૯. અક્ખણસુત્તં

૨૯. ‘‘‘ખણકિચ્ચો લોકો, ખણકિચ્ચો લોકો’તિ, ભિક્ખવે, અસ્સુતવા પુથુજ્જનો ભાસતિ, નો ચ ખો સો જાનાતિ ખણં વા અક્ખણં વા. અટ્ઠિમે, ભિક્ખવે, અક્ખણા અસમયા બ્રહ્મચરિયવાસાય. કતમે અટ્ઠ? ઇધ, ભિક્ખવે, તથાગતો ચ લોકે ઉપ્પન્નો હોતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા, ધમ્મો ચ દેસિયતિ ઓપસમિકો પરિનિબ્બાનિકો સમ્બોધગામી સુગતપ્પવેદિતો; અયઞ્ચ પુગ્ગલો નિરયં ઉપપન્નો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો અક્ખણો અસમયો બ્રહ્મચરિયવાસાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, તથાગતો ચ લોકે ઉપ્પન્નો હોતિ…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા, ધમ્મો ચ દેસિયતિ ઓપસમિકો પરિનિબ્બાનિકો સમ્બોધગામી સુગતપ્પવેદિતો; અયઞ્ચ પુગ્ગલો તિરચ્છાનયોનિં ઉપપન્નો હોતિ…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે…પે… અયઞ્ચ પુગ્ગલો પેત્તિવિસયં ઉપપન્નો હોતિ…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે…પે… અયઞ્ચ પુગ્ગલો અઞ્ઞતરં દીઘાયુકં દેવનિકાયં ઉપપન્નો હોતિ…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે…પે… અયઞ્ચ પુગ્ગલો પચ્ચન્તિમેસુ જનપદેસુ પચ્ચાજાતો હોતિ, સો ચ હોતિ અવિઞ્ઞાતારેસુ મિલક્ખેસુ [મિલક્ખૂસુ (સ્યા. ક.) દી. નિ. ૩.૩૫૮], યત્થ નત્થિ ગતિ ભિક્ખૂનં ભિક્ખુનીનં ઉપાસકાનં ઉપાસિકાનં…પે… પઞ્ચમો અક્ખણો અસમયો બ્રહ્મચરિયવાસાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે…પે… અયઞ્ચ પુગ્ગલો મજ્ઝિમેસુ જનપદેસુ પચ્ચાજાતો હોતિ, સો ચ હોતિ મિચ્છાદિટ્ઠિકો વિપરીતદસ્સનો – ‘નત્થિ દિન્નં, નત્થિ યિટ્ઠં, નત્થિ હુતં, નત્થિ સુકતદુક્કટાનં કમ્માનં ફલં વિપાકો, નત્થિ અયં લોકો, નત્થિ પરો લોકો, નત્થિ માતા, નત્થિ પિતા, નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકા, નત્થિ લોકે સમણબ્રાહ્મણા સમ્મગ્ગતા સમ્મા પટિપન્ના યે ઇમઞ્ચ લોકં પરઞ્ચ લોકં સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા પવેદેન્તી’તિ…પે….

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે…પે… અયઞ્ચ પુગ્ગલો મજ્ઝિમેસુ જનપદેસુ પચ્ચાજાતો હોતિ, સો ચ હોતિ દુપ્પઞ્ઞો જળો એળમૂગો અપ્પટિબલો સુભાસિતદુબ્ભાસિતસ્સ અત્થમઞ્ઞાતું. અયં, ભિક્ખવે, સત્તમો અક્ખણો અસમયો બ્રહ્મચરિયવાસાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, તથાગતો ચ લોકે અનુપ્પન્નો હોતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા. ધમ્મો ચ ન દેસિયતિ ઓપસમિકો પરિનિબ્બાનિકો સમ્બોધગામી સુગતપ્પવેદિતો. અયઞ્ચ પુગ્ગલો મજ્ઝિમેસુ જનપદેસુ પચ્ચાજાતો હોતિ, સો ચ હોતિ પઞ્ઞવા અજળો અનેળમૂગો પટિબલો સુભાસિતદુબ્ભાસિતસ્સ અત્થમઞ્ઞાતું. અયં, ભિક્ખવે, અટ્ઠમો અક્ખણો અસમયો બ્રહ્મચરિયવાસાય. ‘ઇમે ખો, ભિક્ખવે, અટ્ઠ અક્ખણા અસમયા બ્રહ્મચરિયવાસાય’’’.

‘‘એકોવ ખો, ભિક્ખવે, ખણો ચ સમયો ચ બ્રહ્મચરિયવાસાય. કતમો એકો? ઇધ, ભિક્ખવે, તથાગતો ચ લોકે ઉપ્પન્નો હોતિ અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા. ધમ્મો ચ દેસિયતિ ઓપસમિકો પરિનિબ્બાનિકો સમ્બોધગામી સુગતપ્પવેદિતો. અયઞ્ચ પુગ્ગલો મજ્ઝિમેસુ જનપદેસુ પચ્ચાજાતો હોતિ, સો ચ હોતિ પઞ્ઞવા અજળો અનેળમૂગો પટિબલો સુભાસિતદુબ્ભાસિતસ્સ અત્થમઞ્ઞાતું. અયં, ભિક્ખવે, એકોવ ખણો ચ સમયો ચ બ્રહ્મચરિયવાસાયા’’તિ.

‘‘મનુસ્સલાભં [મનુસ્સલોકં (સ્યા.)] લદ્ધાન, સદ્ધમ્મે સુપ્પવેદિતે;

યે ખણં નાધિગચ્છન્તિ, અતિનામેન્તિ તે ખણં.

‘‘બહૂ હિ અક્ખણા વુત્તા, મગ્ગસ્સ અન્તરાયિકા;

કદાચિ કરહચિ લોકે, ઉપ્પજ્જન્તિ તથાગતા.

‘‘તયિદં [તસ્સિદં (ક.)] સમ્મુખીભૂતં, યં લોકસ્મિં સુદુલ્લભં;

મનુસ્સપટિલાભો ચ, સદ્ધમ્મસ્સ ચ દેસના;

અલં વાયમિતું તત્થ, અત્તકામેન [અત્થકામેન (સી. સ્યા. ક.)] જન્તુના.

‘‘કથં વિજઞ્ઞા સદ્ધમ્મં, ખણો વે [વો (સ્યા.)] મા ઉપચ્ચગા;

ખણાતીતા હિ સોચન્તિ, નિરયમ્હિ સમપ્પિતા.

‘‘ઇધ ચે નં વિરાધેતિ, સદ્ધમ્મસ્સ નિયામતં [નિયામિતં (સ્યા.)];

વાણિજોવ અતીતત્થો, ચિરત્તં [ચિરન્તં (ક.)] અનુતપિસ્સતિ.

‘‘અવિજ્જાનિવુતો પોસો, સદ્ધમ્મં અપરાધિકો;

જાતિમરણસંસારં, ચિરં પચ્ચનુભોસ્સતિ.

‘‘યે ચ લદ્ધા મનુસ્સત્તં, સદ્ધમ્મે સુપ્પવેદિતે;

અકંસુ સત્થુ વચનં, કરિસ્સન્તિ કરોન્તિ વા.

‘‘ખણં પચ્ચવિદું લોકે, બ્રહ્મચરિયં અનુત્તરં;

યે મગ્ગં પટિપજ્જિંસુ, તથાગતપ્પવેદિતં.

‘‘યે સંવરા ચક્ખુમતા, દેસિતાદિચ્ચબન્ધુના;

તેસુ [તેસં (ક.)] ગુત્તો સદા સતો, વિહરે અનવસ્સુતો.

‘‘સબ્બે અનુસયે છેત્વા, મારધેય્યપરાનુગે;

તે વે પારઙ્ગતા [પારગતા (સી. સ્યા. પી.)] લોકે, યે પત્તા આસવક્ખય’’ન્તિ. નવમં;