૨. મરણસ્સતિનિદ્દેસ

૧. મરણસ્સતિ મિચ્છન્તો, તાવ બુદ્ધવચો સુણ;

અવિક્ખિત્તેન ચિત્તેન, સમ્બુદ્ધ વચનં હિદં.

૨. અનિમિત્ત મનઞ્ઞાતં, મચ્ચાનં ઇધ જીવિતં;

કસિરઞ્ચ પરિત્તઞ્ચ, તઞ્ચ દુક્ખેન સંયુતં.

૩. ન હિ સો પક્કમો અત્થિ, યેન જાતા નમિય્યરે;

જરમ્પિ પત્વા મરણં, એવંધમ્મા હિ પાણિનો.

૪. ફલાન મિવ પક્કાનં, પાતો પતનતો ભયં;

એવં જાતાન મચ્ચાનં, નિચ્ચં મરણ તો ભયં.

૫. યથાપિ કુમ્ભકારસ્સ, કતા મત્તિકભાજના;

સબ્બે ભેદપરિયન્તા, એવં મચ્ચાન જીવિતં.

૬. દહરાચ મહન્તાચ, યેબાલા યેચ પણ્ડિતા;

સબ્બે મચ્ચુવસં યન્તિ, સબ્બે મચ્ચુપરાયના.

૭. તેસં મચ્ચુપરેતાનં, ગચ્છતં પરલોકતો;

નપિતા તાયતે પુત્તં, ઞાતિવાપન ઞાતકે;

૮. પેક્ખતઞ્ઞેવ ઞાતીનં, પસ્સ લાલપ્પતં પુથુ;

એકમેકોવ મચ્ચાનં, ગો વજ્ઝોવિય નિય્યતિ.

૯. એવ મબ્ભાહતો લોકો, મચ્ચુનાચ જરાયચ;

તસ્મા ધીરા નસોચન્તિ, વિદિત્વા લોક પરિયાયં.

૧૦. અઞ્ઞેપિ પસ્સ ગમને, યથા કમ્મુપગે નરે;

મચ્ચુનો વસમાગમ્મ, ફન્દન્તેવિધ પાણિનો.

૧૧. યેન યેનહિ મઞ્ઞન્તિ,

તતોતસ્સ હિ અઞ્ઞથા;

એતાદિસો વિનાભાવો,

પસ્સ લોકસ્સ પરિયાયન્તિ.

[સુલ્લ સુત્તે વુત્તં.]

૧૨. યથાપિ સેલા વિપુલા,

નભં આહચ્ચ પચ્ચતા;

સમન્તા અનુપરિ યેય્યું,

નિપ્પોથેન્તા ચતુદ્દિસા.

૧૩. એવં જરાચ મચ્ચુચ,

અધિવત્તન્તિ પાણિને;

ખત્તિયેબ્રાહ્મણે વેસ્સે,

સુદ્દે ચણ્ડાલ પક્કુસે;

નકિઞ્ચિ પરિવજ્જેતિ,

સબ્બમેવા ભિમદ્દતિ.

૧૪. ન તત્થ હત્થિ નં ભુમ્મિ, ન રથાનં નપત્તિયા;

ન ચાપિ મન્તયુદ્ધેન, સક્કા જેતું ધનેનવા.

૧૫. તસ્માહિ પણ્ડિતો પોસો,

સમ્પસ્સં અત્થ મત્તનો;

બુદ્ધે ધમ્મે ચ સઙ્ઘેચ,

ધીરો સદ્દં નિવેસયે.

૧૬. યો ધમ્મચારી કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા;

ઇધેવનં પસંસન્તિ, પચ્ચસગ્ગે પમોદતીતિ.

[પબ્બતૂ મમ સુત્તે વુત્તં.]

૧૭. યથા વારિવહો પૂરો, વહે રુક્ખે પકૂલજે;

એવં જરામરણેન, વુય્હન્તે સબ્બ પાણિનો.

૧૮. દહરાપિ હિ મિય્યન્તિ,

નરાચ અથનારિયો;

તત્થ કો વિસાસેપોસો,

દહરો મ્હીતિજીવિતે.

૧૯. સાય મેકે નિદિસ્સન્તિ, પાતો દિટ્ઠા બહુજ્જના;

પાતો એકે નદિસ્સન્તિ, સાયં દિટ્ઠા બહુજ્જના.

૨૦. અજ્જેવ કિચ્ચં આતપ્પં, કો જઞ્ઞા મરણં સુવે;

નહિ નો સઙ્કરં તેન, મહાસેનન મચ્ચુનાતિ.

[જાતકેસુવુત્તં.]

૨૧. નત્થેત્થઞ્ઞો નુસાસન્તો, સયંવત્તાન મોવદ;

જિનેરિતા નુસારેન, ભિક્ખુ સંસાર ભીરુકો.

૨૨. અહિવાપિ મં ડંસેય્ય, અઞ્ઞેપિ વિસધારિનો;

અપિયાપિચ ઘાતેય્યું, ઉપ્પજ્જેય્યું રુજાપિમે.

૨૩. મચ્ચુસેના વુધાસઙ્ખ્યા, બાહિરજ્ઝત્તુ પદ્દવા;

તેહાયુ પીળિતંછેજ્જં, મરિસ્સ મજ્જવા સુવે.

૨૪. અળક્કા હિ ગવાદીહિ, ચોરાદીહિ અરીહિપિ;

અભિણ્હ સન્નિપાતેહિ, રુજા છનવુતીહિપિ.

૨૫. બહૂન મુપકારેહિ, અન્નોદકાદિકેહિપિ;

મરિસ્સં પીળિતો નિચ્ચં, નિરુજ્ઝેય્યાયુ અજ્જવા.

૨૬. બહ્વાવુધે વિસજ્જેતિ, નિલ્લેણં મચ્ચુનિદ્દયો;

વસન્તં ભવસઙ્ગામે, નમુત્તો કોચિ આવુધા;

૨૭. મહબ્બલા મહાપઞ્ઞા, મહિદ્ધિકા મહદ્ધના;

નમુત્તા સમ્માસમ્બુદ્ધો, સબ્બલોકાધિપો અપિ;

૨૮. મયા સમા નવા વુદ્ધા, તદાવુધેહિ તે મતા;

તથા હમ્પિ મરિસ્સામિ, લેણં પુઞ્ઞંવ મે કતં.

૨૯. પથબ્યાપાદયો ધાત્થૂ,

આહારા ભોજનાદયો;

સીતુણ્હ મુતુનામેતં,

દોસા પિત્તસેમ્હાનિલા.

૩૦. ધાત્વાહારુ તુદોસાનં, સમત્તે વાયુ તિટ્ઠતિ;

વિસમે તઙ્ખણઞ્ઞેવ, છેજ્જ મપ્પં પરાધિનં.

૩૧. ધાત્વા હારુતુ દોસાનં, વિસમા સ્વેપ્યકલ્લકો;

ઉસ્સાહે કલ્લકાલેવ, કિંકરેય્યઅકલ્લકો;

૩૨. ઉપ્પજ્જેય્યું રુજા સ્વેપિ, અસાતો દુક્ખમા ખરા;

પુરેતરંવ આરબ્ભે, માપચ્છા અનુતાપનં.

૩૩. સત્તાનં નીચકમ્માનં, સરણોપિ ભયઙ્કરો;

નીચાનીચં નજાનામિ, મરણાસન્નતમ્પિચ.

૩૪. કમ્મ પીળિત સત્તાનં, તઙ્ખણમ્પિ ભયુબ્ભવો;

મરેય્ય મજ્જવા સ્વેવા, નયુત્તોવ પમજ્જિતું.

૩૫. પુઞ્ઞક્ખીણા પજા ખિપ્પં, અહેતુનાપિ નસ્સયે;

સુદ્ધચિત્તો મરિસ્સામિ, ન કિલિટ્ઠેન ચેતસા.

૩૬. ઉપચ્છેદાપિ મે સન્તિ, ભવાભવચિતા બહૂ;

છેજ્જં તેહાયુ અજ્જાપિ, સાધ્વાસુમારભે મતં;

૩૭. કમ્મા પરાધ સત્તાનં, વિનાસે પચ્ચુપટ્ઠિતે;

અનયો નયરૂપેન, બુદ્ધિમાકમ્ય તિટ્ઠતિ.

૩૮. મરણાસન્ન તઞ્ઞેવ, ચિન્તેય્ય પઞ્ઞવા સતો;

એવં ચિન્તયન્તો સન્તો, નપાપં કત્તુ મુસ્સહે.

૩૯. મરણાસન્ન તઞ્ઞેવ, ચિન્તેય્ય બુદ્ધસાવકો;

એવં ચિન્તયન્તો સન્તો, કદાચિપિ અનુણ્ણતો.

૪૦. અદ્ધાગ મરણં પઞ્ઞો, પુરેતરંવ ચિન્તયે;

કરે કાતબ્બ કમ્મઞ્ચ, એવં સો નાનુસોચતિ.

૪૧. મરણાસન્ન સઞ્ઞી સો, અપ્પમત્તો વિચક્ખણો;

પત્તેપિ મરણે કાલે, ન સમ્મુળ્હો નસોકવા.

૪૨. મરણા સન્નસઞ્ઞી સો, સોધેતિ અત્તનો મલં;

નિમ્મલેન ચુતો ભિક્ખુ, નત્વેવા પાય ગામિકો.

૪૩. સતિ આસન્ન મરણે,

દૂરસઞ્ઞી પમાદ વા;

યો કરોતિ અકાતબ્બં,

તદા સો અતિસોચતિ.

૪૪. સતિ આસન્નમરણે, દૂરસઞ્ઞી પમાદવા;

આકિણ્ણો પાપધમ્મેહિ, પજ્ઝાયિ દુમ્મનો તદા.

૪૫. સતિ આસન્ન મરણે, દુટ્ઠો દોસોતિ થદ્ધવા;

અભિનન્દતિ સાદેતિ, તદાસો અતિદુક્ખિતો.

૪૬. સતિ આસન્નમરણે, તુવટં ન ચિકિચ્છતિ;

સઞ્ચિચ્ચાપત્તિ માપન્નો, તદા સો પરિદેવતિ.

૪૭. સતિ આસન્ન મરણે, ગિહીહિ નવકેહિચ;

સંસટ્ઠો ન નુલોમેહિ, સ્વતિવસ્સુ મુખો તદા.

૪૮. સતિ આસન્ન મરણે, કુહકો કુલદૂસકો;

મિચ્છાજીવ સમાપન્નો, દુન્નિમિત્તોવ સો ચુતો.

૪૯. સસોકી સહનન્દીચ, દુક્ખે દુક્ખો સુખે સુખો;

ગિહિકમ્મેસુ ઉસ્સુક્કો, પસ્સં ગિજ્ઝકૂટં ચુતો.

૫૦. મરિસ્સન્તિ અનાવજ્જ, કિલેસાતુર પીળિતો;

કિમિખજ્જવણો સાવ, ભન્તો કિં સુગતિં વજે.

૫૧. મરિસ્સન્તિ અનાવજ્જ, ધુરદ્વયં ન પૂરતિ;

ગન્થં વિપસ્સનં તન્દી, કારુઞ્ઞોયેવ સો ચુતો.

૫૨. મરિસ્સન્તિ અનાવજ્જ, કિલેસાનં વસાનુગો;

સમ્બુદ્ધા-ણં વીતિક્કન્તો, કારુઞ્ઞો નત્થિ તસ્સમો.

૫૩. મરિસ્સન્તિ અનાવજ્જં, ધનમેસી અધમ્મતો;

પુઞ્ઞે ચિન્તાપિ નુપ્પજ્જિ, નિરયં સો મનં ગતો.

૫૪. મરેય્યન્તિ અનાવજ્જં, ધનં ચિનિ અધમ્મતો;

ચિતં ચિતં ઇહેવેતં, તસ્મિંગિદ્ધો સ પેત્તિકો.

૫૫. અત્થા ગેહે નિવત્તન્તે, સુસાને મિત્તબન્ધવા;

સુકતં દુક્કતં કમ્મં, ગચ્છન્ત મનુગચ્છતિ.

૫૬. મરેય્યન્તિ અનાવજ્જં, ઇહત્થં વા નુયુઞ્જતિ;

સમ્પરાય મનપેક્ખો, સુજું વા પાયગામિકો.

૫૭. મરેય્યન્તિ સમાવજ્જ, ધમ્મતો ધન મેસતિ;

પુઞ્ઞકારી સુલદ્ધેન, મરણેપિ સ મોદતિ.

૫૮. પઞ્ચસીલ સદારક્ખો, યથાબલઞ્ચ દાયકો;

કાલે ઉપોસથાવાસો, સો નિચ્ચં સુગતિં વજ્જે.

૫૯. ધોવાપત્તિમલં ખિપ્પં, મચ્ચુ અદ્ધા ગમિસ્સતિ;

મિચ્છાવિતક્ક મુચ્છિજ્જ, કર કાતબ્બભાવનં.

૬૦. અતિક્કન્તા બહૂ રત્યો, ખેપેત્વા મમ જીવિતં;

મન્દાયુના પમાદેન, યુત્તો વિહરિતું કથં.

૬૧. હાસન્તં નન્દિ મત્તાનં, મચ્ચુસન્ધીહિ તચ્છયે;

કુચ્છિ મેય્યચુતો અજ્જ, કો હાસનન્દિતબ્બકો.

૬૨. મચ્ચુસેનાવુધા સઙ્ખ્યા, મરણાભિમુખો અહં;

અચ્ચાયિતબ્બ કાલો યં, ઇક્ખિતબ્બ મુદિક્ખતુ.

૬૩. પુરેમરામિ દટ્ઠબ્બં,

દક્ખેય્યં મચ્ચુ એસ્સતિ;

અચ્ચાયિતબ્બ કાલો યં,

નોકાસો હાસતુટ્ઠિયા.

૬૪. આકિણ્ણમચ્ચુસેનાનં, અજ્જ સ્વેવા વિનાસિનં;

અદ્ધા પહાય ગામીનં, કિં પમાદ વિહારિના.