(૮) ૩. યોધાજીવવગ્ગો

૧. પઠમચેતોવિમુત્તિફલસુત્તં

૭૧. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા ચેતોવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ ચેતોવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ, પઞ્ઞાવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ પઞ્ઞાવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ.

‘‘કતમે પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અસુભાનુપસ્સી કાયે વિહરતિ, આહારે પટિકૂલસઞ્ઞી [પટિક્કૂલસઞ્ઞી (સી. સ્યા. કં. પી.)], સબ્બલોકે અનભિરતસઞ્ઞી, સબ્બસઙ્ખારેસુ અનિચ્ચાનુપસ્સી, મરણસઞ્ઞા ખો પનસ્સ અજ્ઝત્તં સૂપટ્ઠિતા હોતિ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા ચેતોવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ ચેતોવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ, પઞ્ઞાવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ પઞ્ઞાવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ. યતો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચેતોવિમુત્તો ચ હોતિ પઞ્ઞાવિમુત્તો ચ હોતિ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ‘ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તપલિઘો ઇતિપિ, સંકિણ્ણપરિખો [સંકિણ્ણપરિક્ખો (સ્યા. કં.)] ઇતિપિ, અબ્બૂળ્હેસિકો ઇતિપિ, નિરગ્ગળો ઇતિપિ, અરિયો પન્નદ્ધજો પન્નભારો વિસંયુત્તો ઇતિપિ’’’.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તપલિઘો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અવિજ્જા પહીના હોતિ ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તપલિઘો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સંકિણ્ણપરિખો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પોનોભવિકો [પોનોબ્ભવિકો (સ્યા. ક.)] જાતિસંસારો પહીનો હોતિ ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સંકિણ્ણપરિખો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અબ્બૂળ્હેસિકો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો તણ્હા પહીના હોતિ ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અબ્બૂળ્હેસિકો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ નિરગ્ગળો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પઞ્ચોરમ્ભાગિયાનિ સંયોજનાનિ પહીનાનિ હોન્તિ ઉચ્છિન્નમૂલાનિ તાલાવત્થુકતાનિ અનભાવંકતાનિ આયતિં અનુપ્પાદધમ્માનિ. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ નિરગ્ગળો હોતિ.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરિયો પન્નદ્ધજો પન્નભારો વિસંયુત્તો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો અસ્મિમાનો પહીનો હોતિ ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરિયો પન્નદ્ધજો પન્નભારો વિસંયુત્તો હોતી’’તિ. પઠમં.

૨. દુતિયચેતોવિમુત્તિફલસુત્તં

૭૨. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા ચેતોવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ ચેતોવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ, પઞ્ઞાવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ પઞ્ઞાવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ. કતમે પઞ્ચ? અનિચ્ચસઞ્ઞા, અનિચ્ચે દુક્ખસઞ્ઞા, દુક્ખે અનત્તસઞ્ઞા, પહાનસઞ્ઞા, વિરાગસઞ્ઞા – ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ ધમ્મા ભાવિતા બહુલીકતા ચેતોવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ ચેતોવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ, પઞ્ઞાવિમુત્તિફલા ચ હોન્તિ પઞ્ઞાવિમુત્તિફલાનિસંસા ચ. યતો ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચેતોવિમુત્તો ચ હોતિ પઞ્ઞાવિમુત્તો ચ – અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ‘ભિક્ખુ ઉક્ખિત્તપલિઘો ઇતિપિ, સંકિણ્ણપરિખો ઇતિપિ, અબ્બૂળ્હેસિકો ઇતિપિ, નિરગ્ગળો ઇતિપિ, અરિયો પન્નદ્ધજો પન્નભારો વિસંયુત્તો ઇતિપિ’’’.

‘‘કથઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સંકિણ્ણપરિખો હોતિ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુનો પોનોભવિકો જાતિસંસારો પહીનો હોતિ ઉચ્છિન્નમૂલો તાલાવત્થુકતો અનભાવંકતો આયતિં અનુપ્પાદધમ્મો. એવં ખો, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સંકિણ્ણપરિખો હોતિ.

૩. પઠમધમ્મવિહારીસુત્તં

૭૩. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘ધમ્મવિહારી, ધમ્મવિહારી’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ભિક્ખુ ધમ્મવિહારી હોતી’’તિ?

‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. સો તાય ધમ્મપરિયત્તિયા દિવસં અતિનામેતિ, રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનં, નાનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ પરિયત્તિબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં વિત્થારેન પરેસં દેસેતિ. સો તાય ધમ્મપઞ્ઞત્તિયા દિવસં અતિનામેતિ, રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનં, નાનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ પઞ્ઞત્તિબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં વિત્થારેન સજ્ઝાયં કરોતિ. સો તેન સજ્ઝાયેન દિવસં અતિનામેતિ, રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનં, નાનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ સજ્ઝાયબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં ચેતસા અનુવિતક્કેતિ અનુવિચારેતિ મનસાનુપેક્ખતિ. સો તેહિ ધમ્મવિતક્કેહિ દિવસં અતિનામેતિ, રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનં, નાનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ વિતક્કબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં. સો તાય ધમ્મપરિયત્તિયા ન દિવસં અતિનામેતિ, નાપિ રિઞ્ચતિ પટિસલ્લાનં, અનુયુઞ્જતિ અજ્ઝત્તં ચેતોસમથં. એવં ખો, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મવિહારી હોતિ.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખુ, દેસિતો મયા પરિયત્તિબહુલો, દેસિતો પઞ્ઞત્તિબહુલો, દેસિતો સજ્ઝાયબહુલો, દેસિતો વિતક્કબહુલો, દેસિતો ધમ્મવિહારી. યં ખો, ભિક્ખુ [યં ભિક્ખુ (સ્યા. કં. પી.)], સત્થારા કરણીયં સાવકાનં હિતેસિના અનુકમ્પકેન અનુકમ્પં ઉપાદાય, કતં વો તં મયા. એતાનિ, ભિક્ખુ, રુક્ખમૂલાનિ, એતાનિ સુઞ્ઞાગારાનિ. ઝાયથ, ભિક્ખુ, મા પમાદત્થ, મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થ. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસની’’તિ. તતિયં.

૪. દુતિયધમ્મવિહારીસુત્તં

૭૪. અથ ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો સો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘‘ધમ્મવિહારી ધમ્મવિહારી’તિ, ભન્તે, વુચ્ચતિ. કિત્તાવતા નુ ખો, ભન્તે, ભિક્ખુ ધમ્મવિહારી હોતી’’તિ?

‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં; ઉત્તરિ [ઉત્તરિં (સી. સ્યા. કં. પી.)] ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ પરિયત્તિબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં વિત્થારેન પરેસં દેસેતિ, ઉત્તરિ ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ પઞ્ઞત્તિબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં વિત્થારેન સજ્ઝાયં કરોતિ, ઉત્તરિ ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ સજ્ઝાયબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ યથાસુતં યથાપરિયત્તં ધમ્મં ચેતસા અનુવિતક્કેતિ અનુવિચારેતિ મનસાનુપેક્ખતિ, ઉત્તરિ ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં નપ્પજાનાતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખુ – ‘ભિક્ખુ વિતક્કબહુલો, નો ધમ્મવિહારી’’’.

‘‘ઇધ, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મં પરિયાપુણાતિ – સુત્તં, ગેય્યં, વેય્યાકરણં, ગાથં, ઉદાનં, ઇતિવુત્તકં, જાતકં, અબ્ભુતધમ્મં, વેદલ્લં; ઉત્તરિ ચસ્સ પઞ્ઞાય અત્થં પજાનાતિ. એવં ખો, ભિક્ખુ, ભિક્ખુ ધમ્મવિહારી હોતિ.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખુ, દેસિતો મયા પરિયત્તિબહુલો, દેસિતો પઞ્ઞત્તિબહુલો, દેસિતો સજ્ઝાયબહુલો, દેસિતો વિતક્કબહુલો, દેસિતો ધમ્મવિહારી. યં ખો, ભિક્ખુ, સત્થારા કરણીયં સાવકાનં હિતેસિના અનુકમ્પકેન અનુકમ્પં ઉપાદાય, કતં વો તં મયા. એતાનિ, ભિક્ખુ, રુક્ખમૂલાનિ, એતાનિ સુઞ્ઞાગારાનિ. ઝાયથ ભિક્ખુ, મા પમાદત્થ, મા પચ્છા વિપ્પટિસારિનો અહુવત્થ. અયં વો અમ્હાકં અનુસાસની’’તિ. ચતુત્થં.

૫. પઠમયોધાજીવસુત્તં

૭૫. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, યોધાજીવા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો યોધાજીવો રજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ ન સન્થમ્ભતિ ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવરૂપોપિ [એવરૂપો (સી.) પુ. પ. ૧૯૩], ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો [એકચ્ચો (સી.)] યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં; અપિ ચ ખો ધજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં સહતિ ધજગ્ગં; અપિ ચ ખો ઉસ્સારણઞ્ઞેવ [ઉસ્સાદનંયેવ (સી. પી.)] સુત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં; અપિ ચ ખો સમ્પહારે હઞ્ઞતિ [આહઞ્ઞતિ (સી.)] બ્યાપજ્જતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં, સહતિ સમ્પહારં. સો તં સઙ્ગામં અભિવિજિનિત્વા વિજિતસઙ્ગામો તમેવ સઙ્ગામસીસં અજ્ઝાવસતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ યોધાજીવા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચિમે યોધાજીવૂપમા પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના ભિક્ખૂસુ. કતમે પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ રજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું [સન્તાનેતું (સી. સ્યા. કં. પી.)]. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. કિમસ્સ રજગ્ગસ્મિં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુણાતિ – ‘અમુકસ્મિં નામ ગામે વા નિગમે વા ઇત્થી વા કુમારી વા અભિરૂપા દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા’તિ. સો તં સુત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. ઇદમસ્સ રજગ્ગસ્મિં.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો રજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સહતિ રજગ્ગં; અપિ ચ ખો ધજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. કિમસ્સ ધજગ્ગસ્મિં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ન હેવ ખો સુણાતિ – ‘અમુકસ્મિં નામ ગામે વા નિગમે વા ઇત્થી વા કુમારી વા અભિરૂપા દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા’તિ; અપિ ચ ખો સામં પસ્સતિ ઇત્થિં વા કુમારિં વા અભિરૂપં દસ્સનીયં પાસાદિકં પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતં. સો તં દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. ઇદમસ્સ ધજગ્ગસ્મિં.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં; અપિ ચ ખો ધજગ્ગઞ્ઞેવ દિસ્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં; અપિ ચ ખો ઉસ્સારણઞ્ઞેવ સુત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. કિમસ્સ ઉસ્સારણાય? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખું અરઞ્ઞગતં વા રુક્ખમૂલગતં વા સુઞ્ઞાગારગતં વા માતુગામો ઉપસઙ્કમિત્વા ઊહસતિ [ઉહસતિ (ક.), ઓહસતિ (સ્યા. કં.) પુ. પ. ૧૯૬] ઉલ્લપતિ ઉજ્જગ્ઘતિ ઉપ્પણ્ડેતિ. સો માતુગામેન ઊહસિયમાનો ઉલ્લપિયમાનો ઉજ્જગ્ઘિયમાનો ઉપ્પણ્ડિયમાનો સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું. સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. ઇદમસ્સ ઉસ્સારણાય.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં; અપિ ચ ખો ઉસ્સારણઞ્ઞેવ સુત્વા સંસીદતિ વિસીદતિ, ન સન્થમ્ભતિ, ન સક્કોતિ સઙ્ગામં ઓતરિતું; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં; અપિ ચ ખો સમ્પહારે હઞ્ઞતિ બ્યાપજ્જતિ. કિમસ્સ સમ્પહારસ્મિં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખું અરઞ્ઞગતં વા રુક્ખમૂલગતં વા સુઞ્ઞાગારગતં વા માતુગામો ઉપસઙ્કમિત્વા અભિનિસીદતિ અભિનિપજ્જતિ અજ્ઝોત્થરતિ. સો માતુગામેન અભિનિસીદિયમાનો અભિનિપજ્જિયમાનો અજ્ઝોત્થરિયમાનો સિક્ખં અપચ્ચક્ખાય દુબ્બલ્યં અનાવિકત્વા મેથુનં ધમ્મં પટિસેવતિ. ઇદમસ્સ સમ્પહારસ્મિં.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં, અપિ ચ ખો સમ્પહારે હઞ્ઞતિ બ્યાપજ્જતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં, સહતિ સમ્પહારં, સો તં સઙ્ગામં અભિવિજિનિત્વા વિજિતસઙ્ગામો તમેવ સઙ્ગામસીસં અજ્ઝાવસતિ. કિમસ્સ સઙ્ગામવિજયસ્મિં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અરઞ્ઞગતં વા રુક્ખમૂલગતં વા સુઞ્ઞાગારગતં વા માતુગામો ઉપસઙ્કમિત્વા અભિનિસીદતિ અભિનિપજ્જતિ અજ્ઝોત્થરતિ. સો માતુગામેન અભિનિસીદિયમાનો અભિનિપજ્જિયમાનો અજ્ઝોત્થરિયમાનો વિનિવેઠેત્વા વિનિમોચેત્વા યેન કામં પક્કમતિ. સો વિવિત્તં સેનાસનં ભજતિ અરઞ્ઞં રુક્ખમૂલં પબ્બતં કન્દરં ગિરિગુહં સુસાનં વનપત્થં અબ્ભોકાસં પલાલપુઞ્જં.

‘‘સો અરઞ્ઞગતો વા રુક્ખમૂલગતો વા સુઞ્ઞાગારગતો વા નિસીદતિ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. સો અભિજ્ઝં લોકે પહાય વિગતાભિજ્ઝેન ચેતસા વિહરતિ, અભિજ્ઝાય ચિત્તં પરિસોધેતિ; બ્યાપાદપદોસં પહાય અબ્યાપન્નચિત્તો વિહરતિ, સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી બ્યાપાદપદોસા ચિત્તં પરિસોધેતિ; થિનમિદ્ધં પહાય વિગતથિનમિદ્ધો વિહરતિ આલોકસઞ્ઞી સતો સમ્પજાનો, થિનમિદ્ધા ચિત્તં પરિસોધેતિ; ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચં પહાય અનુદ્ધતો વિહરતિ અજ્ઝત્તં વૂપસન્તચિત્તો, ઉદ્ધચ્ચકુક્કુચ્ચા ચિત્તં પરિસોધેતિ; વિચિકિચ્છં પહાય તિણ્ણવિચિકિચ્છો વિહરતિ અકથંકથી કુસલેસુ ધમ્મેસુ, વિચિકિચ્છાય ચિત્તં પરિસોધેતિ. સો ઇમે પઞ્ચ નીવરણે પહાય ચેતસો ઉપક્કિલેસે પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણે વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ સતો સમ્પજાનો, સુખઞ્ચ કાયેન પટિસંવેદેતિ યં તં અરિયા આચિક્ખન્તિ – ‘ઉપેક્ખકો સતિમા સુખવિહારી’તિ તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના, પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ.

‘‘સો એવં સમાહિતે ચિત્તે પરિસુદ્ધે પરિયોદાતે અનઙ્ગણે વિગતૂપક્કિલેસે મુદુભૂતે કમ્મનિયે ઠિતે આનેઞ્જપ્પત્તે આસવાનં ખયઞાણાય ચિત્તં અભિનિન્નામેતિ. સો ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખસમુદયો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘ઇમે આસવા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં આસવસમુદયો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં આસવનિરોધો’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ, ‘અયં આસવનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનાતિ. તસ્સ એવં જાનતો એવં પસ્સતો કામાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચતિ, ભવાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચતિ, અવિજ્જાસવાપિ ચિત્તં વિમુચ્ચતિ, વિમુત્તસ્મિં વિમુત્તમિતિ ઞાણં હોતિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ પજાનાતિ. ઇદમસ્સ સઙ્ગામવિજયસ્મિં.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો સહતિ રજગ્ગં, સહતિ ધજગ્ગં, સહતિ ઉસ્સારણં, સહતિ સમ્પહારં, સો તં સઙ્ગામં અભિવિજિનિત્વા વિજિતસઙ્ગામો તમેવ સઙ્ગામસીસં અજ્ઝાવસતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ યોધાજીવૂપમા પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના ભિક્ખૂસૂ’’તિ. પઞ્ચમં.

૬. દુતિયયોધાજીવસુત્તં

૭૬. ‘‘પઞ્ચિમે, ભિક્ખવે, યોધાજીવા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં. કતમે પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ. સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ. તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે હનન્તિ પરિયાપાદેન્તિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ. સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ. તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ [ઉપલિખન્તિ (ક.)], તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ. સો ઞાતકેહિ નીયમાનો અપ્પત્વાવ ઞાતકે અન્તરામગ્ગે કાલં કરોતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ. સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ. તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ, તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ. તમેનં ઞાતકા ઉપટ્ઠહન્તિ પરિચરન્તિ. સો ઞાતકેહિ ઉપટ્ઠહિયમાનો પરિચરિયમાનો તેનેવ આબાધેન કાલં કરોતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ. સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ. તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ, તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ. તમેનં ઞાતકા ઉપટ્ઠહન્તિ પરિચરન્તિ. સો ઞાતકેહિ ઉપટ્ઠહિયમાનો પરિચરિયમાનો વુટ્ઠાતિ તમ્હા આબાધા. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ. સો તં સઙ્ગામં અભિવિજિનિત્વા વિજિતસઙ્ગામો તમેવ સઙ્ગામસીસં અજ્ઝાવસતિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો યોધાજીવો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો યોધાજીવો સન્તો સંવિજ્જમાનો લોકસ્મિં. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ યોધાજીવા સન્તો સંવિજ્જમાના લોકસ્મિં.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચિમે યોધાજીવૂપમા પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના ભિક્ખૂસુ. કતમે પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં વા નિગમં વા ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. સો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય તમેવ ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ માતુગામં દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા. તસ્સ તં માતુગામં દિસ્વા દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. સો રાગાનુદ્ધંસિતેન ચિત્તેન સિક્ખં અપચ્ચક્ખાય દુબ્બલ્યં અનાવિકત્વા મેથુનં ધમ્મં પટિસેવતિ.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ, સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ, તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે હનન્તિ પરિયાપાદેન્તિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઠમો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં વા નિગમં વા ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. સો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય તમેવ ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ માતુગામં દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા. તસ્સ તં માતુગામં દિસ્વા દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. સો રાગાનુદ્ધંસિતેન ચિત્તેન પરિડય્હતેવ કાયેન પરિડય્હતિ ચેતસા. તસ્સ એવં હોતિ – ‘યંનૂનાહં આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં આરોચેય્યં – રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ [રાગાયિતોમ્હિ (સી. સ્યા. કં)], આવુસો, રાગપરેતો, ન સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું; સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’તિ. સો આરામં ગચ્છન્તો અપ્પત્વાવ આરામં અન્તરામગ્ગે સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ, સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ, તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ, તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ. સો ઞાતકેહિ નીયમાનો અપ્પત્વાવ ઞાતકે અન્તરામગ્ગે કાલં કરોતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, દુતિયો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં વા નિગમં વા ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. સો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય તમેવ ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ માતુગામં દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા. તસ્સ તં માતુગામં દિસ્વા દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. સો રાગાનુદ્ધંસિતેન ચિત્તેન પરિડય્હતેવ કાયેન પરિડય્હતિ ચેતસા. તસ્સ એવં હોતિ – ‘યંનૂનાહં આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં આરોચેય્યં – રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ, આવુસો, રાગપરેતો, ન સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું; સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’તિ. સો આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં આરોચેતિ – ‘રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ, આવુસો, રાગપરેતો, ન સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું; સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’’’તિ.

‘‘તમેનં સબ્રહ્મચારી ઓવદન્તિ અનુસાસન્તિ – ‘અપ્પસ્સાદા, આવુસો, કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા [બહૂપાયાસા (સી. સ્યા. કં. પી.) પાચિ. ૪૧૭; ચૂળવ. ૬૫; મ. નિ. ૧.૨૩૪], આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અટ્ઠિકઙ્કલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. મંસપેસૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. તિણુક્કૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અઙ્ગારકાસૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. સુપિનકૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. યાચિતકૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. રુક્ખફલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અસિસૂનૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. સત્તિસૂલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. સપ્પસિરૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અભિરમતાયસ્મા બ્રહ્મચરિયે; માયસ્મા સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તી’’’તિ.

‘‘સો સબ્રહ્મચારીહિ એવં ઓવદિયમાનો એવં અનુસાસિયમાનો એવમાહ – ‘કિઞ્ચાપિ, આવુસો, અપ્પસ્સાદા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો; અથ ખો નેવાહં સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું, સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’’’તિ. સો સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ, સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ, તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ, તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ, તમેનં ઞાતકા ઉપટ્ઠહન્તિ પરિચરન્તિ. સો ઞાતકેહિ ઉપટ્ઠહિયમાનો પરિચરિયમાનો તેનેવ આબાધેન કાલં કરોતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, તતિયો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં વા નિગમં વા ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. સો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય તમેવ ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ માતુગામં દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા. તસ્સ તં માતુગામં દિસ્વા દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. સો રાગાનુદ્ધંસિતેન ચિત્તેન પરિડય્હતેવ કાયેન પરિડય્હતિ ચેતસા. તસ્સ એવં હોતિ – ‘યંનૂનાહં આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં આરોચેય્યં – રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ, આવુસો, રાગપરેતો, ન સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું; સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’તિ. સો આરામં ગન્ત્વા ભિક્ખૂનં આરોચેતિ – ‘રાગપરિયુટ્ઠિતોમ્હિ, આવુસો, રાગપરેતો, ન સક્કોમિ બ્રહ્મચરિયં સન્ધારેતું; સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’’’તિ.

‘‘તમેનં સબ્રહ્મચારી ઓવદન્તિ અનુસાસન્તિ – ‘અપ્પસ્સાદા, આવુસો, કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અટ્ઠિકઙ્કલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. મંસપેસૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા…પે… તિણુક્કૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… અઙ્ગારકાસૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… સુપિનકૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… યાચિતકૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… રુક્ખફલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… અસિસૂનૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… સત્તિસૂલૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા… સપ્પસિરૂપમા કામા વુત્તા ભગવતા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા, આદીનવો એત્થ ભિય્યો. અભિરમતાયસ્મા બ્રહ્મચરિયે; માયસ્મા સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તી’’’તિ.

‘‘સો સબ્રહ્મચારીહિ એવં ઓવદિયમાનો એવં અનુસાસિયમાનો એવમાહ – ‘ઉસ્સહિસ્સામિ, આવુસો, વાયમિસ્સામિ, આવુસો, અભિરમિસ્સામિ, આવુસો! ન દાનાહં, આવુસો, સિક્ખાદુબ્બલ્યં આવિકત્વા સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સામી’’’તિ.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ, સો તસ્મિં સઙ્ગામે ઉસ્સહતિ વાયમતિ, તમેનં ઉસ્સહન્તં વાયમન્તં પરે ઉપલિક્ખન્તિ, તમેનં અપનેન્તિ; અપનેત્વા ઞાતકાનં નેન્તિ, તમેનં ઞાતકા ઉપટ્ઠહન્તિ પરિચરન્તિ. સો ઞાતકેહિ ઉપટ્ઠહિયમાનો પરિચરિયમાનો વુટ્ઠાતિ તમ્હા આબાધા; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, ચતુત્થો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અઞ્ઞતરં ગામં વા નિગમં વા ઉપનિસ્સાય વિહરતિ. સો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય તમેવ ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ રક્ખિતેનેવ કાયેન રક્ખિતાય વાચાય રક્ખિતેન ચિત્તેન ઉપટ્ઠિતાય સતિયા સંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી. યત્વાધિકરણમેનં ચક્ખુન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જતિ; રક્ખતિ ચક્ખુન્દ્રિયં; ચક્ખુન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જતિ. સોતેન સદ્દં સુત્વા… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા … જિવ્હાય રસં સાયિત્વા… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા… મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી. યત્વાધિકરણમેનં મનિન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જતિ; રક્ખતિ મનિન્દ્રિયં; મનિન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જતિ. સો પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો વિવિત્તં સેનાસનં ભજતિ અરઞ્ઞં રુક્ખમૂલં પબ્બતં કન્દરં ગિરિગુહં સુસાનં વનપત્થં અબ્ભોકાસં પલાલપુઞ્જં. સો અરઞ્ઞગતો વા રુક્ખમૂલગતો વા સુઞ્ઞાગારગતો વા નિસીદતિ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. સો અભિજ્ઝં લોકે પહાય…પે… સો ઇમે પઞ્ચ નીવરણે પહાય ચેતસો ઉપક્કિલેસે પઞ્ઞાય દુબ્બલીકરણે વિવિચ્ચેવ કામેહિ…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ.

‘‘સેય્યથાપિ સો, ભિક્ખવે, યોધાજીવો અસિચમ્મં ગહેત્વા ધનુકલાપં સન્નય્હિત્વા વિયૂળ્હં સઙ્ગામં ઓતરતિ, સો તં સઙ્ગામં અભિવિજિનિત્વા વિજિતસઙ્ગામો તમેવ સઙ્ગામસીસં અજ્ઝાવસતિ; તથૂપમાહં, ભિક્ખવે, ઇમં પુગ્ગલં વદામિ. એવરૂપોપિ, ભિક્ખવે, ઇધેકચ્ચો પુગ્ગલો હોતિ. અયં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમો યોધાજીવૂપમો પુગ્ગલો સન્તો સંવિજ્જમાનો ભિક્ખૂસુ. ઇમે ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ યોધાજીવૂપમા પુગ્ગલા સન્તો સંવિજ્જમાના ભિક્ખૂસૂ’’તિ. છટ્ઠં.

૭. પઠમઅનાગતભયસુત્તં

૭૭. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, અનાગતભયાનિ સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન [આરઞ્ઞકેન (સબ્બત્થ અ. નિ. ૫.૧૮૧; પરિ. ૪૪૩)] ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘કતમાનિ પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ એકકો અરઞ્ઞે વિહરામિ. એકકં ખો પન મં [એકકં ખો પન (સ્યા. કં.)] અરઞ્ઞે વિહરન્તં અહિ વા મં ડંસેય્ય, વિચ્છિકો [વિચ્છિકા (સ્યા.)] વા મં ડંસેય્ય, સતપદી વા મં ડંસેય્ય, તેન મે અસ્સ કાલઙ્કિરિયા, સો મમસ્સ અન્તરાયો; હન્દાહં વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ એકકો અરઞ્ઞે વિહરામિ. એકકો ખો પનાહં અરઞ્ઞે વિહરન્તો ઉપક્ખલિત્વા વા પપતેય્યં, ભત્તં વા ભુત્તં મે બ્યાપજ્જેય્ય, પિત્તં વા મે કુપ્પેય્ય, સેમ્હં વા મે કુપ્પેય્ય, સત્થકા વા મે વાતા કુપ્પેય્યું, તેન મે અસ્સ કાલઙ્કિરિયા, સો મમસ્સ અન્તરાયો; હન્દાહં વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, દુતિયં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ એકકો અરઞ્ઞે વિહરામિ. એકકો ખો પનાહં અરઞ્ઞે વિહરન્તો વાળેહિ સમાગચ્છેય્યં, સીહેન વા બ્યગ્ઘેન વા દીપિના વા અચ્છેન વા તરચ્છેન વા, તે મં જીવિતા વોરોપેય્યું, તેન મે અસ્સ કાલઙ્કિરિયા, સો મમસ્સ અન્તરાયો; હન્દાહં વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, તતિયં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ એકકો અરઞ્ઞે વિહરામિ. એકકો ખો પનાહં અરઞ્ઞે વિહરન્તો માણવેહિ સમાગચ્છેય્યં કતકમ્મેહિ વા અકતકમ્મેહિ વા, તે મં જીવિતા વોરોપેય્યું, તેન મે અસ્સ કાલઙ્કિરિયા, સો મમસ્સ અન્તરાયો; હન્દાહં વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, ચતુત્થં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, આરઞ્ઞિકો ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ એકકો અરઞ્ઞે વિહરામિ. સન્તિ ખો પનારઞ્ઞે વાળા અમનુસ્સા, તે મં જીવિતા વોરોપેય્યું, તેન મે અસ્સ કાલઙ્કિરિયા, સો મમસ્સ અન્તરાયો; હન્દાહં વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ અનાગતભયાનિ સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ આરઞ્ઞિકેન ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’’તિ. સત્તમં.

૮. દુતિયઅનાગતભયસુત્તં

૭૮. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, અનાગતભયાનિ સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય. કતમાનિ પઞ્ચ? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ દહરો યુવા સુસુકાળકેસો ભદ્રેન યોબ્બનેન સમન્નાગતો પઠમેન વયસા. હોતિ ખો પન સો સમયો યં ઇમં કાયં જરા ફુસતિ. જિણ્ણેન ખો પન જરાય અભિભૂતેન ન સુકરં બુદ્ધાનં સાસનં મનસિ કાતું, ન સુકરાનિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવિતું. પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતિ અનિટ્ઠો અકન્તો અમનાપો; હન્દાહં પટિકચ્ચેવ [પટિગચ્ચેવ (સી.)] વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય, યેનાહં ધમ્મેન સમન્નાગતો જિણ્ણકોપિ ફાસું [ફાસુ (પી. ક.)] વિહરિસ્સામી’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘અહં ખો એતરહિ અપ્પાબાધો અપ્પાતઙ્કો સમવેપાકિનિયા ગહણિયા સમન્નાગતો નાતિસીતાય નાચ્ચુણ્હાય મજ્ઝિમાય પધાનક્ખમાય. હોતિ ખો પન સો સમયો યં ઇમં કાયં બ્યાધિ ફુસતિ. બ્યાધિતેન ખો પન બ્યાધિના અભિભૂતેન [બ્યાધાભિભૂતેન (સી. પી. ક.)] ન સુકરં બુદ્ધાનં સાસનં મનસિ કાતું, ન સુકરાનિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવિતું. પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતિ અનિટ્ઠો અકન્તો અમનાપો; હન્દાહં પટિકચ્ચેવ વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય, યેનાહં ધમ્મેન સમન્નાગતો બ્યાધિતોપિ ફાસું વિહરિસ્સામી’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, દુતિયં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘એતરહિ ખો સુભિક્ખં સુસસ્સં સુલભપિણ્ડં, સુકરં ઉઞ્છેન પગ્ગહેન યાપેતું. હોતિ ખો પન સો સમયો યં દુબ્ભિક્ખં હોતિ દુસ્સસ્સં દુલ્લભપિણ્ડં, ન સુકરં ઉઞ્છેન પગ્ગહેન યાપેતું. દુબ્ભિક્ખે ખો પન મનુસ્સા યેન સુભિક્ખં તેન સઙ્કમન્તિ [તેનુપસઙ્કમન્તિ (ક.)]. તત્થ સઙ્ગણિકવિહારો હોતિ આકિણ્ણવિહારો. સઙ્ગણિકવિહારે ખો પન સતિ આકિણ્ણવિહારે ન સુકરં બુદ્ધાનં સાસનં મનસિ કાતું, ન સુકરાનિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવિતું. પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતિ અનિટ્ઠો અકન્તો અમનાપો; હન્દાહં પટિકચ્ચેવ વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય, યેનાહં ધમ્મેન સમન્નાગતો દુબ્ભિક્ખેપિ ફાસુ વિહરિસ્સામી’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, તતિયં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘એતરહિ ખો મનુસ્સા સમગ્ગા સમ્મોદમાના અવિવદમાના ખીરોદકીભૂતા અઞ્ઞમઞ્ઞં પિયચક્ખૂહિ સમ્પસ્સન્તા વિહરન્તિ. હોતિ ખો પન સો સમયો યં ભયં હોતિ અટવિસઙ્કોપો, ચક્કસમારૂળ્હા જાનપદા પરિયાયન્તિ. ભયે ખો પન સતિ મનુસ્સા યેન ખેમં તેન સઙ્કમન્તિ. તત્થ સઙ્ગણિકવિહારો હોતિ આકિણ્ણવિહારો. સઙ્ગણિકવિહારે ખો પન સતિ આકિણ્ણવિહારે ન સુકરં બુદ્ધાનં સાસનં મનસિ કાતું, ન સુકરાનિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવિતું. પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતિ અનિટ્ઠો અકન્તો અમનાપો; હન્દાહં પટિકચ્ચેવ વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય, યેનાહં ધમ્મેન સમન્નાગતો ભયેપિ ફાસું વિહરિસ્સામી’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, ચતુત્થં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઇતિ પટિસઞ્ચિક્ખતિ – ‘એતરહિ ખો સઙ્ઘો સમગ્ગો સમ્મોદમાનો અવિવદમાનો એકુદ્દેસો ફાસુ વિહરતિ. હોતિ ખો પન સો સમયો યં સઙ્ઘો ભિજ્જતિ. સઙ્ઘે ખો પન ભિન્ને ન સુકરં બુદ્ધાનં સાસનં મનસિ કાતું, ન સુકરાનિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ પટિસેવિતું. પુરા મં સો ધમ્મો આગચ્છતિ અનિટ્ઠો અકન્તો અમનાપો; હન્દાહં પટિકચ્ચેવ વીરિયં આરભામિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય, યેનાહં ધમ્મેન સમન્નાગતો ભિન્નેપિ સઙ્ઘે ફાસું વિહરિસ્સામી’તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં અનાગતભયં સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય.

‘‘ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ અનાગતભયાનિ સમ્પસ્સમાનેન અલમેવ ભિક્ખુના અપ્પમત્તેન આતાપિના પહિતત્તેન વિહરિતું અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાયા’’તિ. અટ્ઠમં.

૯. તતિયઅનાગતભયસુત્તં

૭૯. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, અનાગતભયાનિ એતરહિ અસમુપ્પન્નાનિ આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સન્તિ. તાનિ વો [ખો (કત્થચિ)] પટિબુજ્ઝિતબ્બાનિ; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તેસં પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘કતમાનિ પઞ્ચ? ભવિસ્સન્તિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા અઞ્ઞે ઉપસમ્પાદેસ્સન્તિ. તેપિ [તે (સી.)] ન સક્ખિસ્સન્તિ વિનેતું અધિસીલે અધિચિત્તે અધિપઞ્ઞાય. તેપિ ભવિસ્સન્તિ અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા અઞ્ઞે ઉપસમ્પાદેસ્સન્તિ. તેપિ [તે (?)] ન સક્ખિસ્સન્તિ વિનેતું અધિસીલે અધિચિત્તે અધિપઞ્ઞાય. તેપિ ભવિસ્સન્તિ અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસો; વિનયસન્દોસા ધમ્મસન્દોસો. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા અઞ્ઞેસં નિસ્સયં દસ્સન્તિ. તેપિ ન સક્ખિસ્સન્તિ વિનેતું અધિસીલે અધિચિત્તે અધિપઞ્ઞાય. તેપિ ભવિસ્સન્તિ અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા અઞ્ઞેસં નિસ્સયં દસ્સન્તિ. તેપિ ન સક્ખિસ્સન્તિ વિનેતું અધિસીલે અધિચિત્તે અધિપઞ્ઞાય. તેપિ ભવિસ્સન્તિ અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસો; વિનયસન્દોસા ધમ્મસન્દોસો. ઇદં, ભિક્ખવે, દુતિયં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા અભિધમ્મકથં વેદલ્લકથં કથેન્તા કણ્હધમ્મં ઓક્કમમાના ન બુજ્ઝિસ્સન્તિ. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસો; વિનયસન્દોસા ધમ્મસન્દોસો. ઇદં, ભિક્ખવે, તતિયં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા યે તે સુત્તન્તા તથાગતભાસિતા ગમ્ભીરા ગમ્ભીરત્થા લોકુત્તરા સુઞ્ઞતાપ્પટિસંયુત્તા, તેસુ ભઞ્ઞમાનેસુ ન સુસ્સૂસિસ્સન્તિ, ન સોતં ઓદહિસ્સન્તિ, ન અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેસ્સન્તિ, ન ચ તે ધમ્મે ઉગ્ગહેતબ્બં પરિયાપુણિતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ. યે પન તે સુત્તન્તા કવિતા [કવિકતા (સી. સ્યા. કં. પી., સં. નિ. ૨.૨૨૯) ટીકા ઓલોકેતબ્બા] કાવેય્યા ચિત્તક્ખરા ચિત્તબ્યઞ્જના બાહિરકા સાવકભાસિતા, તેસુ ભઞ્ઞમાનેસુ સુસ્સૂસિસ્સન્તિ, સોતં ઓદહિસ્સન્તિ, અઞ્ઞા ચિત્તં ઉપટ્ઠપેસ્સન્તિ, તે ચ ધમ્મે ઉગ્ગહેતબ્બં પરિયાપુણિતબ્બં મઞ્ઞિસ્સન્તિ. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસો; વિનયસન્દોસા ધમ્મસન્દોસો. ઇદં, ભિક્ખવે, ચતુત્થં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં અભાવિતકાયા અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા. તે અભાવિતકાયા સમાના અભાવિતસીલા અભાવિતચિત્તા અભાવિતપઞ્ઞા થેરા ભિક્ખૂ બાહુલિકા [બાહુલ્લિકા (સ્યા. કં.) અ. નિ. ૨.૪૯; ૩.૯૬] ભવિસ્સન્તિ સાથલિકા ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા, ન વીરિયં આરભિસ્સન્તિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય. તેસં પચ્છિમા જનતા દિટ્ઠાનુગતિં આપજ્જિસ્સતિ. સાપિ ભવિસ્સતિ બાહુલિકા સાથલિકા ઓક્કમને પુબ્બઙ્ગમા પવિવેકે નિક્ખિત્તધુરા, ન વીરિયં આરભિસ્સતિ અપ્પત્તસ્સ પત્તિયા અનધિગતસ્સ અધિગમાય અસચ્છિકતસ્સ સચ્છિકિરિયાય. ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, ધમ્મસન્દોસા વિનયસન્દોસો; વિનયસન્દોસા ધમ્મસન્દોસો. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં. ‘‘ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ અનાગતભયાનિ એતરહિ અસમુપ્પન્નાનિ આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સન્તિ. તાનિ વો પટિબુજ્ઝિતબ્બાનિ; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તેસં પહાનાય વાયમિતબ્બ’’ન્તિ. નવમં.

૧૦. ચતુત્થઅનાગતભયસુત્તં

૮૦. ‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભિક્ખવે, અનાગતભયાનિ એતરહિ અસમુપ્પન્નાનિ આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સન્તિ. તાનિ વો પટિબુજ્ઝિતબ્બાનિ; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તેસં પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘કતમાનિ પઞ્ચ? ભવિસ્સન્તિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં ચીવરે કલ્યાણકામા. તે ચીવરે કલ્યાણકામા સમાના રિઞ્ચિસ્સન્તિ પંસુકૂલિકત્તં, રિઞ્ચિસ્સન્તિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ; ગામનિગમરાજધાનીસુ ઓસરિત્વા વાસં કપ્પેસ્સન્તિ, ચીવરહેતુ ચ અનેકવિહિતં અનેસનં અપ્પતિરૂપં આપજ્જિસ્સન્તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, પઠમં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં પિણ્ડપાતે કલ્યાણકામા. તે પિણ્ડપાતે કલ્યાણકામા સમાના રિઞ્ચિસ્સન્તિ પિણ્ડપાતિકત્તં, રિઞ્ચિસ્સન્તિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ; ગામનિગમરાજધાનીસુ ઓસરિત્વા વાસં કપ્પેસ્સન્તિ જિવ્હગ્ગેન રસગ્ગાનિ પરિયેસમાના, પિણ્ડપાતહેતુ ચ અનેકવિહિતં અનેસનં અપ્પતિરૂપં આપજ્જિસ્સન્તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, દુતિયં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં સેનાસને કલ્યાણકામા. તે સેનાસને કલ્યાણકામા સમાના રિઞ્ચિસ્સન્તિ રુક્ખમૂલિકત્તં [આરઞ્ઞકત્તં (સ્યા. કં.)], રિઞ્ચિસ્સન્તિ અરઞ્ઞવનપત્થાનિ પન્તાનિ સેનાસનાનિ; ગામનિગમરાજધાનીસુ ઓસરિત્વા વાસં કપ્પેસ્સન્તિ, સેનાસનહેતુ ચ અનેકવિહિતં અનેસનં અપ્પતિરૂપં આપજ્જિસ્સન્તિ. ઇદં, ભિક્ખવે, તતિયં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં ભિક્ખુનીસિક્ખમાનાસમણુદ્દેસેહિ સંસટ્ઠા વિહરિસ્સન્તિ. ભિક્ખુનીસિક્ખમાનાસમણુદ્દેસેહિ સંસગ્ગે ખો પન, ભિક્ખવે, સતિ એતં પાટિકઙ્ખં – ‘અનભિરતા વા બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સન્તિ, અઞ્ઞતરં વા સંકિલિટ્ઠં આપત્તિં આપજ્જિસ્સન્તિ, સિક્ખં વા પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિસ્સન્તિ’. ઇદં, ભિક્ખવે, ચતુત્થં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, ભિક્ખવે, ભવિસ્સન્તિ ભિક્ખૂ અનાગતમદ્ધાનં આરામિકસમણુદ્દેસેહિ સંસટ્ઠા વિહરિસ્સન્તિ. આરામિકસમણુદ્દેસેહિ સંસગ્ગે ખો પન, ભિક્ખવે, સતિ એતં પાટિકઙ્ખં – ‘અનેકવિહિતં સન્નિધિકારપરિભોગં અનુયુત્તા વિહરિસ્સન્તિ, ઓળારિકમ્પિ નિમિત્તં કરિસ્સન્તિ, પથવિયાપિ હરિતગ્ગેપિ’. ઇદં, ભિક્ખવે, પઞ્ચમં અનાગતભયં એતરહિ અસમુપ્પન્નં આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સતિ. તં વો પટિબુજ્ઝિતબ્બં; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તસ્સ પહાનાય વાયમિતબ્બં.

‘‘ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચ અનાગતભયાનિ એતરહિ અસમુપ્પન્નાનિ આયતિં સમુપ્પજ્જિસ્સન્તિ. તાનિ વો પટિબુજ્ઝિતબ્બાનિ; પટિબુજ્ઝિત્વા ચ તેસં પહાનાય વાયમિતબ્બ’’ન્તિ. દસમં.

યોધાજીવવગ્ગો તતિયો.