૪. દાનવગ્ગો

૧. પઠમદાનસુત્તં

૩૧. [દી. નિ. ૩.૩૩૬] ‘‘અટ્ઠિમાનિ, ભિક્ખવે, દાનાનિ. કતમાનિ અટ્ઠ? આસજ્જ દાનં દેતિ, ભયા દાનં દેતિ, ‘અદાસિ મે’તિ દાનં દેતિ, ‘દસ્સતિ મે’તિ દાનં દેતિ, ‘સાહુ દાન’ન્તિ દાનં દેતિ, ‘અહં પચામિ, ઇમે ન પચન્તિ; નારહામિ પચન્તો અપચન્તાનં દાનં અદાતુ’ન્તિ દાનં દેતિ, ‘ઇમં મે દાનં દદતો કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છતી’તિ દાનં દેતિ, ચિત્તાલઙ્કારચિત્તપરિક્ખારત્થં દાનં દેતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ દાનાની’’તિ. પઠમં.

૨. દુતિયદાનસુત્તં

૩૨. [કથા. ૪૮૦] ‘‘સદ્ધા હિરિયં કુસલઞ્ચ દાનં,

ધમ્મા એતે સપ્પુરિસાનુયાતા;

એતઞ્હિ મગ્ગં દિવિયં વદન્તિ,

એતેન હિ ગચ્છતિ દેવલોક’’ન્તિ. દુતિયં;

૩. દાનવત્થુસુત્તં

૩૩. ‘‘અટ્ઠિમાનિ, ભિક્ખવે, દાનવત્થૂનિ. કતમાનિ અટ્ઠ? છન્દા દાનં દેતિ, દોસા દાનં દેતિ, મોહા દાનં દેતિ, ભયા દાનં દેતિ, ‘દિન્નપુબ્બં કતપુબ્બં પિતુપિતામહેહિ, નારહામિ પોરાણં કુલવંસં હાપેતુ’ન્તિ દાનં દેતિ, ‘ઇમાહં દાનં દત્વા કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સામી’તિ દાનં દેતિ, ‘ઇમં મે દાનં દદતો ચિત્તં પસીદતિ, અત્તમનતા સોમનસ્સં ઉપજાયતી’તિ દાનં દેતિ, ચિત્તાલઙ્કારચિત્તપરિક્ખારત્થં દાનં દેતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ દાનવત્થૂની’’તિ. તતિયં.

૪. ખેત્તસુત્તં

૩૪. ‘‘અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે, ભિક્ખવે, ખેત્તે બીજં વુત્તં ન મહપ્ફલં હોતિ ન મહસ્સાદં ન ફાતિસેય્યં [ન ફાતિસેય્યન્તિ (સી. સ્યા. ક.), ન ફાતિસેય્યા (કત્થચિ)]. કથં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે? ઇધ, ભિક્ખવે, ખેત્તં ઉન્નામનિન્નામિ ચ હોતિ, પાસાણસક્ખરિકઞ્ચ હોતિ, ઊસરઞ્ચ હોતિ, ન ચ ગમ્ભીરસિતં હોતિ, ન આયસમ્પન્નં હોતિ, ન અપાયસમ્પન્નં હોતિ, ન માતિકાસમ્પન્નં હોતિ, ન મરિયાદસમ્પન્નં હોતિ. એવં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે, ભિક્ખવે, ખેત્તે બીજં વુત્તં ન મહપ્ફલં હોતિ ન મહસ્સાદં ન ફાતિસેય્યં.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ સમણબ્રાહ્મણેસુ દાનં દિન્નં ન મહપ્ફલં હોતિ ન મહાનિસંસં ન મહાજુતિકં ન મહાવિપ્ફારં. કથં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ? ઇધ, ભિક્ખવે, સમણબ્રાહ્મણા મિચ્છાદિટ્ઠિકા હોન્તિ, મિચ્છાસઙ્કપ્પા, મિચ્છાવાચા, મિચ્છાકમ્મન્તા, મિચ્છાઆજીવા, મિચ્છાવાયામા, મિચ્છાસતિનો, મિચ્છાસમાધિનો. એવં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ, ભિક્ખવે, સમણબ્રાહ્મણેસુ દાનં દિન્નં ન મહપ્ફલં હોતિ ન મહાનિસંસં ન મહાજુતિકં ન મહાવિપ્ફારં.

‘‘અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે, ભિક્ખવે, ખેત્તે બીજં વુત્તં મહપ્ફલં હોતિ મહસ્સાદં ફાતિસેય્યં. કથં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે? ઇધ, ભિક્ખવે, ખેત્તં અનુન્નામાનિન્નામિ ચ હોતિ, અપાસાણસક્ખરિકઞ્ચ હોતિ, અનૂસરઞ્ચ હોતિ, ગમ્ભીરસિતં હોતિ, આયસમ્પન્નં હોતિ, અપાયસમ્પન્નં હોતિ, માતિકાસમ્પન્નં હોતિ, મરિયાદસમ્પન્નં હોતિ. એવં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતે, ભિક્ખવે, ખેત્તે બીજં વુત્તં મહપ્ફલં હોતિ મહસ્સાદં ફાતિસેય્યં.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ સમણબ્રાહ્મણેસુ દાનં દિન્નં મહપ્ફલં હોતિ મહાનિસંસં મહાજુતિકં મહાવિપ્ફારં. કથં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ? ઇધ, ભિક્ખવે, સમણબ્રાહ્મણા સમ્માદિટ્ઠિકા હોન્તિ, સમ્માસઙ્કપ્પા, સમ્માવાચા, સમ્માકમ્મન્તા, સમ્માઆજીવા, સમ્માવાયામા, સમ્માસતિનો, સમ્માસમાધિનો. એવં અટ્ઠઙ્ગસમન્નાગતેસુ, ભિક્ખવે, સમણબ્રાહ્મણેસુ દાનં દિન્નં મહપ્ફલં હોતિ મહાનિસંસં મહાજુતિકં મહાવિપ્ફાર’’ન્તિ.

‘‘યથાપિ ખેત્તે સમ્પન્ને, પવુત્તા બીજસમ્પદા;

દેવે સમ્પાદયન્તમ્હિ [સઞ્જાયન્તમ્હિ (ક.)], હોતિ ધઞ્ઞસ્સ સમ્પદા.

‘‘અનીતિસમ્પદા હોતિ, વિરૂળ્હી ભવતિ સમ્પદા;

વેપુલ્લસમ્પદા હોતિ, ફલં વે હોતિ સમ્પદા.

‘‘એવં સમ્પન્નસીલેસુ, દિન્ના ભોજનસમ્પદા;

સમ્પદાનં ઉપનેતિ, સમ્પન્નં હિસ્સ તં કતં.

‘‘તસ્મા સમ્પદમાકઙ્ખી, સમ્પન્નત્થૂધ પુગ્ગલો;

સમ્પન્નપઞ્ઞે સેવેથ, એવં ઇજ્ઝન્તિ સમ્પદા.

‘‘વિજ્જાચરણસમ્પન્ને, લદ્ધા ચિત્તસ્સ સમ્પદં;

કરોતિ કમ્મસમ્પદં, લભતિ ચત્થસમ્પદં.

‘‘લોકં ઞત્વા યથાભૂતં, પપ્પુય્ય દિટ્ઠિસમ્પદં;

મગ્ગસમ્પદમાગમ્મ, યાતિ સમ્પન્નમાનસો.

‘‘ઓધુનિત્વા મલં સબ્બં, પત્વા નિબ્બાનસમ્પદં;

મુચ્ચતિ સબ્બદુક્ખેહિ, સા હોતિ સબ્બસમ્પદા’’તિ. ચતુત્થં;

૫. દાનૂપપત્તિસુત્તં

૩૫. [દી. નિ. ૩.૩૩૭] ‘‘અટ્ઠિમા, ભિક્ખવે, દાનૂપપત્તિયો. કતમા અટ્ઠ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો દાનં દેતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો યં દેતિ તં પચ્ચાસીસતિ [પચ્ચાસિંસતિ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. સો પસ્સતિ ખત્તિયમહાસાલે વા બ્રાહ્મણમહાસાલે વા ગહપતિમહાસાલે વા પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતે સમઙ્ગીભૂતે પરિચારયમાને. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહો વતાહં કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા ખત્તિયમહાસાલાનં વા બ્રાહ્મણમહાસાલાનં વા ગહપતિમહાસાલાનં વા સહબ્યતં ઉપપજ્જેય્ય’ન્તિ! સો તં ચિત્તં દહતિ, તં ચિત્તં અધિટ્ઠાતિ, તં ચિત્તં ભાવેતિ. તસ્સ તં ચિત્તં હીને વિમુત્તં [હીનેધિમુત્તં (સ્યા. પી.) વિમુત્તન્તિ અધિમુત્તં, વિમુત્તન્તિ વા વિસ્સટ્ઠં (ટીકાસંવણ્ણના)], ઉત્તરિ અભાવિતં, તત્રૂપપત્તિયા સંવત્તતિ. કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા ખત્તિયમહાસાલાનં વા બ્રાહ્મણમહાસાલાનં વા ગહપતિમહાસાલાનં વા સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તઞ્ચ ખો સીલવતો વદામિ, નો દુસ્સીલસ્સ. ઇજ્ઝતિ, ભિક્ખવે, સીલવતો ચેતોપણિધિ વિસુદ્ધત્તા.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચો દાનં દેતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો યં દેતિ તં પચ્ચાસીસતિ. તસ્સ સુતં હોતિ – ‘ચાતુમહારાજિકા [ચાતુમ્મહારાજિકા (સી. સ્યા. કં. પી.)] દેવા દીઘાયુકા વણ્ણવન્તો સુખબહુલા’તિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહો વતાહં કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા ચાતુમહારાજિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જેય્ય’ન્તિ. સો તં ચિત્તં દહતિ, તં ચિત્તં અધિટ્ઠાતિ, તં ચિત્તં ભાવેતિ. તસ્સ તં ચિત્તં હીને વિમુત્તં, ઉત્તરિ અભાવિતં, તત્રૂપપત્તિયા સંવત્તતિ. કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા ચાતુમહારાજિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તઞ્ચ ખો સીલવતો વદામિ, નો દુસ્સીલસ્સ. ઇજ્ઝતિ, ભિક્ખવે, સીલવતો ચેતોપણિધિ વિસુદ્ધત્તા.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચો દાનં દેતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો યં દેતિ તં પચ્ચાસીસતિ. તસ્સ સુતં હોતિ – તાવતિંસા દેવા…પે… યામા દેવા… તુસિતા દેવા… નિમ્માનરતી દેવા… પરનિમ્મિતવસવત્તી દેવા દીઘાયુકા વણ્ણવન્તો સુખબહુલાતિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહો વતાહં કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા પરનિમ્મિતવસવત્તીનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જેય્ય’ન્તિ. સો તં ચિત્તં દહતિ, તં ચિત્તં અધિટ્ઠાતિ, તં ચિત્તં ભાવેતિ. તસ્સ તં ચિત્તં હીને વિમુત્તં, ઉત્તરિ અભાવિતં, તત્રૂપપત્તિયા સંવત્તતિ. કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા પરનિમ્મિતવસવત્તીનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તઞ્ચ ખો સીલવતો વદામિ, નો દુસ્સીલસ્સ. ઇજ્ઝતિ, ભિક્ખવે, સીલવતો ચેતોપણિધિ વિસુદ્ધત્તા.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચો દાનં દેતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. સો યં દેતિ તં પચ્ચાસીસતિ. તસ્સ સુતં હોતિ – ‘બ્રહ્મકાયિકા દેવા દીઘાયુકા વણ્ણવન્તો સુખબહુલા’તિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘અહો વતાહં કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા બ્રહ્મકાયિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જેય્ય’ન્તિ. સો તં ચિત્તં દહતિ, તં ચિત્તં અધિટ્ઠાતિ, તં ચિત્તં ભાવેતિ. તસ્સ તં ચિત્તં હીને વિમુત્તં, ઉત્તરિ અભાવિતં, તત્રૂપપત્તિયા સંવત્તતિ. કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા બ્રહ્મકાયિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તઞ્ચ ખો સીલવતો વદામિ, નો દુસ્સીલસ્સ; વીતરાગસ્સ, નો સરાગસ્સ. ઇજ્ઝતિ, ભિક્ખવે, સીલવતો ચેતોપણિધિ વીતરાગત્તા. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ દાનૂપપત્તિયો’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. પુઞ્ઞકિરિયવત્થુસુત્તં

૩૬. ‘‘તીણિમાનિ, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનિ. કતમાનિ તીણિ? દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ [પુઞ્ઞકિરિયવત્થું (સી. પી.) એવમુપરિપિ], સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ, ભાવનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ. ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચસ્સ દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ પરિત્તં કતં હોતિ, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ પરિત્તં કતં હોતિ, ભાવનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું [પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ (સ્યા.)] નાભિસમ્ભોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનુસ્સદોભગ્યં ઉપપજ્જતિ.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચસ્સ દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ મત્તસો કતં હોતિ, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ મત્તસો કતં હોતિ, ભાવનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું નાભિસમ્ભોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા મનુસ્સસોભગ્યં ઉપપજ્જતિ.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચસ્સ દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ અધિમત્તં કતં હોતિ, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ અધિમત્તં કતં હોતિ, ભાવનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું નાભિસમ્ભોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા ચાતુમહારાજિકાનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તત્ર, ભિક્ખવે, ચત્તારો મહારાજાનો દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું અતિરેકં કરિત્વા, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું અતિરેકં કરિત્વા, ચાતુમહારાજિકે દેવે દસહિ ઠાનેહિ અધિગણ્હન્તિ – દિબ્બેન આયુના, દિબ્બેન વણ્ણેન, દિબ્બેન સુખેન, દિબ્બેન યસેન, દિબ્બેન આધિપતેય્યેન, દિબ્બેહિ રૂપેહિ, દિબ્બેહિ સદ્દેહિ, દિબ્બેહિ ગન્ધેહિ, દિબ્બેહિ રસેહિ, દિબ્બેહિ ફોટ્ઠબ્બેહિ.

‘‘ઇધ પન, ભિક્ખવે, એકચ્ચસ્સ દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ અધિમત્તં કતં હોતિ, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થુ અધિમત્તં કતં હોતિ, ભાવનામયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું નાભિસમ્ભોતિ. સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા પરનિમ્મિતવસવત્તીનં દેવાનં સહબ્યતં ઉપપજ્જતિ. તત્ર, ભિક્ખવે, વસવત્તી દેવપુત્તો દાનમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું અતિરેકં કરિત્વા, સીલમયં પુઞ્ઞકિરિયવત્થું અતિરેકં કરિત્વા, પરનિમ્મિતવસવત્તીદેવે દસહિ ઠાનેહિ અધિગણ્હાતિ – દિબ્બેન આયુના, દિબ્બેન વણ્ણેન, દિબ્બેન સુખેન, દિબ્બેન યસેન, દિબ્બેન આધિપતેય્યેન, દિબ્બેહિ રૂપેહિ, દિબ્બેહિ સદ્દેહિ, દિબ્બેહિ ગન્ધેહિ, દિબ્બેહિ રસેહિ, દિબ્બેહિ ફોટ્ઠબ્બેહિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, તીણિ પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂની’’તિ. છટ્ઠં.

૭. સપ્પુરિસદાનસુત્તં

૩૭. ‘‘અટ્ઠિમાનિ, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસદાનાનિ. કતમાનિ અટ્ઠ? સુચિં દેતિ, પણીતં દેતિ, કાલેન દેતિ, કપ્પિયં દેતિ, વિચેય્ય દેતિ, અભિણ્હં દેતિ, દદં ચિત્તં પસાદેતિ, દત્વા અત્તમનો હોતિ. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ સપ્પુરિસદાનાની’’તિ.

‘‘સુચિં પણીતં કાલેન, કપ્પિયં પાનભોજનં;

અભિણ્હં દદાતિ દાનં, સુખેત્તેસુ [સુખેત્તે (સી. પી.)] બ્રહ્મચારિસુ.

‘‘નેવ [ન ચ (સી. પી.)] વિપ્પટિસારિસ્સ, ચજિત્વા આમિસં બહું;

એવં દિન્નાનિ દાનાનિ, વણ્ણયન્તિ વિપસ્સિનો.

‘‘એવં યજિત્વા મેધાવી, સદ્ધો મુત્તેન ચેતસા;

અબ્યાબજ્ઝં [અબ્યાપજ્ઝં (ક.) અ. નિ. ૪.૪૦; ૬.૩૭] સુખં લોકં, પણ્ડિતો ઉપપજ્જતી’’તિ. સત્તમં;

૮. સપ્પુરિસસુત્તં

૩૮. ‘‘સપ્પુરિસો, ભિક્ખવે, કુલે જાયમાનો બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ – માતાપિતૂનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, પુત્તદારસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, દાસકમ્મકરપોરિસસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, મિત્તામચ્ચાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, પુબ્બપેતાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, રઞ્ઞો અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, દેવતાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, સમણબ્રાહ્મણાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, મહામેઘો સબ્બસસ્સાનિ સમ્પાદેન્તો બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય [હિતાય…પે… (સ્યા. ક.)] હોતિ; એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસો કુલે જાયમાનો બહુનો જનસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ – માતાપિતૂનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, પુત્તદારસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, દાસકમ્મકરપોરિસસ્સ અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, મિત્તામચ્ચાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, પુબ્બપેતાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, રઞ્ઞો અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, દેવતાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતિ, સમણબ્રાહ્મણાનં અત્થાય હિતાય સુખાય હોતી’’તિ.

‘‘બહૂનં [બહુન્નં (સી. પી.)] વત અત્થાય, સપ્પઞ્ઞો ઘરમાવસં;

માતરં પિતરં પુબ્બે, રત્તિન્દિવમતન્દિતો.

‘‘પૂજેતિ સહધમ્મેન, પુબ્બેકતમનુસ્સરં;

અનાગારે પબ્બજિતે, અપચે બ્રહ્મચારયો [બ્રહ્મચારિનો (સ્યા.)].

‘‘નિવિટ્ઠસદ્ધો પૂજેતિ, ઞત્વા ધમ્મે ચ પેસલો [પેસલે (ક.)];

રઞ્ઞો હિતો દેવહિતો, ઞાતીનં સખિનં હિતો.

‘‘સબ્બેસં [સબ્બેસુ (ક.)] સો [સ (સ્યા. પી. ક.)] હિતો હોતિ, સદ્ધમ્મે સુપ્પતિટ્ઠિતો;

વિનેય્ય મચ્છેરમલં, સ લોકં ભજતે સિવ’’ન્તિ. અટ્ઠમં;

૯. અભિસન્દસુત્તં

૩૯. ‘‘અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાભિસન્દા કુસલાભિસન્દા સુખસ્સાહારા સોવગ્ગિકા સુખવિપાકા સગ્ગસંવત્તનિકા, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તન્તિ. કતમે અટ્ઠ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બુદ્ધં સરણં ગતો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ધમ્મં સરણં ગતો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો પુઞ્ઞાભિસન્દો…પે… સંવત્તતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો સઙ્ઘં સરણં ગતો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ.

[કથા. ૪૮૦] ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, દાનાનિ મહાદાનાનિ અગ્ગઞ્ઞાનિ રત્તઞ્ઞાનિ વંસઞ્ઞાનિ પોરાણાનિ અસંકિણ્ણાનિ અસંકિણ્ણપુબ્બાનિ, ન સંકિયન્તિ ન સંકિયિસ્સન્તિ, અપ્પટિકુટ્ઠાનિ [અપ્પતિકુટ્ઠાનિ (સી.)] સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. કતમાનિ પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ. પાણાતિપાતા પટિવિરતો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દેતિ, અવેરં દેતિ, અબ્યાબજ્ઝં [અબ્યાપજ્ઝં (ક.) એવમુપરિપિ] દેતિ. અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દત્વા અવેરં દત્વા અબ્યાબજ્ઝં દત્વા અપરિમાણસ્સ અભયસ્સ અવેરસ્સ અબ્યાબજ્ઝસ્સ ભાગી હોતિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં દાનં મહાદાનં અગ્ગઞ્ઞં રત્તઞ્ઞં વંસઞ્ઞં પોરાણં અસંકિણ્ણં અસંકિણ્ણપુબ્બં, ન સંકિયતિ ન સંકિયિસ્સતિ, અપ્પટિકુટ્ઠં સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અદિન્નાદાનં પહાય અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ…પે… કામેસુમિચ્છાચારં પહાય કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ…પે… મુસાવાદં પહાય મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં પહાય સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દેતિ અવેરં દેતિ અબ્યાબજ્ઝં દેતિ. અપરિમાણાનં સત્તાનં અભયં દત્વા અવેરં દત્વા અબ્યાબજ્ઝં દત્વા, અપરિમાણસ્સ અભયસ્સ અવેરસ્સ અબ્યાબજ્ઝસ્સ ભાગી હોતિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં દાનં મહાદાનં અગ્ગઞ્ઞં રત્તઞ્ઞં વંસઞ્ઞં પોરાણં અસંકિણ્ણં અસંકિણ્ણપુબ્બં, ન સંકિયતિ ન સંકિયિસ્સતિ, અપ્પટિકુટ્ઠં સમણેહિ બ્રાહ્મણેહિ વિઞ્ઞૂહિ. અયં ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠમો પુઞ્ઞાભિસન્દો કુસલાભિસન્દો સુખસ્સાહારો સોવગ્ગિકો સુખવિપાકો સગ્ગસંવત્તનિકો, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ પુઞ્ઞાભિસન્દા કુસલાભિસન્દા સુખસ્સાહારા સોવગ્ગિકા સુખવિપાકા સગ્ગસંવત્તનિકા, ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય હિતાય સુખાય સંવત્તન્તી’’તિ. નવમં.

૧૦. દુચ્ચરિતવિપાકસુત્તં

૪૦. ‘‘પાણાતિપાતો, ભિક્ખવે, આસેવિતો ભાવિતો બહુલીકતો નિરયસંવત્તનિકો તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકો પેત્તિવિસયસંવત્તનિકો. યો સબ્બલહુસો [સબ્બલહુસોતિ સબ્બલહુકો (સ્યા. અટ્ઠ.)] પાણાતિપાતસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ અપ્પાયુકસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘અદિન્નાદાનં, ભિક્ખવે, આસેવિતં ભાવિતં બહુલીકતં નિરયસંવત્તનિકં તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકં પેત્તિવિસયસંવત્તનિકં. યો સબ્બલહુસો અદિન્નાદાનસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ ભોગબ્યસનસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘કામેસુમિચ્છાચારો, ભિક્ખવે, આસેવિતો ભાવિતો બહુલીકતો નિરયસંવત્તનિકો તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકો પેત્તિવિસયસંવત્તનિકો. યો સબ્બલહુસો કામેસુમિચ્છાચારસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ સપત્તવેરસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘મુસાવાદો, ભિક્ખવે, આસેવિતો ભાવિતો બહુલીકતો નિરયસંવત્તનિકો તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકો પેત્તિવિસયસંવત્તનિકો. યો સબ્બલહુસો મુસાવાદસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ અભૂતબ્ભક્ખાનસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘પિસુણા, ભિક્ખવે, વાચા આસેવિતા ભાવિતા બહુલીકતા નિરયસંવત્તનિકા તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકા પેત્તિવિસયસંવત્તનિકા. યો સબ્બલહુસો પિસુણાય વાચાય વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ મિત્તેહિ ભેદનસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘ફરુસા, ભિક્ખવે, વાચા આસેવિતા ભાવિતા બહુલીકતા નિરયસંવત્તનિકા તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકા પેત્તિવિસયસંવત્તનિકા. યો સબ્બલહુસો ફરુસાય વાચાય વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ અમનાપસદ્દસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘સમ્ફપ્પલાપો, ભિક્ખવે, આસેવિતો ભાવિતો બહુલીકતો નિરયસંવત્તનિકો તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકો પેત્તિવિસયસંવત્તનિકો. યો સબ્બલહુસો સમ્ફપ્પલાપસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ અનાદેય્યવાચાસંવત્તનિકો હોતિ.

‘‘સુરામેરયપાનં, ભિક્ખવે, આસેવિતં ભાવિતં બહુલીકતં નિરયસંવત્તનિકં તિરચ્છાનયોનિસંવત્તનિકં પેત્તિવિસયસંવત્તનિકં. યો સબ્બલહુસો સુરામેરયપાનસ્સ વિપાકો, મનુસ્સભૂતસ્સ ઉમ્મત્તકસંવત્તનિકો હોતી’’તિ. દસમં.

દાનવગ્ગો ચતુત્થો.