(૧૮) ૩. ઉપાસકવગ્ગો

૧. સારજ્જસુત્તં

૧૭૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ભિક્ખવો’’તિ. ‘‘ભદન્તે’’તિ તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો સારજ્જં ઓક્કન્તો હોતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતી હોતિ, અદિન્નાદાયી હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારી હોતિ, મુસાવાદી હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો સારજ્જં ઓક્કન્તો હોતિ.

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો વિસારદો હોતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો વિસારદો હોતી’’તિ. પઠમં.

૨. વિસારદસુત્તં

૧૭૨. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો અવિસારદો અગારં અજ્ઝાવસતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતી હોતિ…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો અવિસારદો અગારં અજ્ઝાવસતિ.

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો વિસારદો અગારં અજ્ઝાવસતિ. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો વિસારદો અગારં અજ્ઝાવસતી’’તિ. દુતિયં.

૩. નિરયસુત્તં

૧૭૩. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતી હોતિ…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં નિરયે.

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે. કતમેહિ પઞ્ચહિ? પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ…પે… સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો યથાભતં નિક્ખિત્તો એવં સગ્ગે’’તિ. તતિયં.

૪. વેરસુત્તં

૧૭૪. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘પઞ્ચ, ગહપતિ, ભયાનિ વેરાનિ અપ્પહાય ‘દુસ્સીલો’ ઇતિ વુચ્ચતિ, નિરયઞ્ચ ઉપપજ્જતિ. કતમાનિ પઞ્ચ? પાણાતિપાતં, અદિન્નાદાનં, કામેસુમિચ્છાચારં, મુસાવાદં, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં – ઇમાનિ ખો, ગહપતિ, પઞ્ચ ભયાનિ વેરાનિ અપ્પહાય ‘દુસ્સીલો’ ઇતિ વુચ્ચતિ, નિરયઞ્ચ ઉપપજ્જતિ.

‘‘પઞ્ચ, ગહપતિ, ભયાનિ વેરાનિ પહાય ‘સીલવા’ ઇતિ વુચ્ચતિ, સુગતિઞ્ચ ઉપપજ્જતિ. કતમાનિ પઞ્ચ? પાણાતિપાતં, અદિન્નાદાનં, કામેસુમિચ્છાચારં, મુસાવાદં, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં – ઇમાનિ ખો, ગહપતિ, પઞ્ચ ભયાનિ વેરાનિ પહાય ‘સીલવા’ ઇતિ વુચ્ચતિ, સુગતિઞ્ચ ઉપપજ્જતિ.

‘‘યં, ગહપતિ, પાણાતિપાતી પાણાતિપાતપચ્ચયા દિટ્ઠધમ્મિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, સમ્પરાયિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, ચેતસિકમ્પિ દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ, પાણાતિપાતા પટિવિરતો નેવ દિટ્ઠધમ્મિકં ભયં વેરં પસવતિ, ન સમ્પરાયિકં ભયં વેરં પસવતિ, ન ચેતસિકં દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ. પાણાતિપાતા પટિવિરતસ્સ એવં તં ભયં વેરં વૂપસન્તં હોતિ.

‘‘યં, ગહપતિ, અદિન્નાદાયી…પે….

‘‘યં, ગહપતિ, કામેસુમિચ્છાચારી…પે….

‘‘યં, ગહપતિ, મુસાવાદી…પે….

‘‘યં, ગહપતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાયી સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનપચ્ચયા દિટ્ઠધમ્મિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, સમ્પરાયિકમ્પિ ભયં વેરં પસવતિ, ચેતસિકમ્પિ દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો નેવ દિટ્ઠધમ્મિકં ભયં વેરં પસવતિ, ન સમ્પરાયિકં ભયં વેરં પસવતિ, ન ચેતસિકં દુક્ખં દોમનસ્સં પટિસંવેદેતિ. સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતસ્સ એવં તં ભયં વેરં વૂપસન્તં હોતી’’તિ.

‘‘યો પાણમતિપાતેતિ, મુસાવાદઞ્ચ ભાસતિ;

લોકે અદિન્નં આદિયતિ, પરદારઞ્ચ ગચ્છતિ;

સુરામેરયપાનઞ્ચ, યો નરો અનુયુઞ્જતિ.

‘‘અપ્પહાય પઞ્ચ વેરાનિ, દુસ્સીલો ઇતિ વુચ્ચતિ;

કાયસ્સ ભેદા દુપ્પઞ્ઞો, નિરયં સોપપજ્જતિ.

‘‘યો પાણં નાતિપાતેતિ, મુસાવાદં ન ભાસતિ;

લોકે અદિન્નં નાદિયતિ, પરદારં ન ગચ્છતિ;

સુરામેરયપાનઞ્ચ, યો નરો નાનુયુઞ્જતિ.

‘‘પહાય પઞ્ચ વેરાનિ, સીલવા ઇતિ વુચ્ચતિ;

કાયસ્સ ભેદા સપ્પઞ્ઞો, સુગતિં સોપપજ્જતી’’તિ. ચતુત્થં;

૫. ચણ્ડાલસુત્તં

૧૭૫. ‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો ઉપાસકચણ્ડાલો ચ હોતિ ઉપાસકમલઞ્ચ ઉપાસકપતિકુટ્ઠો ચ [ઉપાસકપતિકિટ્ઠો ચ (સી. સ્યા. કં. પી.)]. કતમેહિ પઞ્ચહિ? અસ્સદ્ધો હોતિ; દુસ્સીલો હોતિ; કોતૂહલમઙ્ગલિકો હોતિ, મઙ્ગલં પચ્ચેતિ નો કમ્મં; ઇતો ચ બહિદ્ધા દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ; તત્થ ચ પુબ્બકારં કરોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો ઉપાસકચણ્ડાલો ચ હોતિ ઉપાસકમલઞ્ચ ઉપાસકપતિકુટ્ઠો ચ.

‘‘પઞ્ચહિ, ભિક્ખવે, ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો ઉપાસકરતનઞ્ચ હોતિ ઉપાસકપદુમઞ્ચ ઉપાસકપુણ્ડરીકઞ્ચ [ઉપાસકપુણ્ડરીકો ચ (પી. ક.)]. કતમેહિ પઞ્ચહિ? સદ્ધો હોતિ; સીલવા હોતિ; અકોતૂહલમઙ્ગલિકો હોતિ, કમ્મં પચ્ચેતિ નો મઙ્ગલં; ન ઇતો બહિદ્ધા દક્ખિણેય્યં ગવેસતિ; ઇધ ચ પુબ્બકારં કરોતિ. ઇમેહિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો ઉપાસકો ઉપાસકરતનઞ્ચ હોતિ ઉપાસકપદુમઞ્ચ ઉપાસકપુણ્ડરીકઞ્ચા’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. પીતિસુત્તં

૧૭૬. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ પઞ્ચમત્તેહિ ઉપાસકસતેહિ પરિવુતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો અનાથપિણ્ડિકં ગહપતિં ભગવા એતદવોચ –

‘‘તુમ્હે ખો, ગહપતિ, ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. ન ખો, ગહપતિ, તાવતકેનેવ તુટ્ઠિ કરણીયા – ‘મયં ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેના’તિ. તસ્માતિહ, ગહપતિ, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘કિન્તિ મયં કાલેન કાલં પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરેય્યામા’તિ! એવઞ્હિ વો, ગહપતિ, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ.

એવં વુત્તે આયસ્મા સારિપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવ સુભાસિતં ચિદં, ભન્તે, ભગવતા – ‘તુમ્હે ખો, ગહપતિ, ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેન. ન ખો, ગહપતિ, તાવતકેનેવ તુટ્ઠિ કરણીયા – મયં ભિક્ખુસઙ્ઘં પચ્ચુપટ્ઠિતા ચીવરપિણ્ડપાતસેનાસનગિલાનપ્પચ્ચયભેસજ્જપરિક્ખારેનાતિ. તસ્માતિહ, ગહપતિ, એવં સિક્ખિતબ્બં – કિન્તિ મયં કાલેન કાલં પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરેય્યામાતિ! એવઞ્હિ વો, ગહપતિ, સિક્ખિતબ્બ’ન્તિ. યસ્મિં, ભન્તે, સમયે અરિયસાવકો પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, પઞ્ચસ્સ ઠાનાનિ તસ્મિં સમયે ન હોન્તિ. યમ્પિસ્સ કામૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ કામૂપસંહિતં સુખં સોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ અકુસલૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ અકુસલૂપસંહિતં સુખં સોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ કુસલૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યસ્મિં, ભન્તે, સમયે અરિયસાવકો પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, ઇમાનિસ્સ પઞ્ચ [ઇમાનિ પઞ્ચસ્સ (સ્યા. કં.)] ઠાનાનિ તસ્મિં સમયે ન હોન્તી’’તિ.

‘‘સાધુ સાધુ, સારિપુત્ત! યસ્મિં, સારિપુત્ત, સમયે અરિયસાવકો પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, પઞ્ચસ્સ ઠાનાનિ તસ્મિં સમયે ન હોન્તિ. યમ્પિસ્સ કામૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ કામૂપસંહિતં સુખં સોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ અકુસલૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ અકુસલૂપસંહિતં સુખં સોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યમ્પિસ્સ કુસલૂપસંહિતં દુક્ખં દોમનસ્સં, તમ્પિસ્સ તસ્મિં સમયે ન હોતિ. યસ્મિં, સારિપુત્ત, સમયે અરિયસાવકો પવિવેકં પીતિં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ, ઇમાનિસ્સ [ઇમાનેત્થ (સી.)] પઞ્ચ ઠાનાનિ તસ્મિં સમયે ન હોન્તી’’તિ. છટ્ઠં.

૭. વણિજ્જાસુત્તં

૧૭૭. ‘‘પઞ્ચિમા, ભિક્ખવે, વણિજ્જા ઉપાસકેન અકરણીયા. કતમા પઞ્ચ? સત્થવણિજ્જા, સત્તવણિજ્જા, મંસવણિજ્જા, મજ્જવણિજ્જા, વિસવણિજ્જા – ઇમા ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ વણિજ્જા ઉપાસકેન અકરણીયા’’તિ. સત્તમં.

૮. રાજાસુત્તં

૧૭૮. ‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘અયં પુરિસો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતોતિ [પટિવિરતો હોતીતિ (સી.), પટિવિરતો હોતિ (સ્યા. કં. પી.)]. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા પાણાતિપાતા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘અયં પુરિસો પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા પાણાતિપાતા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ. અપિ ચ, ખ્વસ્સ તથેવ પાપકમ્મં પવેદેન્તિ [તથેવ પાપકં કમ્મં પવેદયન્તિ (સી.), તદેવ પાપકમ્મં પવેદેતિ (સ્યા. કં.)] – ‘અયં પુરિસો ઇત્થિં વા પુરિસં વા જીવિતા વોરોપેસીતિ [વોરોપેતીતિ (સ્યા. કં.)]. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા પાણાતિપાતહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તિ. અપિ નુ તુમ્હેહિ એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ [સૂયિસ્સતિ (સી. પી.)] ચા’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘અયં પુરિસો અદિન્નાદાનં પહાય અદિન્નાદાના પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા અદિન્નાદાના વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’’’તિ? ‘‘નો હેતં ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘અયં પુરિસો અદિન્નાદાનં પહાય અદિન્નાદાના પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા અદિન્નાદાના વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ. અપિ ચ ખ્વસ્સ તથેવ પાપકમ્મં પવેદેન્તિ – ‘અયં પુરિસો ગામા વા અરઞ્ઞા વા અદિન્નં થેય્યસઙ્ખાતં આદિયીતિ [આદિયતિ (સ્યા. કં.)]. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા અદિન્નાદાનહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તિ. અપિ નુ તુમ્હેહિ એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘અયં પુરિસો કામેસુમિચ્છાચારં પહાય કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘અયં પુરિસો કામેસુમિચ્છાચારં પહાય કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા કામેસુમિચ્છાચારા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ. અપિ ચ ખ્વસ્સ તથેવ પાપકમ્મં પવેદેન્તિ – ‘અયં પુરિસો પરિત્થીસુ પરકુમારીસુ ચારિત્તં આપજ્જીતિ [આપજ્જતિ (સ્યા. કં.)]. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા કામેસુમિચ્છાચારહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તિ. અપિ નુ તુમ્હેહિ એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘અયં પુરિસો મુસાવાદં પહાય મુસાવાદા પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા મુસાવાદા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘અયં પુરિસો મુસાવાદં પહાય મુસાવાદા પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા મુસાવાદા વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ. અપિ ચ ખ્વસ્સ તથેવ પાપકમ્મં પવેદેન્તિ – ‘અયં પુરિસો ગહપતિસ્સ વા ગહપતિપુત્તસ્સ વા મુસાવાદેન અત્થં પભઞ્જીતિ [ભઞ્જતીતિ (સી.), ભઞ્જતિ (સ્યા. કં.), ભઞ્જીતિ (પી.)]. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા મુસાવાદહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તિ. અપિ નુ તુમ્હેહિ એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, અપિ નુ તુમ્હેહિ દિટ્ઠં વા સુતં વા – ‘અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં પહાય સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’. ‘‘સાધુ, ભિક્ખવે! મયાપિ ખો એતં, ભિક્ખવે, નેવ દિટ્ઠં ન સુતં – ‘અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં પહાય સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતોતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના વેરમણિહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તી’તિ. અપિ ચ ખ્વસ્સ તથેવ પાપકમ્મં પવેદેન્તિ – ‘અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં અનુયુત્તો ઇત્થિં વા પુરિસં વા જીવિતા વોરોપેસિ [વોરોપેતિ (સ્યા.)]; અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં અનુયુત્તો ગામા વા અરઞ્ઞા વા અદિન્નં થેય્યસઙ્ખાતં આદિયિ [આદિયતિ (સી. સ્યા.)]; અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં અનુયુત્તો પરિત્થીસુ પરકુમારીસુ ચારિત્તં આપજ્જિ [આપજ્જતિ (સી. સ્યા.)]; અયં પુરિસો સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનં અનુયુત્તો ગહપતિસ્સ વા ગહપતિપુત્તસ્સ વા મુસાવાદેન અત્થં પભઞ્જીતિ. તમેનં રાજાનો ગહેત્વા સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાનહેતુ હનન્તિ વા બન્ધન્તિ વા પબ્બાજેન્તિ વા યથાપચ્ચયં વા કરોન્તિ. અપિ નુ તુમ્હેહિ એવરૂપં દિટ્ઠં વા સુતં વા’’’તિ? ‘‘દિટ્ઠઞ્ચ નો, ભન્તે, સુતઞ્ચ સુય્યિસ્સતિ ચા’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. ગિહિસુત્તં

૧૭૯. અથ ખો અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ પઞ્ચમત્તેહિ ઉપાસકસતેહિ પરિવુતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આમન્તેસિ – ‘‘યં કઞ્ચિ [યં કિઞ્ચિ (સી. પી.)], સારિપુત્ત, જાનેય્યાથ ગિહિં ઓદાતવસનં પઞ્ચસુ સિક્ખાપદેસુ સંવુતકમ્મન્તં ચતુન્નં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભિં અકિચ્છલાભિં અકસિરલાભિં, સો આકઙ્ખમાનો અત્તનાવ અત્તાનં બ્યાકરેય્ય – ‘ખીણનિરયોમ્હિ ખીણતિરચ્છાનયોનિ ખીણપેત્તિવિસયો ખીણાપાયદુગ્ગતિવિનિપાતો, સોતાપન્નોહમસ્મિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’’તિ.

‘‘કતમેસુ પઞ્ચસુ સિક્ખાપદેસુ સંવુતકમ્મન્તો હોતિ? ઇધ, સારિપુત્ત, અરિયસાવકો પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ, અદિન્નાદાના પટિવિરતો હોતિ, કામેસુમિચ્છાચારા પટિવિરતો હોતિ, મુસાવાદા પટિવિરતો હોતિ, સુરામેરયમજ્જપમાદટ્ઠાના પટિવિરતો હોતિ. ઇમેસુ પઞ્ચસુ સિક્ખાપદેસુ સંવુતકમ્મન્તો હોતિ.

‘‘કતમેસં ચતુન્નં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી? ઇધ, સારિપુત્ત, અરિયસાવકો બુદ્ધે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ‘ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ, સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. અયમસ્સ પઠમો આભિચેતસિકો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો અધિગતો હોતિ અવિસુદ્ધસ્સ ચિત્તસ્સ વિસુદ્ધિયા અપરિયોદાતસ્સ ચિત્તસ્સ પરિયોદપનાય.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, અરિયસાવકો ધમ્મે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ‘સ્વાક્ખાતો ભગવતા ધમ્મો સન્દિટ્ઠિકો અકાલિકો એહિપસ્સિકો ઓપનેય્યિકો પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહી’તિ. અયમસ્સ દુતિયો આભિચેતસિકો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો અધિગતો હોતિ અવિસુદ્ધસ્સ ચિત્તસ્સ વિસુદ્ધિયા અપરિયોદાતસ્સ ચિત્તસ્સ પરિયોદપનાય.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, અરિયસાવકો સઙ્ઘે અવેચ્ચપ્પસાદેન સમન્નાગતો હોતિ – ‘સુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો ઉજુપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો ઞાયપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો સામીચિપ્પટિપન્નો ભગવતો સાવકસઙ્ઘો, યદિદં ચત્તારિ પુરિસયુગાનિ અટ્ઠ પુરિસપુગ્ગલા એસ ભગવતો સાવકસઙ્ઘો આહુનેય્યો પાહુનેય્યો દક્ખિણેય્યો અઞ્જલિકરણીયો અનુત્તરં પુઞ્ઞક્ખેત્તં લોકસ્સા’તિ. અયમસ્સ તતિયો આભિચેતસિકો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો અધિગતો હોતિ અવિસુદ્ધસ્સ ચિત્તસ્સ વિસુદ્ધિયા અપરિયોદાતસ્સ ચિત્તસ્સ પરિયોદપનાય.

‘‘પુન ચપરં, સારિપુત્ત, અરિયસાવકો અરિયકન્તેહિ સીલેહિ સમન્નાગતો હોતિ અખણ્ડેહિ અચ્છિદ્દેહિ અસબલેહિ અકમ્માસેહિ ભુજિસ્સેહિ વિઞ્ઞુપ્પસત્થેહિ અપરામટ્ઠેહિ સમાધિસંવત્તનિકેહિ. અયમસ્સ ચતુત્થો આભિચેતસિકો દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારો અધિગતો હોતિ અવિસુદ્ધસ્સ ચિત્તસ્સ વિસુદ્ધિયા અપરિયોદાતસ્સ ચિત્તસ્સ પરિયોદપનાય. ઇમેસં ચતુન્નં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભી હોતિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી.

‘‘યં કઞ્ચિ, સારિપુત્ત, જાનેય્યાથ ગિહિં ઓદાતવસનં – ઇમેસુ પઞ્ચસુ સિક્ખાપદેસુ સંવુતકમ્મન્તં, ઇમેસઞ્ચ ચતુન્નં આભિચેતસિકાનં દિટ્ઠધમ્મસુખવિહારાનં નિકામલાભિં અકિચ્છલાભિં અકસિરલાભિં, સો આકઙ્ખમાનો અત્તનાવ અત્તાનં બ્યાકરેય્ય – ‘ખીણનિરયોમ્હિ ખીણતિરચ્છાનયોનિ ખીણપેત્તિવિસયો ખીણાપાયદુગ્ગતિવિનિપાતો, સોતાપન્નોહમસ્મિ અવિનિપાતધમ્મો નિયતો સમ્બોધિપરાયણો’’’તિ.

‘‘નિરયેસુ ભયં દિસ્વા, પાપાનિ પરિવજ્જયે;

અરિયધમ્મં સમાદાય, પણ્ડિતો પરિવજ્જયે.

‘‘ન હિંસે પાણભૂતાનિ, વિજ્જમાને પરક્કમે;

મુસા ચ ન ભણે જાનં, અદિન્નં ન પરામસે.

‘‘સેહિ દારેહિ સન્તુટ્ઠો, પરદારઞ્ચ આરમે [નારમે (સી. સ્યા.)];

મેરયં વારુણિં જન્તુ, ન પિવે ચિત્તમોહનિં.

‘‘અનુસ્સરેય્ય સમ્બુદ્ધં, ધમ્મઞ્ચાનુવિતક્કયે;

અબ્યાપજ્જં [અબ્યાપજ્ઝં (?) અબ્યાપજ્ઝં (ક.)] હિતં ચિત્તં, દેવલોકાય ભાવયે.

‘‘ઉપટ્ઠિતે દેય્યધમ્મે, પુઞ્ઞત્થસ્સ જિગીસતો [જિગિંસતો (સી. સ્યા. કં. પી.)];

સન્તેસુ પઠમં દિન્ના, વિપુલા હોતિ દક્ખિણા.

‘‘સન્તો હવે પવક્ખામિ, સારિપુત્ત સુણોહિ મે;

ઇતિ કણ્હાસુ સેતાસુ, રોહિણીસુ હરીસુ વા.

‘‘કમ્માસાસુ સરૂપાસુ, ગોસુ પારેવતાસુ વા;

યાસુ કાસુચિ એતાસુ, દન્તો જાયતિ પુઙ્ગવો.

‘‘ધોરય્હો બલસમ્પન્નો, કલ્યાણજવનિક્કમો;

તમેવ ભારે યુઞ્જન્તિ, નાસ્સ વણ્ણં પરિક્ખરે.

‘‘એવમેવં મનુસ્સેસુ, યસ્મિં કિસ્મિઞ્ચિ જાતિયે;

ખત્તિયે બ્રાહ્મણે વેસ્સે, સુદ્દે ચણ્ડાલપુક્કુસે.

‘‘યાસુ કાસુચિ એતાસુ, દન્તો જાયતિ સુબ્બતો;

ધમ્મટ્ઠો સીલસમ્પન્નો, સચ્ચવાદી હિરીમનો.

‘‘પહીનજાતિમરણો, બ્રહ્મચરિયસ્સ કેવલી;

પન્નભારો વિસંયુત્તો, કતકિચ્ચો અનાસવો.

‘‘પારગૂ સબ્બધમ્માનં, અનુપાદાય નિબ્બુતો;

તસ્મિઞ્ચ વિરજે ખેત્તે, વિપુલા હોતિ દક્ખિણા.

‘‘બાલા ચ અવિજાનન્તા, દુમ્મેધા અસ્સુતાવિનો;

બહિદ્ધા દદન્તિ દાનાનિ, ન હિ સન્તે ઉપાસરે.

‘‘યે ચ સન્તે ઉપાસન્તિ, સપ્પઞ્ઞે ધીરસમ્મતે;

સદ્ધા ચ નેસં સુગતે, મૂલજાતા પતિટ્ઠિતા.

‘‘દેવલોકઞ્ચ તે યન્તિ, કુલે વા ઇધ જાયરે;

અનુપુબ્બેન નિબ્બાનં, અધિગચ્છન્તિ પણ્ડિતા’’તિ. નવમં;

૧૦. ગવેસીસુત્તં

૧૮૦. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરતિ મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં. અદ્દસા ખો ભગવા અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે મહન્તં સાલવનં; દિસ્વાન [દિસ્વા (સી. પી.)] મગ્ગા ઓક્કમ્મ [ઉક્કમ્મ (કત્થચિ)] યેન તં સાલવનં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તં સાલવનં અજ્ઝોગાહેત્વા અઞ્ઞતરસ્મિં પદેસે સિતં પાત્વાકાસિ.

અથ ખો આયસ્મતો આનન્દસ્સ એતદહોસિ – ‘‘કો નુ ખો હેતુ કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો ભગવતો સિતસ્સ પાતુકમ્માય? ન અકારણેન તથાગતા સિતં પાતુકરોન્તી’’તિ.

‘‘ભૂતપુબ્બં, આનન્દ, ઇમસ્મિં પદેસે નગરં અહોસિ ઇદ્ધઞ્ચેવ ફીતઞ્ચ બહુજનં આકિણ્ણમનુસ્સં. તં ખો પનાનન્દ, નગરં કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો ઉપનિસ્સાય વિહાસિ. કસ્સપસ્સ ખો પનાનન્દ, ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ ગવેસી નામ ઉપાસકો અહોસિ સીલેસુ અપરિપૂરકારી. ગવેસિના ખો, આનન્દ, ઉપાસકેન પઞ્ચમત્તાનિ ઉપાસકસતાનિ પટિદેસિતાનિ સમાદપિતાનિ [સમાદાપિતાનિ (?)] અહેસું સીલેસુ અપરિપૂરકારિનો. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો [બહુકારો (કત્થચિ)] પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા [સમાદાપેતા (?)], અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ અપરિપૂરકારી, ઇમાનિ ચ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ અપરિપૂરકારિનો. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો સીલેસુ પરિપૂરકારિં ધારેથા’તિ! અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી સીલેસુ પરિપૂરકારી ભવિસ્સતિ. કિમઙ્ગં [કિમઙ્ગ (સી. પી.)] પન મય’ન્તિ [પન ન મયન્તિ (સી.) અ. નિ. ૪.૧૫૯; ચૂળવ. ૩૩૦; સં. નિ. ૫.૧૦૨૦ પાળિયા સંસન્દેતબ્બં]! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો ધારેતૂ’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા, અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી, ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ!

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો બ્રહ્મચારિં ધારેથ આરાચારિ [અનાચારિં (પી.)] વિરતં મેથુના ગામધમ્મા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી બ્રહ્મચારી ભવિસ્સતિ આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો ધારેતુ આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. અહઞ્ચમ્હિ બ્રહ્મચારી આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એતદવોચ – ‘અજ્જતગ્ગે મં આયસ્મન્તો એકભત્તિકં ધારેથ રત્તૂપરતં વિરતં વિકાલભોજના’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી એકભત્તિકો ભવિસ્સતિ રત્તૂપરતો વિરતો વિકાલભોજના. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન ગવેસી ઉપાસકો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ગવેસિં ઉપાસકં એતદવોચું – ‘અજ્જતગ્ગે અય્યો ગવેસી ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એકભત્તિકે ધારેતુ રત્તૂપરતે વિરતે વિકાલભોજના’તિ. અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ઉપાસકસ્સ એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અહઞ્ચમ્હિ સીલેસુ પરિપૂરકારી. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ સીલેસુ પરિપૂરકારિનો. અહઞ્ચમ્હિ બ્રહ્મચારી આરાચારી વિરતો મેથુના ગામધમ્મા. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ બ્રહ્મચારિનો આરાચારિનો વિરતા મેથુના ગામધમ્મા. અહઞ્ચમ્હિ એકભત્તિકો રત્તૂપરતો વિરતો વિકાલભોજના. ઇમાનિપિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ એકભત્તિકા રત્તૂપરતા વિરતા વિકાલભોજના. ઇચ્ચેતં સમસમં, નત્થિ કિઞ્ચિ અતિરેકં; હન્દાહં અતિરેકાયા’’’તિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચ – ‘લભેય્યાહં, ભન્તે, ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં લભેય્યં ઉપસમ્પદ’ન્તિ. અલત્થ ખો, આનન્દ, ગવેસી ઉપાસકો કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો ખો પનાનન્દ, ગવેસી ભિક્ખુ એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ચ પનાનન્દ, ગવેસી ભિક્ખુ અરહતં અહોસિ.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, તેસ પઞ્ચન્નં ઉપાસકસતાનં એતદહોસિ – ‘અય્યો ખો ગવેસી અમ્હાકં બહૂપકારો પુબ્બઙ્ગમો સમાદપેતા. અય્યો હિ નામ ગવેસી કેસમસ્સું ઓહારેત્વા કાસાયાનિ વત્થાનિ અચ્છાદેત્વા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિસ્સતિ. કિમઙ્ગં પન મય’ન્તિ! અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ યેન કસ્સપો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા કસ્સપં ભગવન્તં અરહન્તં સમ્માસમ્બુદ્ધં એતદવોચું – ‘લભેય્યામ મયં, ભન્તે, ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં, લભેય્યામ ઉપસમ્પદ’ન્તિ. અલભિંસુ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ઉપાસકસતાનિ કસ્સપસ્સ ભગવતો અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ સન્તિકે પબ્બજ્જં, અલભિંસુ ઉપસમ્પદં.

‘‘અથ ખો, આનન્દ, ગવેસિસ્સ ભિક્ખુનો એતદહોસિ – ‘અહં ખો ઇમસ્સ અનુત્તરસ્સ વિમુત્તિસુખસ્સ નિકામલાભી હોમિ અકિચ્છલાભી અકસિરલાભી. અહો વતિમાનિપિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ ઇમસ્સ અનુત્તરસ્સ વિમુત્તિસુખસ્સ નિકામલાભિનો અસ્સુ અકિચ્છલાભિનો અકસિરલાભિનો’તિ. અથ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ વૂપકટ્ઠા [ભિક્ખુસતાનિ એકેકા વૂપકટ્ઠા (સ્યા. કં.)] અપ્પમત્તા આતાપિનો પહિતત્તા વિહરન્તા નચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરિંસુ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ અબ્ભઞ્ઞિંસુ’’.

‘‘ઇતિ ખો, આનન્દ, તાનિ પઞ્ચ ભિક્ખુસતાનિ ગવેસીપમુખાનિ ઉત્તરુત્તરિ [ઉત્તરુત્તરિં (સી. સ્યા. કં. પી.)] પણીતપણીતં વાયમમાના અનુત્તરં વિમુત્તિં સચ્છાકંસુ. તસ્માતિહ, આનન્દ, એવં સિક્ખિતબ્બં – ‘ઉત્તરુત્તરિ પણીતપણીતં વાયમમાના અનુત્તરં વિમુત્તિં સચ્છિકરિસ્સામા’તિ. એવઞ્હિ વો, આનન્દ, સિક્ખિતબ્બ’’ન્તિ. દસમં.

ઉપાસકવગ્ગો તતિયો.