૧૦. ગવેસીસુત્તં

૧૮૦. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરતિ મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં. અદ્દસા ખો ભગવા અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે મહન્તં સાલવનં; દિસ્વાન [દિસ્વા (સી. પી.)] મગ્ગા ઓક્કમ્મ [ઉક્કમ્મ (કત્થચિ)] યેન તં સાલવનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં સાલવનં અજ્ઝોગાહેત્વા અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે સિતં પાત્વાકાસિ.

અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસિ – ‘‘કો નુ ખો હેતુ કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ.

‘‘ભૂતપુબ્બં, આનન્દ, ઇમસ્મિં પદેસે નગરં અહોસિ ઇદ્ધઞ્ચેવ ફીતઞ્ચ બહુજનં આકિણ્ણમનુસ્સં. તં ખો પનાનન્દ, નગરં કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ઉપનિસ્સાય વિહાસિ. કસ્સપસ્સ ખો પનાનન્દ, ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ગવેસી નામ ઉપાસકો અહોસિ સીલેસુ અપરિપૂરકારી. ગવેસિના ખો, આનન્દ, ઉપાસકેન પઞ્ચમત્તાનિ ઉપાસકસતાનિ પટિદેસિતાનિ સમાદપિતાનિ [સમાદાપિતાનિ (?)] અહેસું સીલેસુ અપરિપૂરકારિનો. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો [બહુકારો (કત્થચિ)] પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા [સમાદાપેતા (?)], અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ અપરિપૂરકારી, ઇમાનિ ચ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ અપરિપૂરકારિનો. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો સીલેસુ પરિપૂરકારિં ધારેથા’તિ! અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી સીલેસુ પરિપૂરકારી ભવિસ્સતિ. કિમઙ્ગં [કિમઙ્ગ (સી. પી.)] પન મય’ન્તિ [પન ન મયન્તિ (સી.) અ. નિ. ૪.૧૫૯; ચૂળવ. ૩૩૦; સં. નિ. ૫.૧૦૨૦ પાળિયા સંસન્દેતબ્બં]! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો ધારેતૂ’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા, અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી, ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ!

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો બ્રહ્મચારિં ધારેથ આરાચારિ [અનાચારિં (પી.)] વિરતં મેથુના ગામધમ્મા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી બ્રહ્મચારી ભવિસ્સતિ આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો ધારેતુ આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. અહઞ્ચમ્હિ બ્રહ્મચારી આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો એકભત્તિકં ધારેથ રત્તૂપરતં વિરતં વિકાલભોજના’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી એકભત્તિકો ભવિસ્સતિ રત્તૂપરતો વિરતો વિકાલભોજના. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એકભત્તિકે ધારેતુ રત્તૂપરતે વિરતે વિકાલભોજના’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. અહઞ્ચમ્હિ બ્રહ્મચારી આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા. અહઞ્ચમ્હિ એકભત્તિકો રત્તૂપરતો વિરતો વિકાલભોજના. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એકભત્તિકા રત્તૂપરતા વિરતા વિકાલભોજના. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘લભેય્યાહં, ભન્તે, ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં લભેય્યં ઉપસમ્પદ’ન્તિ. અલત્થ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો ખો પનાનન્દ, ગવેસી ભિક્ખુ એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાનન્દ, ગવેસી ભિક્ખુ અરહતં અહોસિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, તેસ પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિસ્સતિ. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચું – ‘લભેય્યામ મયં, ભન્તે, ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં, લભેય્યામ ઉપસમ્પદ’ન્તિ. અલભિંસુ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલભિંસુ ઉપસમ્પદં.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ભિક્ખુનો એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમસ્સ અનુત્તરસ્સ વિમુત્તિસુખસ્સ નિકામલાભી હોમિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. અહો વતિમાનિપિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ ઇમસ્સ અનુત્તરસ્સ વિમુત્તિસુખસ્સ નિકામલાભિનો અસ્સુ અકિચ્છલાભિનો અકસિરલાભિનો’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ વૂપકટ્ઠા [ભિક્ખુસતાનિ એકેકા વૂપકટ્ઠા (સ્યા. કં.)] અપ્પમત્તા આતાપિનો પહિતત્તા વિહરન્તા નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરિંસુ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અબ્ભઞ્ઞિંસુ’’.

‘‘ઇતિ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ ગવેસીપમુખાનિ ઉત્તરુત્તરિ [ઉત્તરુત્તરિં (સી. સ્યા. કં. પી.)] પણીતપણીતં વાયમમાના અનુત્તરં વિમુત્તિં સચ્છાકંસુ. તસ્માતિહ, આનન્દ, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘ઉત્તરુત્તરિ પણીતપણીતં વાયમમાના અનુત્તરં વિમુત્તિં સચ્છિકરિસ્સામા’તિ. એવઞ્હિ વો, આનન્દ, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. દસમં.

ઉપાસકવગ્ગો તતિયો.