૩. સામઞ્ઞકણ્ડ

૧. વિસેસ્યાધીનવગ્ગ

૬૯૧. વિસેસ્યાધીન સંકિણ્ણા, નેકત્થેહ્ય’બ્યયેહિ ચ;

સા’ઙ્ગો’પાઙ્ગેહિ કથ્યન્તે, કણ્ડે વગ્ગા ઇહ ક્કમા.

૬૯૨. ગુણદબ્બક્રિયાસદ્દા, સિયું સબ્બે વિસેસના;

વિસેસ્યાધીનભાવેન, વિસેસ્યસમલિઙ્ગિનો.

૬૯૩. સોભનં રુચિરં સાધુ, મનુઞ્ઞં ચારુ સુન્દરં;

વગ્ગુ મનોરમં કન્તં, હારી મઞ્જુ ચ પેસલં.

૬૯૪. ભદ્દં વામઞ્ચ કલ્યાણં, મનાપં લદ્ધકં સુભં;

ઉત્તમો પવરો જેટ્ઠો, પમુખા’નુત્તરો વરો.

૬૯૫. મુખ્યો પધાનં પામોક્ખો, પર મગ્ગઞ્ઞ મુત્તરં;

પણીતં પરમં સેય્યો, ગામણી સેટ્ઠ સત્તમા.

૬૯૬. વિસિટ્ઠા’રિય નાગે’કો, સભગ્ગા મોક્ખ પુઙ્ગવા;

સીહ કુઞ્જર સદ્દૂલા, દી તુ સમાસગા પુમે.

૬૯૭. ચિત્ત’ક્ખિ પીતિજનન, મબ્યાસેક મસેચનં;

ઇટ્ઠં તુ સુભગં હજ્જં, દયિતં વલ્લભં પિયં.

૬૯૮. તુચ્છઞ્ચ રિત્તકં સુઞ્ઞં, અથા’સારઞ્ચ ફેગ્ગુ ચ;

મેજ્ઝં પૂતં પવિત્તો થ, અવિરદ્ધો અપણ્ણકો.

૬૯૯. ઉક્કટ્ઠો ચ પકટ્ઠો થ, નિહીનો હીન લામકા;

પતિકિટ્ઠં નિકિટ્ઠઞ્ચ, ઇત્તરા’વજ્જ કુચ્છિતા.

૭૦૦. અધમો’મક ગારય્હા,

મલીનો તુ મલીમસો;

બ્રહા મહન્તં વિપુલં, વિસાલં પુથુલં પુથુ.

૭૦૧. ગરુ’રુ વિત્થિણ્ણ મથો, પીનં થૂલઞ્ચ પીવરં;

થુલ્લઞ્ચ વઠરઞ્ચા થ, આચિતં નિચિતં ભવે.

૭૦૨. સબ્બં સમત્ત મખિલં, નિખિલં સકલં તથા;

નિસ્સેસં કસિણા’સેસં, સમગ્ગઞ્ચ અનૂનકં,

૭૦૩. ભૂરિ પહુતં પચુરં, ભિય્યો સમ્બહુલં બહુ;

યેભુય્યં બહુલં ચાથ, બાહિરં પરિબાહિરં.

૭૦૪. પરોસતાદી તે, યેસં, પરં મત્તં સતાદિતો;

પરિત્તં સુખુમં ખુદ્દં, થોક મપ્પં કિસં તનુ.

૭૦૫. ચુલ્લં મત્તે’ત્થિયં લેસ,

લવા’ણુહિ કણો પુમે;

સમીપં નિકટા’સન્નો, પકટ્ઠા’ભ્યાસ સન્તિકં.

૭૦૬. અવિદૂરઞ્ચ સામન્તં, સન્નિકટ્ઠ મુપન્તિકં;

સકાસં અન્તિકં ઞત્તં, દૂરં તુ વિપ્પકટ્ઠકં.

૭૦૭. નિરન્તરં ઘનં સન્દં, વિરળં પેલવં તનુ;

અથા યતં દીઘ મથો, નિત્તલં વટ્ટ વટ્ટુલં.

૭૦૮. ઉચ્ચો તુ ઉન્નતો તુઙ્ગો, ઉદગ્ગો ચેવ ઉચ્છિતો;

નીચો રસ્સો વામનો થ, અજિમ્હો પગુણો ઉજુ.

૭૦૯. અળારં વેલ્લિતં વઙ્કં, કુટિલં જિમ્હ કુઞ્ચિતં;

ધુવો ચ સસ્સતો નિચ્ચો, સદાતન સનન્તના.

૭૧૦. કૂટટ્ઠો ત્વે’કરૂપેન, કાલબ્યાપી પકાસિતો;

લહુ સલ્લહુકં ચાથ, સઙ્ખ્યાતં ગણિતં મિતં.

૭૧૧. તિણ્હં તુ તિખિણં તિબ્બં, ચણ્ડં ઉગ્ગં ખરં ભવે;

જઙ્ગમઞ્ચ ચરઞ્ચેવ, તસં ઞેય્યં ચરાચરં.

૭૧૨. કમ્પનં ચલનં ચાથ, અતિરિત્તો તથા’ધિકો;

થાવરો જઙ્ગમા અઞ્ઞો, લોલં તુ ચઞ્ચલં ચલં.

૭૧૩. તરલઞ્ચ પુરાણો તુ, પુરાતન સનન્તના;

ચિરન્તનો થ પચ્ચગ્ઘો, નૂતનો’ભિનવો નવો.

૭૧૪. કુરૂરં કઠિનં દળ્હં, નિટ્ઠુરં કક્ખળં ભવે;

અનિત્થ્ય’ન્તો પરિયન્તો, પન્તો ચ પચ્છિમ’ન્તિમા.

૭૧૫. જિઘઞ્ઞં ચરિમં પુબ્બં, ત્વ’ગ્ગં પઠમ માદિ સો;

પતિરૂપો નુચ્છવિકં, અથ મોઘં નિરત્થકં.

૭૧૬. બ્યત્તં પુટ [ફુટં (સી.)] ઞ્ચ મુદુ તુ, સુકુમારઞ્ચ કોમલં;

પચ્ચક્ખં ઇન્દ્રિયગ્ગય્હં, અપચ્ચક્ખં અતિન્દ્રિયં.

૭૧૭. ઇતરા’ઞ્ઞતરો એકો, અઞ્ઞો બહુવિધો તુ ચ;

નાનારૂપો ચ વિવિધો, અબાધં તુ નિરગ્ગલં.

૭૧૮. અથે’કાકી ચ એકચ્ચો, એકો ચ એકકો સમા;

સાધારણઞ્ચ સામઞ્ઞં, સમ્બાધો તુ ચ સંકટં.

૭૧૯. વામં કળેવરં સબ્યં; અપસબ્યં તુ દક્ખિણં;

પટિકૂલં ત્વ’પસબ્યં, ગહનં કલિલં સમા.

૭૨૦. ઉચ્ચાવચં બહુભેદં, સંકિણ્ણા’ કિણ્ણ સંકુલા;

કતહત્થો ચ કુસલો, પવીણા’ભિઞ્ઞ સિક્ખિતા.

૭૨૧. નિપુણો ચ પટુ છેકો, ચાતુરો દક્ખ પેસલા;

બાલો દત્તુ જલો મૂળ્હો, મન્દો વિઞ્ઞૂ ચ બાલિસો.

૭૨૨. પુઞ્ઞવા સુકતી ધઞ્ઞો, મહુસ્સાહો મહાધિતિ;

મહાતણ્હો મહિચ્છો થ, હદયી હદયાલુ ચ.

૭૨૩. સુમનો હટ્ઠચિત્તો થ, દુમ્મનો વિમનો પ્યથ;

વદાનિયો વદઞ્ઞૂ ચ, દાનસોણ્ડો બહુપ્પદો.

૭૨૪. ખ્યાતો પતીતો પઞ્ઞાતો,

ભિઞ્ઞાતો પથિતો સુતો,

વિસ્સુતો વિદિતો ચેવ, પસિદ્ધો પાકટો ભવે.

૭૨૫. ઇસ્સરો નાયકો સામી, પતી’સા’ધિપતી પભૂ;

અય્યા’ધિપા’ધિભૂ નેતા,

ઇબ્ભો ત્વ’ડ્ઢો તથા ધની.

૭૨૬. દાનારહો દક્ખિણેય્યો, સિનિદ્ધો તુ ચ વચ્છલો;

પરિક્ખકો કારણિકો,

આસત્તો તુ ચ તપ્પરો.

૭૨૭. કારુણિકો દયાલુપિ, સૂરતો ઉસ્સુકો તુ ચ;

ઇટ્ઠત્થે ઉય્યુતો ચાથ, દીઘસુત્તો ચિરક્રિયો.

૭૨૮. પરાધીનો પરાયત્તો, આયત્તો તુ ચ સન્તકો;

પરિગ્ગહો અધીનો ચ, સચ્છન્દો તુ ચ સેરિનિ.

૭૨૯. અનિસમ્મકારી જમ્મો, અતિતણ્હો તુ લોલુપો;

ગિદ્ધો તુ લુદ્ધો લોલો થ,

કુણ્ઠો મન્દો ક્રિયાસુ હિ.

૭૩૦. કામયિતા તુ કમિતા, કામનો કામિ કામુકો;

સોણ્ડો મત્તો વિધેય્યો તુ,

અસ્સવો સુબ્બચો સમા.

૭૩૧. પગબ્ભો પટિભાયુત્તો, ભીસીલો ભીરુ ભીરુકો;

અધીરો [અવીરો (ટી.)] કાતરો ચાથ,

હિંસાસીલો ચ ઘાતુકો.

૭૩૨. કોધનો રોસનો [દોસનો (સી.)] કોપી,

ચણ્ડો ત્વચ્ચન્તકોધનો;

સહનો ખમનો ખન્તા, તિતિક્ખવા ચ ખન્તિમા.

૭૩૩. સદ્ધાયુત્તો તુ સદ્ધાલુ, ધજવા તુ ધજાલુ ચ [લજ્જાલુતુ ચ લજ્જવા (ક.)];

નિદ્દાલુ નિદ્દાસીલો થ, ભસ્સરો ભાસુરો ભવે.

૭૩૪. નગ્ગો દિગમ્બરો’વત્થો, ઘસ્મરો તુ ચ ભક્ખકો;

એળમૂગો તુ વત્તુઞ્ચ, સોતું ચા’કુસલો ભવે.

૭૩૫. મુખરો દુમ્મુખા’બદ્ધ, મુખા ચાપ્પિયવાદિનિ;

વાચાલો બહુગારય્હ, વચે વત્તા તુ સો વદો.

૭૩૬. નિજો સકો અત્તનિયો,

વિમ્હયો’ચ્છરિય’બ્ભુતો;

વિહત્થો બ્યાકુલો ચાથ,

આતતાયી વધુદ્યતો.

૭૩૭. સીસચ્છેજ્જમ્હિ વજ્ઝો થ, નિકતો ચ સઠો’નુજુ;

સૂચકો પિસુણો કણ્ણે,

જપો ધુત્તો તુ વઞ્ચકો.

૭૩૮. અનિસમ્મ હિ યો કિચ્ચં, પુરિસો વધબન્ધનાદિ માચરતિ;

અવિનિચ્છિતકારિત્તા, સોખલુ ચપલોતિ વિઞ્ઞેય્યો.

૭૩૯. ખુદ્દો કદરિયો થદ્ધ, મચ્છરી કપણો પ્યથ;

અકિઞ્ચનો દલિદ્દો ચ, દીનો નિદ્ધન દુગ્ગતા.

૭૪૦. અસમ્ભાવિતસમ્પત્તં, કાકતાલિય મુચ્ચતે;

અથ યાચનકો અત્થી, યાચકો ચ વનિબ્બકો.

૭૪૧. અણ્ડજા પક્ખિસપ્પાદી, નરાદી તુ જલાબુજા;

સેદજા કિમિડંસાદી, દેવાદી ત્વો’ પપાતિકા.

૭૪૨. જણ્ણુતગ્ઘો જણ્ણુમત્તો, કપ્પો તુ કિઞ્ચિદૂનકે;

અન્તગ્ગતં ભુ પરિયા, પન્ન મન્તોગધો’ગધા.

૭૪૩. રાધિતો સાધિતો ચાથ, નિપ્પક્કં કુથિતં ભવે;

આપન્નો ત્વા’પદપ્પત્તો, વિવસો ત્વવસો ભવે.

૭૪૪. નુણ્ણો નુત્તા’ત્ત, ખિત્તા ચે’, રિતા વિદ્ધા થ કમ્પિતો;

ધૂતો આધૂત ચલિતા, નિસિતં તુ ચ તેજિતં.

૭૪૫. પત્તબ્બં ગમ્મ માપજ્જં [આસજ્જં (ક.)], પક્કં પરિણતં સમા;

વેઠિતં તુ વલયિતં, રુદ્ધં સંવુત માવુતં.

૭૪૬. પરિક્ખિત્તઞ્ચ નિવુતં, વિસટં વિત્થતં તતં;

લિત્તો તુ દિદ્ધો ગૂળ્હો તુ,

ગુત્તો પુટ્ઠો તુ પોસિતો.

૭૪૭. લજ્જિતો હીળિતો ચાથ, સનિતં ધનિતં પ્યથ;

સન્દાનિતો સિતો બદ્ધો,

કીલિતો સંયતો ભવે.

૭૪૮. સિદ્ધે નિપ્ફન્ન નિબ્બત્તા, દારિતે ભિન્ન ભેદિતા;

છન્નો તુ છાદિતે ચાથ, વિદ્ધે છિદ્દિત વેધિતા.

૭૪૯. આહટો આભતા’નીતા,

દન્તો તુ દમિતો સિયા;

સન્તો તુ સમિતો ચેવ,

પુણ્ણો તુ પૂરિતો ભવે.

૭૫૦. અપચાયિતો મહિતો, પૂજિતા’રહિતો’ચ્ચિતો;

માનિતો ચા’પચિતો ચ, તચ્છિતં તુતનૂકતે.

૭૫૧. સન્તત્તો ધૂપિતો ચોપ,

ચરિતો તુ ઉપાસિતો;

ભટ્ઠં તુ ગલિતં પન્નં, ચુતઞ્ચ ધંસિતં ભવે.

૭૫૨. પીતો પમુદિતો હટ્ઠો,

મત્તો તુટ્ઠો થ કન્તિતો;

સઞ્છિન્નો લૂન દાતા થ,

પસત્થો વણ્ણિતો થુતો.

૭૫૩. તિન્તો’લ્લ’દ્દ કિલિન્નો’ન્ના, મગ્ગિતં પરિયેસિતં;

અન્વેસિતં ગવેસિતં, લદ્ધં તુ પત્ત મુચ્ચતે.

૭૫૪. રક્ખિતં ગોપિતં ગુત્તં, તાતં ગોપાયિતા’વિતા;

પાલિતં અથ ઓસ્સટ્ઠં, ચત્તં હીનં સમુજ્ઝિતં.

૭૫૫. ભાસિતં લપિતં વુત્તા, ભિહિતા’ખ્યાત જપ્પિતા;