૪. સીહસેનાપતિસુત્તં

૫૭. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. અથ ખો સીહો સેનાપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સીહો સેનાપતિ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સક્કા નુ ખો, ભન્તે, સન્દિટ્ઠિકં દાનફલં પઞ્ઞાપેતુ’’ન્તિ?

‘‘તેન હિ, સીહ, તઞ્ઞેવેત્થ પટિપુચ્છિસ્સામિ, યથા તે ખમેય્ય તથા નં બ્યાકરેય્યાસિ. તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, ઇધ દ્વે પુરિસા – એકો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, એકો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો. તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કં નુ ખો [કિં નુ ખો (ક.)] અરહન્તો પઠમં અનુકમ્પન્તા અનુકમ્પેય્યું – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ?

‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિન્તં [કિન્તિ (ક.)] અરહન્તો પઠમં અનુકમ્પન્તા અનુકમ્પિસ્સન્તિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો તંયેવ અરહન્તો પઠમં અનુકમ્પન્તા અનુકમ્પેય્યું’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કં નુ ખો અરહન્તો પઠમં ઉપસઙ્કમન્તા ઉપસઙ્કમેય્યું – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિન્તં અરહન્તો પઠમં ઉપસઙ્કમન્તા ઉપસઙ્કમિસ્સન્તિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો તંયેવ અરહન્તો પઠમં ઉપસઙ્કમન્તા ઉપસઙ્કમેય્યું’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કસ્સ નુ ખો અરહન્તો પઠમં પટિગ્ગણ્હન્તા પટિગ્ગણ્હેય્યું – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિન્તં તસ્સ અરહન્તો પઠમં પટિગ્ગણ્હન્તા પટિગ્ગણ્હિસ્સન્તિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો તસ્સેવ અરહન્તો પઠમં પટિગ્ગણ્હન્તા પટિગ્ગણ્હેય્યું’’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કસ્સ નુ ખો અરહન્તો પઠમં ધમ્મં દેસેન્તા દેસેય્યું – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિન્તં તસ્સ અરહન્તો પઠમં ધમ્મં દેસેન્તા દેસેસ્સન્તિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો તસ્સેવ અરહન્તો પઠમં ધમ્મં દેસેન્તા દેસેય્યું’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કસ્સ નુ ખો કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છેય્ય – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિન્તં તસ્સ કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છિસ્સતિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો તસ્સેવ કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગચ્છેય્ય’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કો નુ ખો યંયદેવ પરિસં ઉપસઙ્કમેય્ય, યદિ ખત્તિયપરિસં યદિ બ્રાહ્મણપરિસં યદિ ગહપતિપરિસં યદિ સમણપરિસં વિસારદો ઉપસઙ્કમેય્ય અમઙ્કુભૂતો – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિં સો યંયદેવ પરિસં ઉપસઙ્કમિસ્સતિ, યદિ ખત્તિયપરિસં યદિ બ્રાહ્મણપરિસં યદિ ગહપતિપરિસં યદિ સમણપરિસં વિસારદો ઉપસઙ્કમિસ્સતિ અમઙ્કુભૂતો! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો સો યંયદેવ પરિસં ઉપસઙ્કમેય્ય, યદિ ખત્તિયપરિસં યદિ બ્રાહ્મણપરિસં યદિ ગહપતિપરિસં યદિ સમણપરિસં વિસારદો ઉપસઙ્કમેય્ય અમઙ્કુભૂતો’’.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, સીહ, કો નુ ખો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જેય્ય – ‘યો વા સો પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, યો વા સો પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો’’’તિ? ‘‘યો સો, ભન્તે, પુરિસો અસ્સદ્ધો મચ્છરી કદરિયો પરિભાસકો, કિં સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિસ્સતિ! યો ચ ખો સો, ભન્તે, પુરિસો સદ્ધો દાનપતિ અનુપ્પદાનરતો સો કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જેય્ય’’.

‘‘યાનિમાનિ, ભન્તે, ભગવતા સન્દિટ્ઠિકાનિ દાનફલાનિ અક્ખાતાનિ, નાહં એત્થ ભગવતો સદ્ધાય ગચ્છામિ. અહમ્પિ એતાનિ જાનામિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ, મં અરહન્તો પઠમં અનુકમ્પન્તા અનુકમ્પન્તિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ, મં અરહન્તો પઠમં ઉપસઙ્કમન્તા ઉપસઙ્કમન્તિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ, મય્હં અરહન્તો પઠમં પટિગ્ગણ્હન્તા પટિગ્ગણ્હન્તિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ, મય્હં અરહન્તો પઠમં ધમ્મં દેસેન્તા દેસેન્તિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ, મય્હં કલ્યાણો કિત્તિસદ્દો અબ્ભુગ્ગતો – ‘સીહો સેનાપતિ દાયકો કારકો સઙ્ઘુપટ્ઠાકો’તિ. અહં, ભન્તે, દાયકો દાનપતિ યંયદેવ પરિસં ઉપસઙ્કમામિ, યદિ ખત્તિયપરિસં…પે… યદિ સમણપરિસં વિસારદો ઉપસઙ્કમામિ અમઙ્કુભૂતો. યાનિમાનિ, ભન્તે, ભગવતા સન્દિટ્ઠિકાનિ દાનફલાનિ અક્ખાતાનિ, નાહં એત્થ ભગવતો સદ્ધાય ગચ્છામિ. અહમ્પિ એતાનિ જાનામિ. યઞ્ચ ખો મં, ભન્તે, ભગવા એવમાહ – ‘દાયકો, સીહ, દાનપતિ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જતી’તિ. એતાહં ન જાનામિ, એત્થ ચ પનાહં, ભગવતો સદ્ધાય ગચ્છામી’’તિ. ‘‘એવમેતં, સીહ; એવમેતં, સીહ! દાયકો, સીહ, દાનપતિ કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જતી’’તિ. ચતુત્થં.