? સદ્ધાતિસ્સસ્સરાજિનો પુત્તસ્સ વટ્ટગામનિ રાજસ્સ કાલે આરોપિતાનિ. કિમત્થં આરોપિતાનીતિ? ધમ્મક્ખન્ધાનં અવિધંસનત્થાય સદ્ધમ્મટ્ઠિતિયા ચ આરોપિતાનિ.

ધરમાનો હિ ભગવા, અમ્હાકં સુગતોધીરો;

નિકાયે પઞ્ચદેસેતિ, યાવ નિબ્બાનગમના.

સબ્બેપિ તે ભિક્ખુ આદિ, મનસા વચસાહારો;

સબ્બે ચ વાચુગ્ગતા હોન્તિ, મહાપઞ્ઞાસતિવરા.

નિબ્બૂતે લોકનાથમ્હિ, તતો વસ્સસતં ભવે;

અરિયાનરિયા ચાપિ ચ, સબ્બે વાચુગ્ગતા ધુવં.

તતો પરં અટ્ઠરસં, દ્વિસતંવસ્સ ગણનં;

સબ્બે પુથુજ્જના ચેવ, અરિયા ચ સબ્બેપિતે.

મનસાવચસાયેવ, વાચુગ્ગતાવ સબ્બદા;

દુટ્ઠગામણિરઞ્ઞો ચ, કાલે વાચુગ્ગતા ધુવં.

અરિયાનરિયાપિ ચ, નિકાયે ધારણાસદા;

તતો પરમ્હિ રાજા ચ, તતો ચુતો ચ તુસિતે.

ઉપ્પજ્જિ દેવ લોકે સો, દેવેહિ પરિવારિતો;

સદ્ધા તિસ્સોતિ નામેન, તસ્સ કનિટ્ઠકો હિતો.

તતો લદ્ધરટ્ઠો હોતિ, બુદ્ધસાસનપાલકો.

તદા કાલે ભિક્ખૂ આસું, સબ્બે વાચુગ્ગતા સદા;

નિકાયે પઞ્ચવેધેવ, યાવ રઞ્ઞો ચ ધારણા;

તતો ચુતો સો રાજા ચ, તુસ્સીતે ઉપપજ્જતિ;

દેવલોકેટ્ઠિતો સન્તો, તદા વાચુગ્ગતા તતો.

તસ્સ પુત્તાપિ અહેસું, અનેકા વરજ્જં ગતા;

અનુક્કમેન ચુતતે, દેવલોકં ગતા ધુવં;

તદાપિતે સબ્બે ભિક્ખૂ, વાચુગ્ગતાવ સબ્બદા;

નિકાયે પઞ્ચવિધેવ, ધારણાવસતિમતા.

તતો પરં પોત્થકેસુ, નિકાયા પઞ્ચ પિટ્ઠિતા;

તદા અટ્ઠકથા ટીકા, સબ્બે ગન્થા પોત્થકે ગતા;

સબ્બે પોત્થેસુ યે ગન્થા, પાળિ અટ્ઠકથા ટીકા;

સંટ્ઠિતાસં ઠિતા હોન્તિ, સબ્બેપિ નો ન સન્તિતે.

તદા તે પોત્થકેયેવ, નિકાયા પિઠિતા ખિલા;

તદા અટ્ઠકથાદીનિ, ભવન્તીતિ વદન્તિ ચ.

પરિહારો પણ્ડિતેહિ વત્તબ્બોવ;

લઙ્કાદીપસ્સ રઞ્ઞોવ, સદ્ધા તિસ્સસ્સ રાજિનો.

પુત્તકો લઙ્કાદીપસ્સ, ઇસ્સરો ધમ્મિકો વરો;

તદા ખીણાસવા સબ્બે, ઓલોકેન્તિ અનગતે.

ખીણાસવા પસ્સન્તિ તે, દુપઞ્ઞેવ પુથુજ્જને;

સબ્બેપિ તે ભિક્ખૂ આસું, બહુંતરા પુથુજ્જના;

ન સક્ખિસ્સન્તિ તે પઞ્ચ, નિકાયે વાચુગ્ગતં ઇતિ;

પોત્થકેસુ સબ્બે પઞ્ચ, આરોપેન્તિ ખીણાસવા.

સદ્ધમ્મટ્ઠિતિ ચિરત્તાય, જનાનં પુઞ્ઞત્થાય ચ;

તતો પટ્ઠાયતે સબ્બે, નિકાયા હોન્તિ પોત્થકે;

અટ્ઠકથા ટીકા સબ્બે, તે હોન્તિ પોત્થકેટ્ઠિતા.

તતો પટ્ઠાયતે સબ્બે, ભિક્ખુ આદિ મહાગણા;

પોત્થકેસુ ઠિતેયેવ, સબ્બે પસ્સન્તિ સબ્બદા.

[પોત્થકે આરોપન દીપકા નિટ્ઠિતા.]

યો કોચિ પણ્ડિતો ધીરો, અટ્ઠકથાદિકં ગન્થં કરોતિ વા કારાપેતિ વા, તસ્સ અનન્તકો હોતિ પુઞ્ઞસંચયો, અનન્તકો હોતિ પુઞ્ઞાનિસંસો. ચતુરાસીતિ ચેતિયસહસ્સ કરણસદિસો, ચતુરાસીતિ બુદ્ધરૂપસહસ્સ કરણસદિસો, ચતુરાસીતિ બોધિરુક્ખસહસ્સરોપનસદિસો, ચતુરાસીતિ વિહારસહસ્સ કરણસદિસો, યો ચ બુદ્ધવચનમઞ્જૂસં કરોતિ વા કારાપેતિ વા, યો ચ બુદ્ધવચનં મણ્ડનં કરોતિ વા કારાપેતિ વા, યો ચ બુદ્ધવચનં લેખં કરોતિ વા કારાપેતિ વા, યો ચ પોત્થકં વા, યો ચ પોત્થકમૂલં વા, દેતિ વા દાપેતિ વા, યો ચ તેલં વા ચુણ્ણં વા, ધઞ્ઞં વા પોત્થકભઞ્જનત્થાય યં કિઞ્ચિ નિત્થં વા પોત્થકછિદ્દે આવુનત્થાય, યં કિઞ્ચિ સુત્તં વા કટ્ઠફલકદ્વયં વા પોત્થકં પુટનત્થાય યં કિઞ્ચિ વત્થં વા, પોત્થક-બન્ધનત્થાય, યં કિઞ્ચિ યોત્તં વા પોત્થકલાપ પૂટનત્થાય યં કિઞ્ચિ થવિકં દેતિ વા દાપેતિ વા.

યો ચ હરિતાલેન વા મનોસિલાય વા, સુવણ્ણેન વા રજતેન વા પોત્થકમણ્ડનં વા કટ્ઠફલકમણ્ડનં વા કરોતિ વા કારાપેતિ વા, તસ્સ અનન્તકો હોતિ પુઞ્ઞસંચયો, અનન્તકો હોતિ પુઞ્ઞાનિસંસો. ચતુરાસીતિ ચેતિયસહસ્સ કરણસદિસો, ચતુરાસીતિ વિહારસહસ્સ કરણસદિસો.

ભવે નિબ્બત્તમાનો સો, સીલગુણમુપાગતા;

મહા તેજો સદા હોતિ, સીહનાદો વિસારદો.

આયુવણ્ણબલુપ્પેતો, ધમ્મકામો ભવે સદ્દા;

દેવમનુસ્સલોકેસુ, મહેસક્ખો અનામયો.

ભવે નિબ્બત્તમાનો સો, પઞ્ઞવા સુસમાહિતો;

અધિપચ્ચ પરિવારો, સબ્બસુખાધિ ગચ્છતિ.

સદ્દોહીરિમા વદઞ્ઞૂ, સંવિગ્ગ માનસો ભવે;

અઙ્ગપચ્ચઙ્ગ સમ્પન્નો, આરોહ પરિણાહવા.

સબ્બે સત્તાપિ યો લોકે, સબ્બત્થ પૂજિતાભવે;

દેવમનુસ્સ સઞ્ચરો, મિત્તસહાય પાલિતો.

દેવમનુસ્સ સમ્પત્તિં, અનુભોતિ પુનપ્પુનં;

અરહત્ત ફલં પત્તો, નિબ્બાનં પાપુણિસ્સતિ.

પટિસમ્ભિદા ચતસ્સો, અભિઞ્ઞા છબ્બિધે વરે;

વિમોક્ખે અટ્ઠકે સેટ્ઠે, ગમિસ્સતિ અનાગતે.

તસ્માહિ પણ્ડિતો પોસો, સંપસ્સં હિત મત્તનો;

કારેય્ય સામ ગન્થે ચ, અઞ્ઞે ચાપિ કારાપયે.

પોત્થકે ચ ઠિતે ગન્થે, પાળિ અટ્ઠકથાદિકે;

ધમ્મમઞ્જૂસા ગન્થે ચ, લેખં કરે કારાપયે.

પોત્થકં પોત્થકમૂલઞ્ચ, તેસં ચુલ્લથૂસમ્પિ ચ;

પિલોતિકાદિકં સુત્તં, કટ્ઠફલદ્વયમ્હિ ચ.

ધમ્મબન્ધનત્થાય ચ, યં કિઞ્ચિ મહગ્ઘં વત્થં;

ધમ્મબન્ધનયોત્તઞ્ચ, યં કિઞ્ચિ થવિકમ્પિ ચ.

દદેય્ય ધમ્મખેત્તમ્હિ, વિપ્પસ્સન્નેન ચેતસા;

અઞ્ઞો ચાપિ દજ્જાપેય્ય, મિત્તસહાયબન્ધવેતિ.

ગન્થાકરલેખલેખાપનાનિસંસ દીપના નિટ્ઠિતા.

[ઇતિ ચૂલગન્થવંસે પકિણ્ણકદીપકો નામ પઞ્ચમો પરિચ્છેદો.]

સોહં હંસારટ્ઠ જાતો, નન્તપઞ્ઞોતિ વિસ્સુતો

સદ્ધા સીલ વીરપ્પેતો, ધમ્મરસં ગવેસનો.

સોહં તતો ગન્ત્વા ચિમં, જિન નવં યં પૂરં;

સબ્બ ધમ્મં વિચિનન્તો, વીસતિ વસ્સમાગતો.

સબ્બ ધમ્મં વિસ્સેજ્જેન્તો, કિકારે નેવ ભિક્ખુનો;

છ વસ્સાનં ગણં ભિત્વા, કામાનં અભિમદ્દનં.

સન્તિ સભા ચ નિબ્બાનં, ગવેસિઞ્ચ પુનપ્પુનં;

વસન્તોહં, વનારમ્મં, પિટકત્તય સઙ્ગહં;

ગન્થવંસં ઇમં ખુદ્દં, અરિયસઙ્ઘદાસકન્તિ.

ઇતિ પામોજ્જત્થાય અરઞ્ઞવાસિના, નન્દપઞ્ઞાચરિયેન કતો ચૂળગન્થવંસો નિટ્ઠિતો.

ધમ્મવટંસકનામેન વિસુતો થેરો, યં પકરણં લિક્ખિતં તં પરિપુણ્ણં તેન પુઞ્ઞેન તં પિટકં પરિસિપ્પં પરિનિટ્ઠિતં.

મમેવ સિસ્સસમૂહાનઞ્ચ પરિસિપ્પં પરિનિટ્ઠિતં. તવે સિસ્સાનૂ સિસ્સાનિ ચ, પરિસિપ્પં પરિનિટ્ઠિતં.

ચૂળગન્થવંસો નિટ્ઠિતો.