નમો તસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ

ચતુરારક્ખદીપની

કાયપચ્ચવેક્ખણા

૧. દુસ્સીલકથા,

૨. સીલાનિસંસકથા,

૩. અનૂસાસનકથા,

૪. આવાસિકાચારકથા,

૫. પચ્ચયનિસ્સગ્ગકથા,

૬. પાતિમોક્ખકથા,

૭. દાયકોવાદકથા,

પણામપટિઞા

૧. ચક્કવાળ નહુતા ગ, દેવાલિ ગણ ચુમ્બિતો;

બુદ્ધ પાદમ્બુજો ઠાતુ, સીસે દયા તિગન્ધજો.

૨. નન્ત ચક્કવાળ બ્ભુગ્ગ, ગુણ સન્નિચ્ચિતં જિનં;

વન્દે તપ્પૂજિતં ધમ્મં, તજ્જં સઙ્ઘઞ્ચ નિમ્મલં.

૩. વક્ખામિ ચતુરારક્ખં, સમ્બુદ્ધ વચન ન્વયં;

અપ્પમાદાવહં એતં, સોત્તબ્બં ભવભીરુહિ.

૪. બુદ્ધાનુસ્સતિ મરણા, ભુભા મેત્તાચ ભાવના;

અપ્પમાદાય આરક્ખા, ચતસ્સો માનિતા સતં.

૧. બુદ્ધાનૂસ્સતિ ભાવના,

૨. મરણસ્સતિ ભાવના,

૩. અસુભ ભાવના,

૪. મેત્તા ભાવના,

૫. બુદ્ધોવાદં સરિત્વાવ, મચ્ચુબ્બિગ્ગા સુખેસિનો;

સીતા સીતતરં યન્તિ, સુભમેત્તમ્બુસિ-ટ્ઠિતા.

૬. મરણગ્ગિ વારણમ્બુ, સમ્બુદ્ધવચનં યિદં;

બહૂ તદગ્ગિ સન્તત્તા, સીતાવાસું તદમ્બુના.

૭. સદ્ધં બુદ્ધેન તેજેત્વા, માનં મરણચિન્તયા;

અસુભાય હને રાગં, દોસં મેત્તાય પઞ્ઞવા.

૧. બુદ્ધાનુસ્સતિ નિદ્દેસ

૧. અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો, વિજ્જક્ખિ ચરણપ્પદો;

સુગતો સુગદો સત્થા, સબ્બઞ્ઞૂ ભગવાદમો.

૨. આરકત્તારિહન્તત્તા, પાપાકારકતોરહો;

હત ચક્કારતો પૂજા, રહત્તા ચારહં નમે.

૩. સમુત્તે જિય ગિહીનં, અનુપુબ્બિકથો જિનો;

અદાસિ પરમં તુટ્ઠિં, સચ્ચાનિ દસ્સયં દિવા.

૪. ભિક્ખૂનં પઠમે યામે, પાયેસિ અમતાગદં;

જાતિખેત્તાગ દેવાનં, કઙ્ખચ્છેદો સ મજ્ઝિમે;

૫. આદો ફલસુખં વેદિ, મજ્ઝે સેય્ય મકા જિનો;

વેનેય્યો લોકનં અન્તે, પચ્છિમેપિ તિધા કતે.

૬. ખેદં અગણયં નાથો, પઞ્ચ બુદ્ધકતં વહં;

સત્થસિદ્ધો પરત્થંવ, બ્યાવટો સુમહાદયો.

૭. ચઙ્કમિત્વા નિસીદિત્વા, રત્તિંદિવઞ્ચ ઝાયિતું;

સુપિતું મજ્ઝયામેવ, બુદ્ધો ભિક્ખૂન મોવદિ.

૮. નાલ માલસિતું તસ્સ, મહાવીરસ્સ સાસને;

પમાદાય મુનિન્દસ્સ, કતઞ્ઞૂ સાધુ સમ્મતો.

૯. અનઞ્ઞાતસ્સ ઞાતાય, અપત્તસ્સચ પત્તિયા;

આરભેતુંવ નો યુત્તો, અપ્પમત્તો રહોગતો.

૧૦. આરબ્ભથ નિક્કમથ, યુઞ્જથ બુદ્ધસાસને;

ધુનાથ મચ્ચુનો સેનં, નળાગારંવ કુઞ્જરો.

૧૧. યો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે, અપ્પમત્તો વિહિસ્સતિ;

પહાય જાતિ સંસારં, દુક્ખસ્સન્તં કરિસ્સતિ;

૧૨. ઇતિ ઉય્યોજનં મ્હાકં, મુત્તસ્સ મુત્તિયા સરં;

નયુત્તોવ પમાદાય, મહાદયસ્સ સત્થુનો.

૧૩. સુત્તેન દુબ્બિતક્કેન, અકિચ્ચ કરણેનવા;

મોઘ કાલક્ખયો મન્દો, દુક્ખસ્સન્તં કથંકરે.

૧૪. આકાસં ચક્કવાળઞ્ચ, સત્તા બુદ્ધગુણા પિચ;

અનન્તાનામ ચત્તારો, પરિચ્છેદો નવિજ્જતિ.

૧૫. યથાપિ નભ માકાસં, અઙ્ગુલરજ્જુયટ્ઠિભિ;

મિનેતું નેવ સક્કોતિ, એવં કેનચિ તગ્ગુણં.

૨. મરણસ્સતિનિદ્દેસ

૧. મરણસ્સતિ મિચ્છન્તો, તાવ બુદ્ધવચો સુણ;

અવિક્ખિત્તેન ચિત્તેન, સમ્બુદ્ધ વચનં હિદં.

૨. અનિમિત્ત મનઞ્ઞાતં, મચ્ચાનં ઇધ જીવિતં;

કસિરઞ્ચ પરિત્તઞ્ચ, તઞ્ચ દુક્ખેન સંયુતં.

૩. ન હિ સો પક્કમો અત્થિ, યેન જાતા નમિય્યરે;

જરમ્પિ પત્વા મરણં, એવંધમ્મા હિ પાણિનો.

૪. ફલાન મિવ પક્કાનં, પાતો પતનતો ભયં;

એવં જાતાન મચ્ચાનં, નિચ્ચં મરણ તો ભયં.

૫. યથાપિ કુમ્ભકારસ્સ, કતા મત્તિકભાજના;

સબ્બે ભેદપરિયન્તા, એવં મચ્ચાન જીવિતં.

૬. દહરાચ મહન્તાચ, યેબાલા યેચ પણ્ડિતા;

સબ્બે મચ્ચુવસં યન્તિ, સબ્બે મચ્ચુપરાયના.

૭. તેસં મચ્ચુપરેતાનં, ગચ્છતં પરલોકતો;

નપિતા તાયતે પુત્તં, ઞાતિવાપન ઞાતકે;

૮. પેક્ખતઞ્ઞેવ ઞાતીનં, પસ્સ લાલપ્પતં પુથુ;

એકમેકોવ મચ્ચાનં, ગો વજ્ઝોવિય નિય્યતિ.

૯. એવ મબ્ભાહતો લોકો, મચ્ચુનાચ જરાયચ;

તસ્મા ધીરા નસોચન્તિ, વિદિત્વા લોક પરિયાયં.

૧૦. અઞ્ઞેપિ પસ્સ ગમને, યથા કમ્મુપગે નરે;

મચ્ચુનો વસમાગમ્મ, ફન્દન્તેવિધ પાણિનો.

૧૧. યેન યેનહિ મઞ્ઞન્તિ,

તતોતસ્સ હિ અઞ્ઞથા;

એતાદિસો વિનાભાવો,

પસ્સ લોકસ્સ પરિયાયન્તિ.

[સુલ્લ સુત્તે વુત્તં.]

૧૨. યથાપિ સેલા વિપુલા,

નભં આહચ્ચ પચ્ચતા;

સમન્તા અનુપરિ યેય્યું,

નિપ્પોથેન્તા ચતુદ્દિસા.

૧૩. એવં જરાચ મચ્ચુચ,

અધિવત્તન્તિ પાણિને;

ખત્તિયેબ્રાહ્મણે વેસ્સે,

સુદ્દે ચણ્ડાલ પક્કુસે;

નકિઞ્ચિ પરિવજ્જેતિ,

સબ્બમેવા ભિમદ્દતિ.

૧૪. ન તત્થ હત્થિ નં ભુમ્મિ, ન રથાનં નપત્તિયા;

ન ચાપિ મન્તયુદ્ધેન, સક્કા જેતું ધનેનવા.

૧૫. તસ્માહિ પણ્ડિતો પોસો,

સમ્પસ્સં અત્થ મત્તનો;

બુદ્ધે ધમ્મે ચ સઙ્ઘેચ,

ધીરો સદ્દં નિવેસયે.

૧૬. યો ધમ્મચારી કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા;

ઇધેવનં પસંસન્તિ, પચ્ચસગ્ગે પમોદતીતિ.

[પબ્બતૂ મમ સુત્તે વુત્તં.]

૧૭. યથા વારિવહો પૂરો, વહે રુક્ખે પકૂલજે;

એવં જરામરણેન, વુય્હન્તે સબ્બ પાણિનો.

૧૮. દહરાપિ હિ મિય્યન્તિ,

નરાચ અથનારિયો;

તત્થ કો વિસાસેપોસો,

દહરો મ્હીતિજીવિતે.

૧૯. સાય મેકે નિદિસ્સન્તિ, પાતો દિટ્ઠા બહુજ્જના;

પાતો એકે નદિસ્સન્તિ, સાયં દિટ્ઠા બહુજ્જના.

૨૦. અજ્જેવ કિચ્ચં આતપ્પં, કો જઞ્ઞા મરણં સુવે;

નહિ નો સઙ્કરં તેન, મહાસેનન મચ્ચુનાતિ.

[જાતકેસુવુત્તં.]

૨૧. નત્થેત્થઞ્ઞો નુસાસન્તો, સયંવત્તાન મોવદ;

જિનેરિતા નુસારેન, ભિક્ખુ સંસાર ભીરુકો.

૨૨. અહિવાપિ મં ડંસેય્ય, અઞ્ઞેપિ વિસધારિનો;

અપિયાપિચ ઘાતેય્યું, ઉપ્પજ્જેય્યું રુજાપિમે.

૨૩. મચ્ચુસેના વુધાસઙ્ખ્યા, બાહિરજ્ઝત્તુ પદ્દવા;

તેહાયુ પીળિતંછેજ્જં, મરિસ્સ મજ્જવા સુવે.

૨૪. અળક્કા હિ ગવાદીહિ, ચોરાદીહિ અરીહિપિ;

અભિણ્હ સન્નિપાતેહિ, રુજા છનવુતીહિપિ.

૨૫. બહૂન મુપકારેહિ, અન્નોદકાદિકેહિપિ;

મરિસ્સં પીળિતો નિચ્ચં, નિરુજ્ઝેય્યાયુ અજ્જવા.

૨૬. બહ્વાવુધે વિસજ્જેતિ, નિલ્લેણં મચ્ચુનિદ્દયો;

વસન્તં ભવસઙ્ગામે, નમુત્તો કોચિ આવુધા;

૨૭. મહબ્બલા મહાપઞ્ઞા, મહિદ્ધિકા મહદ્ધના;

નમુત્તા સમ્માસમ્બુદ્ધો, સબ્બલોકાધિપો અપિ;

૨૮. મયા સમા નવા વુદ્ધા, તદાવુધેહિ તે મતા;

તથા હમ્પિ મરિસ્સામિ, લેણં પુઞ્ઞંવ મે કતં.

૨૯. પથબ્યાપાદયો ધાત્થૂ,

આહારા ભોજનાદયો;

સીતુણ્હ મુતુનામેતં,

દોસા પિત્તસેમ્હાનિલા.

૩૦. ધાત્વાહારુ તુદોસાનં, સમત્તે વાયુ તિટ્ઠતિ;

વિસમે તઙ્ખણઞ્ઞેવ, છેજ્જ મપ્પં પરાધિનં.

૩૧. ધાત્વા હારુતુ દોસાનં, વિસમા સ્વેપ્યકલ્લકો;

ઉસ્સાહે કલ્લકાલેવ, કિંકરેય્યઅકલ્લકો;

૩૨. ઉપ્પજ્જેય્યું રુજા સ્વેપિ, અસાતો દુક્ખમા ખરા;

પુરેતરંવ આરબ્ભે, માપચ્છા અનુતાપનં.

૩૩. સત્તાનં નીચકમ્માનં, સરણોપિ ભયઙ્કરો;

નીચાનીચં નજાનામિ, મરણાસન્નતમ્પિચ.

૩૪. કમ્મ પીળિત સત્તાનં, તઙ્ખણમ્પિ ભયુબ્ભવો;

મરેય્ય મજ્જવા સ્વેવા, નયુત્તોવ પમજ્જિતું.

૩૫. પુઞ્ઞક્ખીણા પજા ખિપ્પં, અહેતુનાપિ નસ્સયે;

સુદ્ધચિત્તો મરિસ્સામિ, ન કિલિટ્ઠેન ચેતસા.

૩૬. ઉપચ્છેદાપિ મે સન્તિ, ભવાભવચિતા બહૂ;

છેજ્જં તેહાયુ અજ્જાપિ, સાધ્વાસુમારભે મતં;