૩. નગરોપમસુત્તં

૬૭. ‘‘યતો ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં સત્તહિ નગરપરિક્ખારેહિ સુપરિક્ખતં [સુપરિક્ખિત્તં (ક.)] હોતિ, ચતુન્નઞ્ચ આહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અકરણીયં બાહિરેહિ પચ્ચત્થિકેહિ પચ્ચામિત્તેહિ.

‘‘કતમેહિ સત્તહિ નગરપરિક્ખારેહિ સુપરિક્ખતં હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે એસિકા હોતિ ગમ્ભીરનેમા [ગમ્ભીરનેમિ (ક.)] સુનિખાતા અચલા અસમ્પવેધી [અસમ્પવેધિ (સી. સ્યા.)]. ઇમિના પઠમેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે પરિખા હોતિ ગમ્ભીરા ચેવ વિત્થતા ચ. ઇમિના દુતિયેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે અનુપરિયાયપથો હોતિ ઉચ્ચો ચેવ વિત્થતો ચ. ઇમિના તતિયેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું આવુધં સન્નિચિતં હોતિ સલાકઞ્ચેવ જેવનિકઞ્ચ [જેવનિયઞ્ચ (સી. અટ્ઠ.)]. ઇમિના ચતુત્થેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહુબલકાયો પટિવસતિ, સેય્યથિદં – હત્થારોહા અસ્સારોહા રથિકા ધનુગ્ગહા ચેલકા ચલકા પિણ્ડદાયકા ઉગ્ગા રાજપુત્તા પક્ખન્દિનો મહાનાગા સૂરા ચમ્મયોધિનો દાસકપુત્તા. ઇમિના પઞ્ચમેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે દોવારિકો હોતિ પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી અઞ્ઞાતાનં નિવારેતા ઞાતાનં પવેસેતા. ઇમિના છટ્ઠેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે પાકારો હોતિ ઉચ્ચો ચેવ વિત્થતો ચ વાસનલેપનસમ્પન્નો ચ. ઇમિના સત્તમેન નગરપરિક્ખારેન સુપરિક્ખતં હોતિ રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. ઇમેહિ સત્તહિ નગરપરિક્ખારેહિ સુપરિક્ખતં હોતિ.

‘‘કતમેસં ચતુન્નં આહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી? ઇધ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું તિણકટ્ઠોદકં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું સાલિયવકં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું તિલમુગ્ગમાસાપરણ્ણં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું ભેસજ્જં સન્નિચિતં હોતિ, સેય્યથિદં – સપ્પિ નવનીતં તેલં મધુ ફાણિતં લોણં અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય. ઇમેસં ખો, ભિક્ખવે, ચતુન્નં આહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી.

‘‘યતો ખો, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં ઇમેહિ સત્તહિ નગરપરિક્ખારેહિ સુપરિક્ખતં હોતિ, ઇમેસઞ્ચ ચતુન્નં આહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમં નગરં અકરણીયં બાહિરેહિ પચ્ચત્થિકેહિ પચ્ચામિત્તેહિ. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, યતો અરિયસાવકો સત્તહિ સદ્ધમ્મેહિ સમન્નાગતો હોતિ, ચતુન્નઞ્ચ ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકરણીયો મારસ્સ અકરણીયો પાપિમતો. કતમેહિ સત્તહિ સદ્ધમ્મેહિ સમન્નાગતો હોતિ?

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે એસિકા હોતિ ગમ્ભીરનેમા સુનિખાતા અચલા અસમ્પવેધી અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો સદ્ધો હોતિ, સદ્દહતિ તથાગતસ્સ બોધિં ‘ઇતિપિ સો…પે… બુદ્ધો ભગવા’તિ. સદ્ધેસિકો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના પઠમેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે પરિક્ખા હોતિ ગમ્ભીરા ચેવ વિત્થતા ચ અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો હિરીમા હોતિ, હિરીયતિ કાયદુચ્ચરિતેન વચીદુચ્ચરિતેન મનોદુચ્ચરિતેન, હિરીયતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા. હિરીપરિક્ખો ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના દુતિયેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે અનુપરિયાયપથો હોતિ ઉચ્ચો ચેવ વિત્થતો ચ અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ઓત્તપ્પી હોતિ, ઓત્તપ્પતિ કાયદુચ્ચરિતેન વચીદુચ્ચરિતેન મનોદુચ્ચરિતેન, ઓત્તપ્પતિ પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં સમાપત્તિયા. ઓત્તપ્પપરિયાયપથો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના તતિયેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું આવુધં સન્નિચિતં હોતિ સલાકઞ્ચેવ જેવનિકઞ્ચ અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો બહુસ્સુતો હોતિ…પે… દિટ્ઠિયા સુપ્પટિવિદ્ધા. સુતાવુધો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના ચતુત્થેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહુબલકાયો પટિવસતિ, સેય્યથિદં – હત્થારોહા અસ્સારોહા રથિકા ધનુગ્ગહા ચેલકા ચલકા પિણ્ડદાયકા ઉગ્ગા રાજપુત્તા પક્ખન્દિનો મહાનાગા સૂરા ચમ્મયોધિનો દાસકપુત્તા અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો આરદ્ધવીરિયો વિહરતિ અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય, કુસલાનં ધમ્માનં ઉપસમ્પદાય, થામવા દળ્હપરક્કમો અનિક્ખિત્તધુરો કુસલેસુ ધમ્મેસુ. વીરિયબલકાયો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના પઞ્ચમેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે દોવારિકો હોતિ પણ્ડિતો બ્યત્તો મેધાવી અઞ્ઞાતાનં નિવારેતા ઞાતાનં પવેસેતા અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો સતિમા હોતિ પરમેન સતિનેપક્કેન સમન્નાગતો ચિરકતમ્પિ ચિરભાસિતમ્પિ સરિતા અનુસ્સરિતા. સતિદોવારિકો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના છટ્ઠેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે પાકારો હોતિ ઉચ્ચો ચેવ વિત્થતો ચ વાસનલેપનસમ્પન્નો ચ અબ્ભન્તરાનં ગુત્તિયા બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો પઞ્ઞવા હોતિ ઉદયત્થગામિનિયા પઞ્ઞાય સમન્નાગતો અરિયાય નિબ્બેધિકાય સમ્મા દુક્ખક્ખયગામિનિયા. પઞ્ઞાવાસનલેપનસમ્પન્નો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ, કુસલં ભાવેતિ; સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ; સુદ્ધં અત્તાનં પરિહરતિ. ઇમિના સત્તમેન સદ્ધમ્મેન સમન્નાગતો હોતિ. ઇમેહિ સત્તહિ સદ્ધમ્મેહિ સમન્નાગતો હોતિ.

‘‘કતમેસં ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી? સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું તિણકટ્ઠોદકં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ અત્તનો રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય ઓક્કમનાય નિબ્બાનસ્સ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું સાલિયવકં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા…પે… દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ અત્તનો રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય ઓક્કમનાય નિબ્બાનસ્સ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું તિલમુગ્ગમાસાપરણ્ણં સન્નિચિતં હોતિ અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો પીતિયા ચ વિરાગા…પે… તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ અત્તનો રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય ઓક્કમનાય નિબ્બાનસ્સ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, રઞ્ઞો પચ્ચન્તિમે નગરે બહું ભેસજ્જં સન્નિચિતં હોતિ, સેય્યથિદં – સપ્પિ નવનીતં તેલં મધુ ફાણિતં લોણં અબ્ભન્તરાનં રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય બાહિરાનં પટિઘાતાય. એવમેવં ખો ભિક્ખવે, અરિયસાવકો સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ અત્તનો રતિયા અપરિતસ્સાય ફાસુવિહારાય ઓક્કમનાય નિબ્બાનસ્સ. ઇમેસં ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી.

‘‘યતો ખો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો ઇમેહિ સત્તહિ સદ્ધમ્મેહિ સમન્નાગતો હોતિ, ઇમેસઞ્ચ ચતુન્નં ઝાનાનં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકરણીયો મારસ્સ અકરણીયો પાપિમતો’’તિ. તતિયં.