૯. પહારાદસુત્તં

૧૯. એકં સમયં ભગવા વેરઞ્જાયં વિ હરતિ નળેરુપુચિમન્દમૂલે. અથ ખો પહારાદો અસુરિન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો પહારાદં અસુરિન્દં ભગવા એતદવોચ –

‘‘અપિ [કિં (ક.)] પન, પહારાદ, અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તી’’તિ? ‘‘અભિરમન્તિ, ભન્તે, અસુરા મહાસમુદ્દે’’તિ. ‘‘કતિ પન, પહારાદ, મહાસમુદ્દે અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા [અબ્ભુતધમ્મા (સ્યા. ક.) ચૂળવ. ૩૮૪ પસ્સિતબ્બં], યે દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તી’’તિ? ‘‘અટ્ઠ, ભન્તે, મહાસમુદ્દે અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા, યે દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ. કતમે અટ્ઠ? મહાસમુદ્દો, ભન્તે, અનુપુબ્બનિન્નો અનુપુબ્બપોણો અનુપુબ્બપબ્ભારો, ન આયતકેનેવ પપાતો. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો અનુપુબ્બનિન્નો અનુપુબ્બપોણો અનુપુબ્બપબ્ભારો, ન આયતકેનેવ પપાતો. અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે પઠમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, મહાસમુદ્દો ઠિતધમ્મો વેલં નાતિવત્તતિ. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો ઠિતધમ્મો વેલં નાતિવત્તતિ; અયં [અયમ્પિ (ક.)], ભન્તે, મહાસમુદ્દે દુતિયો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, મહાસમુદ્દો ન મતેન કુણપેન સંવસતિ [સંવત્તતિ (સ્યા.)]. યં હોતિ મહાસમુદ્દે મતં કુણપં, તં ખિપ્પમેવ [ખિપ્પંયેવ (સી.), ખિપ્પંએવ (પી.), ખિપ્પઞ્ઞેવ (ચૂળવ. ૩૮૪)] તીરં વાહેતિ, થલં ઉસ્સારેતિ. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો ન મતેન કુણપેન સંવસતિ, યં હોતિ મહાસમુદ્દે મતં કુણપં, તં ખિપ્પમેવ તીરં વાહેતિ, થલં ઉસ્સારેતિ; અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે તતિયો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, યા કાચિ મહાનદિયો, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા યમુના અચિરવતી સરભૂ મહી, તા મહાસમુદ્દં પત્વા [પત્તા (ક., ચૂળવ. ૩૮૪)] જહન્તિ પુરિમાનિ નામગોત્તાનિ, ‘મહાસમુદ્દો’ ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છન્તિ. યમ્પિ, ભન્તે, યા કાચિ મહાનદિયો, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા યમુના અચિરવતી સરભૂ મહી, તા મહાસમુદ્દં પત્વા જહન્તિ પુરિમાનિ નામગોત્તાનિ, ‘મહાસમુદ્દો’ ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છન્તિ; અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે ચતુત્થો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, યા ચ [યા કાચિ (સ્યા. પી. ક.)] લોકે સવન્તિયો મહાસમુદ્દં અપ્પેન્તિ યા ચ અન્તલિક્ખા ધારા પપતન્તિ, ન તેન મહાસમુદ્દસ્સ ઊનત્તં વા પૂરત્તં વા પઞ્ઞાયતિ. યમ્પિ, ભન્તે, યા ચ લોકે સવન્તિયો મહાસમુદ્દં અપ્પેન્તિ યા ચ અન્તલિક્ખા ધારા પપતન્તિ, ન તેન મહાસમુદ્દસ્સ ઊનત્તં વા પૂરત્તં વા પઞ્ઞાયતિ; અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે પઞ્ચમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, મહાસમુદ્દો એકરસો લોણરસો. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો એકરસો લોણરસો; અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે છટ્ઠો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, મહાસમુદ્દો બહુરતનો [પહૂતરતનો (ક.)] અનેકરતનો. તત્રિમાનિ રતનાનિ, સેય્યથિદં – મુત્તા મણિ વેળુરિયો સઙ્ખો સિલા પવાળં રજતં જાતરૂપં લોહિતકો મસારગલ્લં. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો બહુરતનો અનેકરતનો; તત્રિમાનિ રતનાનિ, સેય્યથિદં – મુત્તા મણિ વેળુરિયો સઙ્ખો સિલા પવાળં રજતં જાતરૂપં લોહિતકો મસારગલ્લં. અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે સત્તમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, ભન્તે, મહાસમુદ્દો મહતં ભૂતાનં આવાસો. તત્રિમે ભૂતા – તિમિ તિમિઙ્ગલો તિમિરપિઙ્ગલો [તિમિતિમિઙ્ગલા તિમિરપિઙ્ગલા (સી.), તિમિતિમિઙ્ગલા તિમિરમિઙ્ગલા (સ્યા. પી.)] અસુરા નાગા ગન્ધબ્બા. સન્તિ મહાસમુદ્દે યોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, દ્વિયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, તિયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, ચતુયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, પઞ્ચયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા. યમ્પિ, ભન્તે, મહાસમુદ્દો મહતં ભૂતાનં આવાસો; તત્રિમે ભૂતા – તિમિ તિમિઙ્ગલો તિમિરપિઙ્ગલો અસુરા નાગા ગન્ધબ્બા; સન્તિ મહાસમુદ્દે યોજનસતિકાપિ અત્તભાવા…પે… દ્વિયોજન… તિયોજન… ચતુયોજન… પઞ્ચયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા; અયં, ભન્તે, મહાસમુદ્દે અટ્ઠમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તિ. ઇમે ખો, ભન્તે, મહાસમુદ્દે અટ્ઠ અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા, યે દિસ્વા દિસ્વા અસુરા મહાસમુદ્દે અભિરમન્તીતિ.

‘‘અપિ પન, ભન્તે, ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તી’’તિ? ‘‘અભિરમન્તિ, પહારાદ, ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે’’તિ. ‘‘કતિ પન, ભન્તે, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા, યે દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તી’’તિ? ‘‘અટ્ઠ, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા, યે દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ. કતમે અટ્ઠ? સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો અનુપુબ્બનિન્નો અનુપુબ્બપોણો અનુપુબ્બપબ્ભારો, ન આયતકેનેવ પપાતો; એવમેવં ખો, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અનુપુબ્બસિક્ખા અનુપુબ્બકિરિયા અનુપુબ્બપટિપદા, ન આયતકેનેવ અઞ્ઞાપટિવેધો. યમ્પિ, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અનુપુબ્બસિક્ખા અનુપુબ્બકિરિયા અનુપુબ્બપટિપદા, ન આયતકેનેવ અઞ્ઞાપટિવેધો. અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પઠમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો ઠિતધમ્મો વેલં નાતિવત્તતિ; એવમેવં ખો, પહારાદ, યં મયા સાવકાનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં તં મમ સાવકા જીવિતહેતુપિ નાતિક્કમન્તિ. યમ્પિ, પહારાદ, મયા સાવકાનં સિક્ખાપદં પઞ્ઞત્તં તં મમ સાવકા જીવિતહેતુપિ નાતિક્કમન્તિ. અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે દુતિયો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો ન મતેન કુણપેન સંવસતિ. યં હોતિ મહાસમુદ્દે મતં કુણપં, તં ખિપ્પમેવ તીરં વાહેતિ થલં ઉસ્સારેતિ; એવમેવં ખો, પહારાદ, યો સો પુગ્ગલો દુસ્સીલો પાપધમ્મો અસુચિસઙ્કસ્સરસમાચારો પટિચ્છન્નકમ્મન્તો અસ્સમણો સમણપટિઞ્ઞો અબ્રહ્મચારી બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞો અન્તોપૂતિ અવસ્સુતો કસમ્બુજાતો, ન તેન સઙ્ઘો સંવસતિ; ખિપ્પમેવ નં સન્નિપતિત્વા ઉક્ખિપતિ.

‘‘કિઞ્ચાપિ સો હોતિ મજ્ઝે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સન્નિસિન્નો, અથ ખો સો આરકાવ સઙ્ઘમ્હા સઙ્ઘો ચ તેન. યમ્પિ, પહારાદ, યો સો પુગ્ગલો દુસ્સીલો પાપધમ્મો અસુચિસઙ્કસ્સરસમાચારો પટિચ્છન્નકમ્મન્તો અસ્સમણો સમણપટિઞ્ઞો અબ્રહ્મચારી બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞો અન્તોપૂતિ અવસ્સુતો કસમ્બુજાતો, ન તેન સઙ્ઘો સંવસતિ; ખિપ્પમેવ નં સન્નિપતિત્વા ઉક્ખિપતિ; કિઞ્ચાપિ સો હોતિ મજ્ઝે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સન્નિસિન્નો, અથ ખો સો આરકાવ સઙ્ઘમ્હા સઙ્ઘો ચ તેન. અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે તતિયો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, યા કાચિ મહાનદિયો, સેય્યથિદં – ગઙ્ગા યમુના અચિરવતી સરભૂ મહી, તા મહાસમુદ્દં પત્વા જહન્તિ પુરિમાનિ નામગોત્તાનિ, ‘મહાસમુદ્દો’ ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છન્તિ; એવમેવં ખો, પહારાદ, ચત્તારોમે વણ્ણા – ખત્તિયા, બ્રાહ્મણા, વેસ્સા, સુદ્દા, તે તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિત્વા જહન્તિ પુરિમાનિ નામગોત્તાનિ, ‘સમણા સક્યપુત્તિયા’ ત્વેવ [સમણો સક્યપુત્તિયો ત્વેવ (સ્યા. ક.)] સઙ્ખં ગચ્છન્તિ. યમ્પિ, પહારાદ, ચત્તારોમે વણ્ણા – ખત્તિયા, બ્રાહ્મણા, વેસ્સા, સુદ્દા, તે તથાગતપ્પવેદિતે ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિત્વા જહન્તિ પુરિમાનિ નામગોત્તાનિ, ‘સમણા સક્યપુત્તિયા’ ત્વેવ સઙ્ખં ગચ્છન્તિ. અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે ચતુત્થો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, યા ચ લોકે સવન્તિયો મહાસમુદ્દં અપ્પેન્તિ યા ચ અન્તલિક્ખા ધારા પપતન્તિ, ન તેન મહાસમુદ્દસ્સ ઊનત્તં વા પૂરત્તં વા પઞ્ઞાયતિ; એવમેવં ખો, પહારાદ, બહૂ ચેપિ ભિક્ખૂ અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયન્તિ, ન તેન નિબ્બાનધાતુયા ઊનત્તં વા પૂરત્તં વા પઞ્ઞાયતિ. યમ્પિ, પહારાદ, બહૂ ચેપિ ભિક્ખૂ અનુપાદિસેસાય નિબ્બાનધાતુયા પરિનિબ્બાયન્તિ, ન તેન નિબ્બાનધાતુયા ઊનત્તં વા પૂરત્તં વા પઞ્ઞાયતિ. અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે પઞ્ચમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો એકરસો લોણરસો; એવમેવં ખો, પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો એકરસો, વિમુત્તિરસો. યમ્પિ પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો એકરસો, વિમુત્તિરસો; અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે છટ્ઠો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો બહુરતનો અનેકરતનો; તત્રિમાનિ રતનાનિ, સેય્યથિદં – મુત્તા મણિ વેળુરિયો સઙ્ખો સિલા પવાળં રજતં જાતરૂપં લોહિતકો મસારગલ્લં; એવમેવં ખો, પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો બહુરતનો અનેકરતનો. તત્રિમાનિ રતનાનિ, સેય્યથિદં – ચત્તારો સતિપટ્ઠાના, ચત્તારો સમ્મપ્પધાના, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા, પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ, પઞ્ચ બલાનિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો. યમ્પિ, પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો બહુરતનો અનેકરતનો; તત્રિમાનિ રતનાનિ, સેય્યથિદં – ચત્તારો સતિપટ્ઠાના, ચત્તારો સમ્મપ્પધાના, ચત્તારો ઇદ્ધિપાદા, પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ, પઞ્ચ બલાનિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા, અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો; અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે સત્તમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ.

‘‘સેય્યથાપિ, પહારાદ, મહાસમુદ્દો મહતં ભૂતાનં આવાસો; તત્રિમે ભૂતા – તિમિ તિમિઙ્ગલો તિમિરપિઙ્ગલો અસુરા નાગા ગન્ધબ્બા; સન્તિ મહાસમુદ્દે યોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, દ્વિયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, તિયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, ચતુયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા, પઞ્ચયોજનસતિકાપિ અત્તભાવા; એવમેવં ખો, પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો મહતં ભૂતાનં આવાસો; તત્રિમે ભૂતા – સોતાપન્નો સોતાપત્તિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, સકદાગામી સકદાગામિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, અનાગામી અનાગામિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, અરહા અરહત્તાય પટિપન્નો. યમ્પિ, પહારાદ, અયં ધમ્મવિનયો મહતં ભૂતાનં આવાસો; તત્રિમે ભૂતા – સોતાપન્નો સોતાપત્તિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, સકદાગામી સકદાગામિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, અનાગામી અનાગામિફલસચ્છિકિરિયાય પટિપન્નો, અરહા અરહત્તાય પટિપન્નો; અયં, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અટ્ઠમો અચ્છરિયો અબ્ભુતો ધમ્મો, યં દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તિ. ઇમે ખો, પહારાદ, ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અટ્ઠ અચ્છરિયા અબ્ભુતા ધમ્મા, યે દિસ્વા દિસ્વા ભિક્ખૂ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અભિરમન્તી’’તિ. નવમં.